Έντυπη Έκδοση

ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΟΥ ΚΑΤΡΑΚΥΛΑ ΣΤΗΝ ΥΦΕΣΗ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΥΠΟΣΧΕΤΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΚΑΤΑ 1,7 ΔΙΣ. ΕΥΡΩ ΚΑΙ ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΟΣΟΝ ΤΙΣ ΔΑΠΑΝΕΣ!

Προϋπολογισμός λιτότητας, φοροεπιδρομής και αποεπένδυσης

Οι στόχοι που έχουν τεθεί από την κυβέρνηση για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη το 2015 είναι εκτός διεθνούς και ελληνικής πραγματικότητας

Η Ελλάδα, αν συνεχίσει την ίδια πολιτική λιτότητας και διαρκούς δανεισμού, δεν θα ξεφύγει από το φαύλο κύκλο χρεών-αποπληθωρισμού

Οάνθρωπος που χαμογελά όταν όλα πάνε στραβά, έχει σκεφτεί κάποιον να του ρίξει το φταίξιμο (Ανώνυμος). Οποιος ακούσει σήμερα την κυβερνητική τριανδρία Σαμαρά-Βενιζέλου-Χαρδούβελη να μιλάνε μ' ενθουσιασμό για την ελληνική οικονομία που βγαίνει «τώρα» από την ύφεση και την κρίση για να μπει σε ανάπτυξη 2,9% το 2015, μπορεί κάλλιστα να συλλογιστεί την παραπάνω ρήση και ν' αναρωτηθεί: με ποια βεβαιότητα η ελληνική τριανδρία υπόσχεται τέλος θυσιών, σταδιακές φοροελαφρύνσεις και δυναμική ανάκαμψη σε μία εποχή αναδίπλωσης της παγκοσμιοποίησης, επιστροφής σε μακροχρόνια διεθνή στασιμότητα, αναζωπύρωσης της ύφεσης στην Ευρώπη κι απομόχλευσης/αποεπένδυσης στην Ελλάδα;

Γιατί ακόμη κι αν η τριανδρία πιστεύει πως διοικεί μία κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία, η σκληρή κι αδήριτη πραγματικότητα είναι πως συνεχίζει να λειτουργεί στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας οικονομίας αγοράς που παραπαίει περισσότερο από ποτέ. Κι η οποία έχει ως «αχίλλειο πτέρνα» της την Ευρώπη, η οποία εμμένει σε πολιτικές λιτότητας (βλ. ήττα Γαλλίας-Ιταλίας από Γερμανία στο ζήτημα της ενίσχυσης της ζήτησης και της απασχόλησης), μολονότι το γερμανικό εξαγωγικό μοντέλο πνέει τα λοίσθια και η πολιτική ηγεσία της ηγέτιδας ευρωπαϊκής δύναμης δηλώνει απρόθυμη να αναλάβει βάρη τρίτων ή ν' αλλάξει πολιτική ενισχύοντας την εγχώρια ζήτησή της κατά τις υποδείξεις των διεθνών οργανισμών.

Εμμένουν λοιπόν οι Γερμανοί, εμμένει και η ελληνική κυβέρνηση στη μνημονιακή πολιτική της εισοδηματικής και δημοσιονομικής λιτότητας, αφού και οι φόροι αυξάνουν το 2015 και οι δαπάνες μειώνονται με αιχμή τις δημόσιες επενδύσεις.

Κι ας προειδοποιεί το ινστιτούτο Bruegel (σύμβουλος Βρυξελλών) πως η λιτότητα βλάπτει σοβαρά την ανάπτυξη και πως η εφαρμογή της στην Ε.Ε. οδήγησε, αντίθετα με τις προσδοκίες, σε αύξηση του δημοσίου χρέους παγιδεύοντας την Ευρωζώνη σε ένα φαύλο κύκλο χρέους-αποπληθωρισμού.

