Έντυπη Έκδοση

Ποιοι φυλάσσουν τους φύλακες;

Ερευνητικά πορίσματα της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. αποκάλυψαν σωρεία περιστατικών διαφθοράς, διασύνδεσης ενστόλων με τη Χρυσή Αυγή (Χ.Α.) και άσκησης αναίτιας βίας, ιδίως εναντίον αλλοδαπών. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από 24.9.2013 έως 10.4.2014, κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.

Οι αλγεινές διαπιστώσεις διασταυρώνονται από πλήθος πηγών: δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, καταγγελίες ξένων πρεσβειών για παθήματα πολιτών τους, μαρτυρίες διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ.

Επιπλέον, τα γεγονότα της δολοφονίας Φύσσα υποδεικνύουν ολιγωρία. Η παρούσα στον τόπο του εγκλήματος αστυνομική δύναμη μπορούσε να αποτρέψει το έγκλημα, όμως αδράνησε. Η τραγική δολοφονία από στέλεχος της Χ.Α., με ανενεργό την Αστυνομία, λειτούργησε καταλυτικά. Ο τότε υπουργός Δημόσιας Τάξης Νίκος Δένδιας δρομολόγησε διαδικασίες κατά της φασιστικής οργάνωσης. Οι αποκαλύψεις έφεραν στο προσκήνιο περαιτέρω εκτροπές ή εγκληματικές ενέργειες με εμπλοκή και αστυνομικών.

Τα Σώματα Ασφαλείας κατέχουν «το μονοπώλιο της έννομης βίας», κατά τον Max Weber, στο πλαίσιο καθορισμένων αρμοδιοτήτων και σαφών ορίων δράσης. Στα κράτη δικαίου τα «όργανα της τάξης» απαγορεύεται να υπερβαίνουν τα όρια νόμιμης βίας. Αναμένεται η αποτελεσματική προστασία των πολιτών, χωρίς αυθαίρετες, παράνομες ή καταχρηστικές παρεκβάσεις που καταλήγουν σε εκφοβισμούς, τραυματισμούς ή δολοφονίες αθώων. Η καταχρηστική βία εκ μέρους ενστόλων αποτελεί δυσοίωνο σύμπτωμα σήψης και παρακμής της δημοκρατίας.

Σηματοδοτεί, πρώτον, ανικανότητα του κράτους να παράσχει ασφάλεια, αφού η «δημόσια τάξη» υπονομεύεται εκ των έσω. Δεύτερον, εν ονόματι της ασφάλειας (π.χ. «πάταξη εγκληματικότητας ή τρομοκρατίας»), κρατικοί λειτουργοί στελεχώνουν φασιστικές οργανώσεις. Ετσι, ενώ μάχονται, υποτίθεται, κατά εξτρεμιστών, αναδύονται, αίφνης, οι ίδιοι ως εξτρεμιστές. Τρίτον, οδηγεί στην «επιχορηγούμενη ανομία», καθώς πολλοί πληττόμενοι πολίτες φοβούνται να καταγγείλουν περιστατικά βίαιων επιθέσεων. Τέταρτον, δυσφημούνται και απαξιώνονται τα Σώματα Ασφαλείας, συνολικά, μολονότι παρανομούν μερικοί. Οι εξελίξεις αυτές στοιχειοθετούν κρίσιμες προκλήσεις για κάθε εμπλεκόμενο: πολίτες, επαγγελματίες ενστόλους, αλλά πρωτίστως την πολιτεία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η αστυνομική βία και οι φασιστικές διασυνδέσεις αστυνομικών παρουσιάζουν έξαρση διεθνώς. Μόνο τα πρόσφατα σωρευτικά περιστατικά σοκάρουν: ο μαγνητοσκοπημένος βασανισμός κρατουμένου από αστυνομικούς στην Αργεντινή, αντιστοίχως γεγονότα τύπου «Αμπού Γκράιμπ» στη Γερμανία από άνδρες ασφαλείας, η δολοφονία του άοπλου νεαρού μαύρου Μάικλ Μπράουν από λευκό αστυνομικό στο Φέργκιουσον του Μισούρι, που πυροδότησε προειδοποίηση προστασίας του αστυνομικού από την Κου-Κλουξ-Κλαν! Σουηδοί αντιρατσιστές κατήγγειλαν ότι η αστυνομία της χώρας «υποθάλπει σήμερα τους Χίτλερ του αύριο» (http://www.etc.se/inrikes/en-ny-vag-av-antirasism).

