Έντυπη Έκδοση

Ο Κάρλο Λέβι σταμάτησε στο Εμπολι

Με αφορμή το δίγλωσσο (ελληνικά και ιταλικά) λεύκωμα «Matera. Η γη των βράχων. La terra dei sassi» της Τζένης Λυκουρέζου, με το οποίο ανοίγει το ένθετο «Βιβλιοθήκη» αυτού του Σαββάτου, θα ήταν παράλειψή μας εάν δεν υπήρχε μια αυτονόητη και δίκαιη αναφορά στο έργο του Ιταλού συγγραφέα, ζωγράφου και ιατρού Κάρλο Λέβι (1902-1975).

Το χωριό Αλιάνο όπου εξορίστηκε ο Κάρλο Λέβι από το φασιστικό καθεστώς Το χωριό Αλιάνο όπου εξορίστηκε ο Κάρλο Λέβι από το φασιστικό καθεστώς Γνώρισε από κοντά την επαρχία της Ματέρα και των γύρω περιοχών, από το 1935 ώς το 1936, ως εσωτερικός εξόριστος του φασιστικού καθεστώτος. Ωστόσο, το βιβλίο το έγραψε αργότερα στη Φλωρεντία, από τον Δεκέμβριο του 1943 έως τον Ιούλιο του 1944.

Το μυθιστόρημα «Ο Χριστός σταμάτησε στο Εμπολι», αν και κυκλοφόρησε το 1945 από τον εκδοτικό οίκο Εϊνάουντι, δεν είναι ένα έργο και μία χρονολογία που έχουν παλιώσει, κι ας κοντεύουν εβδομήντα χρόνια από την ολοκλήρωση της συγγραφής του μυθιστορήματος.

Δεν έχει παλιώσει, γιατί ο νεοφασισμός και ο νεοναζισμός επανέρχονται στην Ευρώπη με κοινοβουλευτικά ενδύματα και εθνικιστικές μάσκες.

Δεν έχει παλιώσει, γιατί ο Κάρλο Λέβι μάς προσφέρει μία από τις ευανάγνωστες λογοτεχνικές του στιγμές.

Δεν έχει παλιώσει, γιατί καταφέρνει να μην παραμείνει στα όρια του αυτοβιογραφικού λόγου.

Δεν έχει παλιώσει, γιατί ξεφεύγει από την εύκολη καταγγελία εναντίον του μουσολινικού καθεστώτος.

Δεν έχει παλιώσει, γιατί δεν αυτογοητεύεται από την εσωτερική εξορία του.

Και τέλος, δεν έχει παλιώσει, γιατί αντιμετωπίζει τους φτωχούς συμπατριώτες του με αίσθημα κατανόησης κι όχι διανοουμενίστικης έπαρσης.

Ο Κάρλο Λέβι εξορίζεται από τον διπλού πέλεκυ του φασισμού στο χωριό Αλιάνο, όπου τα αργιλώδη χώματά του υποχωρούν συχνά, μετά τις ισχυρές βροχοπτώσεις. Τα σκαρφαλωμένα φτωχόσπιτα στο πουθενά τού Νότου κατοικούνται από ανθρώπους του τίποτα, με χαραγμένα και σκαμμένα τα πρόσωπα από την ελονοσία.

Μέσα σ' ένα δωμάτιο μαγειρεύουν, κοιμούνται, αφοδεύουν, κάνουν έρωτα, γεννούν παιδιά.

Σ' αυτό το ανθρωπογεωγραφικό τοπίο -στο οποίο τα σκουπίδια πετιούνται στους δρόμους!- ιδέες και σώματα είναι ένα και το αυτό, δεν ξεχωρίζουν: οι χωρικοί ζουν με τις προλήψεις της φυσικής μαγείας, ο χριστιανισμός όπως και ο κρατισμός είναι δύο ξένοι επισκέπτες, οι οποίοι δεν γίνονται αποδεκτοί από το ήθος της κοινότητας.

Το μυθιστορηματικό χωριό Γκαλιάνο, αντίγραφο του πραγματικού Αλιάνο, γίνεται ο καθρέφτης του Κάρλο Λέβι, μέσα στον οποίο το ασυνείδητο καθρεφτίζεται. Μέσα από αυτό το καθρέφτισμα ενός ανοιχτού και δεκτικού εγώ, που δεν κουράζεται να παρατηρεί, αλλά κάθε μέρα αγωνίζεται να κερδίσει ζωτικό χώρο στη νέα κοινωνικότητά του, με πρόταγμα τη συλλογικότητα που αντικαθιστά την ατομικότητα.

Σε μία μητριαρχική κοινωνία στην οποία περισσεύουν οι μάγισσες της χοϊκότητας, οι άντρες που δεν έχουν ξενιτευτεί στην Αμερική επιβιώνουν μόνον και μόνον για να γονιμοποιούν ατίθασες μήτρες. Συνήθως η πλειονότητα των αρσενικών έχει μεταμορφωθεί σε μορμολύκειο ενός εξουσιαστικού και βίαιου φασιστικού θεού που έχει την πρωτεύουσα Ρώμη ως έδρα του, με τις ανίερες ευλογίες της Καθολικής Εκκλησίας.