Ειδικότερα, σχετικά με το προσχέδιο προϋπολογισμού 2015 παρατηρούμε τα εξής:

1 Πρόκειται για ακόμη έναν -αν και πιο μετριοπαθή- προϋπολογισμό δημοσιονομικής λιτότητας με αύξηση φορολογικών εσόδων κατά 1,7 δισ. και μείωση δαπανών κατά 1,7 δισ. επίσης. Το 50% τουλάχιστον της αύξησης αυτής των φορολογικών εσόδων δεν προέρχεται από την ανάκαμψη της οικονομίας αλλά από επέκταση υφισταμένων ή επιβολή νέων φόρων.

2 Το φορολογικό βάρος (άμεσοι κι έμμεσοι φόροι ως ποσοστό στο ΑΕΠ) στην οικονομία αυξάνει οριακά από 25,1% το 2014 σε 25,2% το 2015. Συνεπώς, για την οικονομία συνολικά δεν υπάρχει φορολογική ελάφρυνση και ώθηση για ανάκαμψη.

3 Επιπλέον, η έμφαση που δίνει η κυβερνητική πλευρά στον αναπτυξιακό χαρακτήρα των φοροελαφρύνσεων είναι αβάσιμη αλλά και ιστορικά αμφισβητήσιμη, αφού η θετική τους επίδραση έχει κατά κανόνα βραχυχρόνιο ορίζοντα και μεσομακροπρόθεσμα πολύ περιορισμένη συμβολή σε αύξηση του ΑΕΠ κι αυτό εφόσον έχει βρεθεί τρόπος κάλυψης του κόστους τους.

4 Αντίθετα, το προσχέδιο έχει αντιαναπτυξιακό χαρακτήρα εξαιτίας της συνεχιζόμενης μείωσης των δημοσίων δαπανών και ειδικά των δημοσίων επενδύσεων που έχουν συγκριτικά και την υψηλότερη αναπτυξιακή επίδραση στην οικονομία (βλ. δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή 1,7 κατά ΔΝΤ και 2,3 σύμφωνα με άλλες μελέτες).

5 Στη δική μας περίπτωση βασική προϋπόθεση επίτευξης του στόχου φορολογικών εσόδων είναι η κατά 6 δισ. περίπου ή 3,3% αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ το 2015. Αν για παράδειγμα η αύξηση περιοριστεί σε 4 δισ. (αύξηση 2,2%), τότε η απώλεια φορολογικών εσόδων θα ανέλθει σε 0,5 δισ. και το δημοσιονομικό κενό αντί για 200 εκατ. θα είναι 2,5 φορές μεγαλύτερο.

6 Ενδεικτική της αβεβαιότητας των προβλέψεων είναι η πληροφορία πως η τρόικα ήθελε αντί για ρυθμό ανάπτυξης 2,9% να έχουμε στόχο 2,3% για το 2015. Αντίστοιχα, το ΥΠΟΙΚ ήθελε αντί για πρωτογενές πλεόνασμα 2,9% του ΑΕΠ να έχουμε 2,3% μόνο...

7 Δεδομένου, λοιπόν, ότι όλοι οι δημοσιονομικοί στόχοι εξαρτώνται πρωτίστως από τις μακροοικονομικές επιδόσεις της χώρα, αξίζει να τονισθεί ευθύς εξαρχής πως οι στόχοι που έχουν τεθεί για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη το 2015 είναι εκτός διεθνούς και ελληνικής πραγματικότητας.

8 Εκτός διεθνούς πραγματικότητας είναι γιατί το ίδιο το προσχέδιο αναφέρει πως το ΔΝΤ αναθεώρησε τον Ιούλιο τις προβλέψεις του για την παγκόσμια οικονομία (3,4% φέτος αντί αρχικής εκτίμησης 3,7%), όμως το ΥΠΟΙΚ διατηρεί αναλλοίωτους τους στόχους του ΜΠΔΣ που βασίζονταν στην αρχική εκτίμηση. Επιπλέον, μόλις προχθές το ΔΝΤ αναθεώρησε εκ νέου πτωτικά τις προβλέψεις του (το 3,4% έγινε 3,3% κι ανάλογη μείωση υπήρξε για το 2015), όμως το ΥΠΟΙΚ συνεχίζει να βασίζεται στις προβλέψεις για την παγκόσμια κι ευρωπαϊκή οικονομία που είχαν γίνει στην αρχή του 2014.