Διόλου συμπτωματικά, στις εκλογές του Σεπτεμβρίου το φασιστικό κόμμα της Σουηδίας υπερδιπλασίασε το ποσοστό του (13,6%). Για υπερβάσεις καθήκοντος και σοβαρές εκτροπές καταγγέλθηκε πρόσφατα και η Scotland Yard. Ο ακάθεκτος ορυμαγδός της φασιστικής απειλής χτύπησε ταβάνι, όταν ο πολυδολοφόνος σοσιαλιστών νεολαίων στο νησάκι Ουτόγια της Νορβηγίας, πρώην αξιωματικός στρατού, Αντερς Μπρέιβικ, κάλεσε τη Χ.Α. σε «συμμαχία».

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η ανερχόμενη λαίλαπα; Σίγουρα είναι απαραίτητοι νέοι θεσμοί λογοδοσίας και διαφάνειας, όπως η «Ανεξάρτητη Αρχή Παραπόνων εναντίον της Αστυνομίας» και ο «Συνήγορος του Μετανάστη». Χρειάζονται ασφαλιστικές δικλίδες ελέγχου, καθώς κάθε αδιαφανής εξουσία εγκυμονεί κινδύνους. Ωστόσο, ακόμη και αυτοί οι θεσμοί δεν επαρκούν. Χρειάζεται συνειδητοποίηση κινδύνων και διακυβευμάτων και γενική εγρήγορση, όπως η συγκρότηση διακομματικού μετώπου των αντιφασιστικών δυνάμεων. Ανάλογη ανεξάρτητη αρχή λειτουργεί στη Μ. Βρετανία.

Είναι όμως χαρακτηριστική η καταγγελία της υπουργού Εσωτερικών, στην εαρινή σύναξη της Ομοσπονδίας Αστυνομικών. Η Τερέζα Μέι κατακεραύνωσε τη στάση της βρετανικής αστυνομίας, επισημαίνοντας ότι μόνο το 42% των έγχρωμων πολιτών την εμπιστεύονται (και αντιστοίχως, μόνο δύο τρίτα του γενικού πληθυσμού). Κάλεσε, λοιπόν, τους αστυνομικούς να μην «προδίδουν» την εμπιστοσύνη των πολιτών, καθώς αποστολή τους είναι να τους υπηρετούν (https://www.gov.uk/government/speeches/home-secretarys-police-federation-2014-speech).

Οι φορολογούμενοι πληρώνουν τις υπηρεσίες των λειτουργών της Αστυνομίας και οφείλουν να αξιώνουν δημόσια προστασία με σεβασμό στο νόμο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι αστυνομικές εκτροπές έλαβαν, όμως, μάλλον ανεξέλεγκτες διαστάσεις, αφού συντηρητικοί υπουργοί αναγκάζονται να εγκαλούν εκτραπέντες, ώστε να επιλαμβάνεται η Δικαιοσύνη. Οι φιλειρηνικοί φορολογούμενοι εγκλωβίζονται έτσι στην παράλογη θέση να χρηματοδοτούν βασανιστές ή «δήμιους» που δρουν υπό το προκάλυμμα δημόσιων λειτουργών. Τα φαινόμενα απρόκλητης βίας και εκτροπών αστυνομικών εγείρουν καίρια ζητήματα ηθικής και δημοκρατικής τάξης.

Πέρα από την επαπειλούμενη ασφάλεια των πολιτών, οι φασιστικοί θύλακοι εντός της Αστυνομίας διακυβεύουν τη δημοκρατία, όπως και την τιμή και την υπόληψη των έντιμων αστυνομικών. Η ανάληψη συλλογικής αντιφασιστικής δράσης αφορά επομένως όλους: τα συνδικαλιστικά όργανα της Αστυνομίας, που οφείλουν να δρομολογήσουν αυτοκάθαρση, τους πολίτες και την πολιτεία.

* Καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης-Πολιτικής Επικοινωνίας ΑΠΘ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα