Έντυπη Έκδοση

Μετά τον πόλεμο, η τέχνη

H Biennale στην Gwangju, το μεγαλύτερο ασιατικό γεγονός στην τέχνη, ήταν η αφορμή για ένα ταξίδι στη Νότια Κορέα. Μια χώρα με υπέροχους ανθρώπους και θετική ενέργεια, ευλογημένη από τον Κομφούκιο, το σαμανισμό και το χριστιανισμό που συνυπάρχουν

Η σύγχρονη τέχνη ανθεί στην Νότια Κορέα, δίχως ωστόσο να παραδίδεται εξ ολοκλήρου στη Δύση και τις φόρμες της αγοράς της. Σέβεται την ισχυρή παράδοση του

Οι περισσότεροι Ελληνες, ακόμη και σήμερα, αν θέλουν να αναφερθούν σε μια βίαιη διαμάχη, λένε συχνά «Εγινε της Κορέας». Η φράση αφορά τον τελευταίο πόλεμο που έγινε εκεί, όπου μετείχαν και Ελληνες, μεταξύ του 1950 και του 1953, μία από τις συρράξεις μεταξύ της τότε Σοβιετικής Ενωσης και των ΗΠΑ.

Από τότε έως σήμερα, η Νότια Κορέα (γι' αυτή μιλάμε και εκεί γίνεται η τρίτη μεγαλύτερη στον κόσμο Biennale) είναι συνώνυμη των τηλεφώνων Σάμσουνγκ, της τεχνολογίας, των υπολογιστών.

Το Μουσείο  Σύχγρονης  Τέχνης  της Σεούλ Το Μουσείο Σύχγρονης Τέχνης της Σεούλ Ενα πολιτισμένο υπέροχο προτεκτοράτο των ΗΠΑ που πέρασε πολλά (35 χρόνια ιαπωνικής κατοχής, πολέμους, αλλά και λαϊκές εξεγέρσεις στη δεκαετία του 1980, για να αποκτήσει μια κοινοβουλευτική Δημοκρατία), μέχρις ότου βρει την ηρεμία μιας ζηλευτής οικονομικής ανάπτυξης, που της δίνει τη δυνατότητα να αποτελεί ένα μεγάλο κέντρο της τέχνης στην Ασία.

Η σύγχρονη τέχνη ανθεί στην Κορέα, δίχως ωστόσο να παραδίδεται εξ ολοκλήρου στη Δύση και τις φόρμες της αγοράς της. Σέβεται την ισχυρή παράδοση του τόπου, συνδέεται στενά με την Κίνα και στέκεται σε μορφές που αντλούν συχνά από το παρελθόν και δημιουργούν με τα μέσα τού σήμερα.

Η κεραμική και τα γλυπτά από πορσελάνη, τόσο στη μοναδική τους μορφή όσο και ως χρηστικά, διαθέτουν ισχυρό ενδιαφέρον και πατούν σε μια μεγάλη παράδοση.

Αποψη  της Σεούλ με τους καλοσχεδιασμένους ουρανοξύστες Αποψη της Σεούλ με τους καλοσχεδιασμένους ουρανοξύστες Το ίδιο συμβαίνει και με την αρχιτεκτονική. Οι υπερσύγχρονοι ουρανοξύστες σχεδόν παντού κρύβουν και κάτι, ένα ίχνος ή μια ολόκληρη κατάσταση από το μεγάλο πολιτισμό Κογκουριό και τις ξύλινες παγόδες του.

Σεούλ δίχως Ζάχα Χαντίντ δεν γίνεται

Αυτή η ατμόσφαιρα του υπερσύγχρονου που ακουμπά στην παράδοση του ιστορικού παρελθόντος είναι διάχυτη παντού. Στο χορό, στη μουσική, στους ντιζάινερ επίπλων, χρηστικών αλλά και ρούχων στη γραμμή, ας πούμε, που χάραξε ο Μιγιάκε. Οι νέοι σχεδιαστές, ό,τι πιο ενδιαφέρον (θα τους συνέκρινα με εκείνους που ζουν στη μητρόπολη του κόσμου Νέα Υόρκη), δουλεύουν ευφάνταστα την πανταλόνα-φούστα, τα πλισαρίσματα και τα άνισα κοψίματα, με απόλυτη λιτότητα. Καταστήματα μεγάλα και μικρά σε σχέση πάντα με τα έργα τέχνης (μην εκπλαγείτε αν δείτε το κατάστημα της διάσημης Χανεζά με ένα τεράστιο γλυπτό του Ρίτσαρντ Σέρα στην είσοδο), εστιατόρια όπου η συλλογή έργων προσπαθεί να ανταγωνιστεί τα σάμπου σάμπου και όλες εκείνες τις τρομερές γεύσεις τής καυτερής κορεάτικης κουζίνας.