9 Εκτός εθνικής πραγματικότητας είναι οι στόχοι για τις επενδύσεις και το ΑΕΠ δεδομένου ότι το ΥΠΟΙΚ εκτιμά για φέτος επέκταση όγκου επενδύσεων 5,3% κι ανάπτυξη 0,6%, όταν στο α' εξάμηνο οι επενδύσεις υποχωρούν 4,2% και το ΑΕΠ 0,7% αντίστοιχα. Επιπλέον, οι επερχόμενες εκλογές και κυβερνητική αλλαγή, σε συνδυασμό με τις τυμπανοκρουσίες περί εξόδου από το Μνημόνιο κι αυτόνομη προσφυγή στις αγορές, έχουν αυξήσει περίπου 100 μονάδες βάσης την απόδοση του 10ετούς ομολόγου, υπογραμμίζοντας το έλλειμμα εμπιστοσύνης των αγορών στην οικονομική κατάσταση της χώρας (η κυβέρνηση εσφαλμένα εξέλαβε την κάλυψη των αγορών από την πολιτική Ντράγκι ως δείγμα εμπιστοσύνης στην αναδυόμενη ελληνική οικονομία). Σε παρόμοιες συνθήκες κρίσης ρευστότητας και υψηλού κόστους δανεισμού, με τα χρέη στα ύψη και τη ζήτηση στο ναδίρ, είναι τραγικό λάθος να προσδοκάται αύξηση επενδύσεων 11,8% το 2015!

10 Αξίζει, επίσης, να επισημανθεί πως οι δαπάνες του ΠΔΕ είναι το 2015 μειωμένες κατά 400 εκατ.! Συνεπώς, με τις δημόσιες επενδύσεις μειωμένες το ΥΠΟΙΚ φαντασιώνεται κυριολεκτικά μία έκρηξη ιδιωτικών επενδύσεων χάρις στον... παράδεισο ευκαιριών που προσφέρει πλέον η ελληνική οικονομία.

Μόνη ανάσα

11 Εξαίρεση κι ελπίδα ανάπτυξης συνιστούν μόνον οι εξαγωγές αγαθών κι υπηρεσιών, οι οποίες βαίνουν καλώς φέτος (5,3% στο α' εξάμηνο) και με την υποτίμηση του ευρώ κατά 10% περίπου είναι πιθανόν να δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη το 2015. Υπό τον όρο, ωστόσο, ότι δεν θα βαλτώσει η ευρωπαϊκή οικονομία -όπως ήδη συμβαίνει το γ' τρίμηνο- και δεν θα οξυνθεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα, πλήττοντας το ευρωπαϊκό εισόδημα και την τουριστική εισροή στη χώρα. Σημειώνεται, πάντως, πως οικονομετρικές μελέτες δείχνουν περιορισμένα αναπτυξιακά οφέλη στην Ευρωζώνη από μία υποτίμηση του ευρώ κατά 10%.

12Εντύπωση προκαλεί η αύξηση των δαπανών για τόκους το 2015 κατά 200 εκατ. (από 4,1% του ΑΕΠ το 2014 οι τόκοι συνολικά φθάνουν το 4,2% το 2015) δεδομένων των ευνοϊκών ρυθμίσεων που έγιναν τελευταία σχετικά με τις αποπληρωμές και του γεγονότος ότι το μέσο επιτόκιο που επιβαρύνει την εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους έπεσε από 4% σε 2% περίπου. Αυτό σημαίνει πως με το άνοιγμα στις διεθνείς αγορές και τη συνεχή έκδοση εντόκων γραμματίων όχι μόνον αλλάζει η διάρθρωση του ελληνικού χρέους αλλά πιθανότατα αυξάνει πάλι το κόστος εξυπηρέτησής του.