Στα χωριά της Λουκανίας ο εγγύτερος δρόμος για την ευημερία έχει κατεύθυνση προς το μεγάλο νεοϋορκέζικο λιμάνι, εκεί όπου κόβεται η χρόνια ασθένεια της ελονοσίας, εκεί όπου οι επαγγελματικές ευκαιρίες φαντάζουν σαν σημαιοστολισμένα μπαλκόνια τη χρονιά επανένωσης της Ιταλίας υπέρ του θεάματος για το θέαμα, εκεί όπου το μεροκάματο της στοιχειώδους επιβίωσης αποχρωματίζεται από την εθνική υπερηφάνεια και τους εθνικούς συμβολισμούς.

Στον ιταλικό Νότο όλα είναι άγρια, απροστάτευτα, άτεχνα, βίαια, λασπώδη, ελώδη, βρόμικα. Οι άνθρωποι επιβιώνουν από την πονεμένη ομορφιά του κρημνώδους τοπίου, μισογκρεμισμένου από τη φθορά του χρόνου, ενώ το έδαφος κατακρημνίζεται καθώς το έχουν παρασύρει τα όμβρια ύδατα και έχουν ρίξει τις εκκλησίες σε νέες χαράδρες που έχουν δημιουργηθεί, λες και ένας σατανάς επιχαίρει αρνητικά τη δημιουργία του κόσμου.

Σ' αυτά τα χώματα γίνονται μικροεπαναστάσεις και μικροεξεγέρσεις, σ' αυτά τα χώματα έδρασαν οι κοινωνικοί ληστές όλοι χαμένοι από χέρι, δολοφονημένοι ή φυλακισμένοι από την κρατική εξουσία. Κι όμως, ενώ γνωρίζουν ότι η ήττα τους είναι προδιαγεγραμμένη σαν εύγλωττη προφητεία, ωστόσο επιμένουν, γιατί προέχει η χαρά του παιχνιδιού, ακόμη κι όταν σκιάζεται από το φόνο.

Μοιρολάτρες όχι από άποψη αλλά από ιδιοσυγκρασία -η εκάστοτε κεντρική διοίκηση τους έχει προορίσει να πολεμούν υπέρ των Βουρβόνων, υπέρ του βασιλιά της Νάπολης- θα βρεθούν στα χαρακώματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ή στον πόλεμο κατά της Αβησσυνίας. Κι όμως, αυτοί οι φτωχοί αγρότες δεν είναι ακριβώς επαγγελματίες στρατιώτες υπέρ του ιταλικού έθνους. Με την ευκαιρία κάθε πολεμικής σύγκρουσης, επινοούν κάθε φορά μια δικαιολογία για να αφήσουν τα γενέθλια εδάφη, τα οποία νοσταλγούν εν τη απουσία τους, σαν δεμένοι σε μία εμμονική συνήθεια, την οποία ακολουθούν σαν αφοσιωμένα σκυλιά, τα οποία θέλουν να γεράσουν και να πεθάνουν στον τόπο-αφέντη τους.

Ο Κάρλο της Ρίτας

Ο ιταλός συγγραφέας με την Ελληνίδα μεταφράστριά του (1957) Ο ιταλός συγγραφέας με την Ελληνίδα μεταφράστριά του (1957) Το μυθιστόρημα «Ο Χριστός σταμάτησε στο Εμπολι» του Κάρλο Λέβι πρωτομεταφράστηκε στα ελληνικά από την ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παπά και κυκλοφόρησε σε βιβλίο, το 1957, από το Εκδοτικό Ινστιτούτο Μοχλός. Ξανακυκλοφόρησε σε δεύτερη έκδοση, στην ίδια μετάφραση, το 1980, από τις εκδόσεις Οδυσσέας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η γεννημένη στη Σύρο δημιουργός (1906-1984) -φέτος συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από το θάνατό της- εγκαταστάθηκε το 1920 στις Συρακούσες της Σικελίας, όπου σπούδασε παιδαγωγική και ειδικεύτηκε στη μέθοδο Μοντεσόρι -εξ ου και η ιταλομάθειά της.

Ο Ιταλός συγγραφέας με την Ελληνίδα μεταφράστριά του (1957)

CARLO LEVI Ο Χριστός σταμάτησε  στο Εμπολι ΜΤΦΡ.: ΦΩΤΕΙΝΗ ΖΕΡΒΟΥ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 292 Τιμή 14,47 ευρώ CARLO LEVI Ο Χριστός σταμάτησε στο Εμπολι ΜΤΦΡ.: ΦΩΤΕΙΝΗ ΖΕΡΒΟΥ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 292 Τιμή 14,47 ευρώ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Κύριο θέμα
Η εξορία του Κάρλο Λέβι