Αλλά ας ξανάρθουμε στην καθαρόαιμη τέχνη. Να υπενθυμίσω ότι η Σεούλ, όπως κάθε πρωτεύουσα στον κόσμο που σέβεται τον εαυτό της, διαθέτει ένα μεγαλούργημα της Ζάχα Χαντίντ (Zaha Hadid), το μέγαρο DDP, όπως λέγεται, για το σχέδιο [design] οποιουδήποτε αντικειμένου μπορεί να κάνει την καθημερινότητα περισσότερο αισθητική. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την κορεάτικη Biennale. Η φετινή της διοργάνωση ανατέθηκε στο άλλο must της διεθνούς τέχνης, την Τζέσικα Μόργκαν (Jessika Morgan), γνωστή στα ελληνικά μας πράγματα από εκθέσεις του Ιδρύματος του Δημήτρη Δασκαλόπουλου.

Ο Σαμουράι  από τα έργα  της φετινής  Μπιενάλε Ο Σαμουράι από τα έργα της φετινής Μπιενάλε Η Μπιενάλε γίνεται στην Γκουανγκτζού (Gwangju), την πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Κορέας, η οποία διαθέτει ένα μοναδικό προνόμιο, άγνωστο στην πρωτεύουσα Σεούλ. Γειτνιάζει απόλυτα με μια εξαιρετική φύση. Οι πόλεις της Κορέας έχουν καταστραφεί αρκετά από τους συνεχείς πολέμους, με αποτέλεσμα η πρωτεύουσα Σεούλ, κατεδαφισμένη στον πόλεμο το 1948, να είναι υπερσύγχρονη, με ελάχιστα δείγματα παρελθόντος πλάι στον ποταμό Χαν και τις πολύ παλιές γειτονιές. Η Γκουανγκτζού ως σύγχρονη πόλη δεν έχει το παραμικρό αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και δεν διατηρεί τίποτα παλιό. Ομως, βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Μουντούνγκ, όπου απλώνεται μια φύση εξαιρετική. Αυτό το φυσικό κάλλος, δώρο του Βούδα και του όποιου θεού, συμβαδίζει με μια εκπληκτική πολιτιστική κληρονομιά. Πρόκειται για ένα φυσικό μνημείο με ναούς και τάφους, κυρίως από την εποχή του πολιτισμού Παεκτσού, που τελείωσε τον 7ο αιώνα μ.Χ. και που κληροδότησε το φυσικό και πολιτιστικό μνημείο.

Το καμένο σπίτι και οι ναοί

Ευτυχώς, η Μπιενάλε των εγκαινίων μού άφησε χρόνο να πορευτώ στους ναούς του Βούδα. Οι επισκέπτες της Γκουανγκτζού μπορούσαν να πάνε με πούλμαν σε δύο χώρους εκτός κέντρου για να δουν επιπλέον έργα της Μπιενάλε. Καθόλου δεν ντρέπομαι να σας ομολογήσω ότι ενώ οι πιστοί της σύγχρονης τέχνης πορεύτηκαν προς το Spiral Pavillon, εγώ έκανα διαδρομή μιας ώρας με αυτοκίνητο και από εκεί την πεζοπορία μου, σαν τους προσκυνητές του Βούδα (δεν πας με αυτοκίνητο στο περιβάλλον του ναού, απαγορεύεται) στο Sun Am Sa, ένα τοπίο που μου θύμισε τη Λάσα, όπως τη βλέπουμε στο σινεμά. Περπατάς σε δάσος, περνάς δίπλα από ποταμάκια και ρυάκια για να φτάσεις στο ναό, αλλά και στο κέντρο εκπαίδευσης των κομφουκιανών μοναχών, που με ξυρισμένο κεφάλι (και άπταιστα αγγλικά) σε συμβουλεύουν να επιχειρήσεις καλλιγραφικά να συντάξεις την ευχή σου και να αφιερώσεις ένα πήλινο τούβλο στον Βούδα. Ακόμη ωραιότερος ο ναός Song Kwang Sa, πάλι στα περίχωρα αυτής της πόλης, κοντά σε ένα υπέροχο λαογραφικό μουσείο.