13Υπαρκτό είναι ακόμη το πρόβλημα κάλυψης των υψηλών χρηματοδοτικών αναγκών του ελληνικού κράτους το 2015, που φθάνουν τα 19-20 δισ. Από αυτά τα 11-12 δισ. τα καλύπτει η τρόικα (10 δισ. περίπου το ΔΝΤ και 1,8 δισ. η Ε.Ε.), ενώ το ΥΠΟΙΚ σχεδιάζει να καλύψει μέρος του υπολοίπου με αποκρατικοποιήσεις (όχι πάνω από 1 δισ.), με αξιοποίηση πλεονασμάτων ΔΕΚΟ για δανεισμό (2-3 δισ.) και να προσφύγει για δανεισμό στις αγορές για τα υπόλοιπα 4-5 δισ. Ομως αν φύγει το ΔΝΤ -όπως επιδιώκει η κυβέρνηση-, τότε το χρηματοδοτικό κενό των 4 δισ. θα ανέλθει στα 14 δισ. περίπου.

14 Τέλος, να επισημάνουμε πως το ΥΠΟΙΚ δείχνει να στερείται στοιχειώδους αντίληψης της πραγματικής κατάστασης υπερχρέωσης της παγκόσμιας οικονομίας και της τρέχουσας κρίσης των αγορών (για την οποία έχουν προσφάτως προειδοποιήσει η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, το ΔΝΤ και τόσοι άλλοι παράγοντες κι αναλυτές) γιατί την ίδια ώρα που παραδέχεται την ύπαρξη σημαντικών αβεβαιοτήτων στη διεθνή οικονομία, μιλά για έξοδο από την κρίση και δημιουργία προϋποθέσεων μακροχρόνιας βιώσιμης ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Ουσιαστικά παραγνωρίζει το γεγονός της διατήρησης πολύ υψηλών χρεών (δημοσίων και ιδιωτικών) ατελώς ή καθόλου εξυπηρετούμενων, καθώς και του νέου μακροχρόνιου κύκλου στασιμότητας ή χαμηλής ανάπτυξης στον οποίο έχει περιέλθει η παγκόσμια οικονομία.

Ανάπτυξη... μηδέν

Ομως, πέρα από την κυβερνητική εμμονή στις εσφαλμένες στρατηγικές επιλογές της εισοδηματικής και δημοσιονομικής λιτότητας, η αναξιοπιστία του προσχεδίου προϋπολογισμού 2015 προκύπτει και από τη σταθερή αποτυχία των μακροοικονομικών προβλέψεων της κυβέρνησης την τελευταία εξαετία στις οποίες και βασίστηκαν οι επίσημοι δημοσιονομικοί στόχοι. Οπως φαίνεται και στον παρατιθέμενο πίνακα, ο μέσος όρος των ετήσιων αποκλίσεων μεταξύ κυβερνητικών προβλέψεων για επενδύσεις, εξαγωγές και ΑΕΠ φθάνει κατά σειρά τις 11,5, 5 και 2,6 ποσοστιαίες μονάδες. Αν εφαρμόσουμε το ιστορικό των αποκλίσεων αυτών στις επίσημες προβλέψεις για το 2015, τότε έχουμε ένα σχεδόν σίγουρο... μηδενικό αναπτυξιακό αποτέλεσμα για το 2015.

Με μία τέτοια οπτική ίσως μπορεί να ερμηνευθεί η πρόσφατη «ακραία» εκτίμηση της αναλύτριας των S&Ρ, Marie-France Raynaud, πως οι ελληνικές ανάγκες χρηματοδότησης τους προσεχείς 15 μήνες θα φθάσουν τα 43 δισ. ευρώ και η χώρα θα χρεοκοπήσει εξαιτίας της αδυναμίας της να τις καλύψει με πωλήσεις ομολόγων (βλ. Bloomberg). Η Ελλάδα μπορεί να αποφύγει τη χρεοκοπία όπως το έκανε ώς τώρα, όμως αν συνεχίσει την ίδια πολιτική λιτότητας και διαρκούς δανεισμού (βλ. να δανείζεται για να εξυπηρετεί παλιά της χρέη) δεν θα ξεφύγει από το φαύλο κύκλο χρεών-αποπληθωρισμού και δεν θα αποκτήσει την αναγκαία αναπτυξιακή δυναμική ώστε να ανασάνει και το μεγάλο εκείνο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας που βρίσκεται στο όριο της επιβίωσης.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Εφορία και φορολογική πολιτική
Υπουργείο Οικονομικών
Κρατικός προϋπολογισμός
Οικονομική και δημοσιονομική πολιτική
Βουλή