Εκπληκτική η κορεάτικη  κουζίνα Εκπληκτική η κορεάτικη κουζίνα Ο τίτλος που επέλεξε η Jessica Morgan, «Burning down the house», διαθέτει πολιτική θέση σε μια χώρα όπου σπίτια και άνθρωποι έχουν καεί πολλές φορές από τον πόλεμο. Σε προδιαθέτει για μια σούπερ αιχμηρή διοργάνωση, για έργα εκτός του σύγχρονου soft statement, ωστόσο είναι μια σχετικά μεγάλη έκθεση, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της διεθνούς επίσημης τέχνης. Καλοί καλλιτέχνες, καλές επιλογές και ό,τι πιο έτοιμο να βάλει φωτιά το έργο των Kienholz του 1985. Στο μεταξύ, παραμονές των εγκαινίων έγινε ένας κακός χαμός με τη λογοκρισία του δημάρχου της πόλης στην έκθεση του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, που τελικά δεν μετείχε στην Μπιενάλε, όταν ένα έργο καθαιρέθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί καλλιτέχνες να αποσυρθούν.

Καλά έργα Ευρωπαίων και Αμερικανών, ανάμεσά τους και οι Ελληνες Βλάσης Κανιάρης και Αλέξανδρος Γεωργίου, και αρκετοί Κορεάτες και Ασιάτες καλλιτέχνες, οι εκπλήξεις της διοργάνωσης. Είναι εκείνοι που μεταφορικά μπορούν να κάψουν το σπίτι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όπως ο Κορεάτης Minouk Lim, με το έργο ομάζ στον καλλιτέχνη Jin Chai που απεβίωσε στη διάρκεια μιας θανατηφόρας εξέγερσης απέναντι στο κράτος το 1949. Ξεχωριστά και ιδαίτερα έργα εκείνα των Liu Chuang, Jane Alexander, Cornelia Parker, Gabriel Orozco, Akram Zaatari, Xiangqian Hu, Carlos Motta.

Εργο του Kienholz Εργο του Kienholz Εκείνο που με συγκλόνισε, και όλους όσοι την είδαν, είναι η performance του Minouk Lim, έξω από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της πόλης, στη μνήμη των γεγονότων της 18ης Μαΐου 1980 και της σφαγής στην πόλη Γκουανγκτζού. Ακόμη μία εξέγερση για τη Δημοκρατία, ακόμη μια βίαιη καταστολή από μέρους του κράτους. Χιλιάδες πολίτες, νέοι κυρίως, δολοφονήθηκαν, δίχως καν να ταφούν. Υστερα από χρόνια βρέθηκαν σε ομαδικούς τάφους τα οστά τους. Η performance ήταν ένα τελετουργικό, μια πομπή ανθρώπων με δεμένα τα μάτια και κουτιά στα χέρια για να παραλάβουν τα οστά των παιδιών τους. Μια κάποια θεατρικότητα την αποφάσισα εκ των υστέρων, μαζί με το θέαμα του ελικοπτέρου που έφερε και πήρε τους περφόρμερ. Αλλά, όπως λέει ο Τ.J. Clark στο βιβλίο «The Painting of Modern Life», το θέαμα στην τέχνη είναι η άλλη όψη του χρήματος.

Η εμπειρία της Κορέας υπήρξε μοναδική για μένα, κυρίως για τη δυνατότητα να γνωρίσω, εκτός από τα μουσεία και τις γκαλερί, σε μέγεθος Νέας Υόρκης, αρκετούς καλλιτέχνες στα εργαστήριά τους -κάποιοι είχαν έργα παραπάνω από ενδιαφέροντα- και κυρίως τον Jung Do Jun, το σημαντικό καλλιγράφο της Κορέας. Η γνωριμία, μέσω της Θάλειας Βραχοπούλου που δουλεύει με Κορεάτες καλλιτέχνες στις ΗΠΑ, υπήρξε ένα από τα πολλά τελετουργικά που έζησα στη Σεούλ. Δείπνο στο βουδιστικό ρεστοράν με χορό-τελετουργία της παράδοσης και επίσκεψη στη συνέχεια στο εργαστήριο για τσάι. Να σας εξομολογηθώ ότι ονειρεύτηκα μια έκθεσή του στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης;

Η performance του Minouk Lim, έξω από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης  της πόλης, στη μνήμη  των γεγονότων της 18ης Μαΐου 1980 και της σφαγής στην πόλη Γκουανγκτζού Η performance του Minouk Lim, έξω από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της πόλης, στη μνήμη των γεγονότων της 18ης Μαΐου 1980 και της σφαγής στην πόλη Γκουανγκτζού

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Σύγχρονη Τέχνη
Γλυπτική/Κεραμική/Εργα Τέχνης
Νότια Κορέα
Τέχνη/Πολιτισμός