Έντυπη Έκδοση

Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΟΥ ΕΞΑΠΛΩΝΕΤΑΙ ΡΑΓΔΑΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤ. ΑΦΡΙΚΗ ΘΕΤΕΙ ΣΕ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ ΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΥΓΕΙΑΣ

Τρόμο και κινδυνολογία μπολιάζει ο Εμπολα

Ενώ πλησιάζουν τους 4.000 οι άνθρωποι που έχουν πεθάνει χτυπημένοι από το θανατηφόρο ιό στη Γουινέα, τη Λιβερία, τη Σιέρα Λεόνε και τη Νιγηρία από την αρχή του χρόνου, μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων και εκτός Αφρικής ενισχύονται οι φόβοι για ανεξέλεγκτη επέκταση της κρίσης και ταυτόχρονα παίρνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις η κινδυνολογία

Η επιδημία του Εμπολα στη δυτική Αφρική δεν μοιάζει με καμιά άλλη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, παρά μόνο με την εξάπλωση του HIV, υποστηρίζουν τώρα επιστήμονες, προβληματισμένοι βαθύτατα από τις διαστάσεις που έχει λάβει η κρίση. Η Ευρωπαϊκή Ενωση ανακοίνωσε τα σχέδιά της για ένα σύστημα απομάκρυνσης του διεθνούς προσωπικού από τις χώρες που δοκιμάζονται από την επιδημία, σε περίπτωση που εντοπιστούν σημάδια μόλυνσής τους.

Κι ενώ πλησιάζουν τους 4.000 οι άνθρωποι που έχουν πεθάνει χτυπημένοι από το θανατηφόρο ιό στη Γουινέα, τη Λιβερία, τη Σιέρα Λεόνε και τη Νιγηρία από την αρχή του χρόνου, μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων και εκτός Αφρικής ενισχύονται οι φόβοι για ανεξέλεγκτη επέκταση της κρίσης και ταυτόχρονα παίρνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις η κινδυνολογία, βασισμένη άλλοτε σε πραγματικά, άλλοτε όμως και σε ανακριβή, διογκωμένα στοιχεία.

Η επιδημία αφορά κυρίως απομακρυσμένα χωριά στην κεντρική και δυτική Αφρική κοντά στα τροπικά δάση. Ο ιός πρωτοεντοπίστηκε στη Δημοκρατία του Κονγκό το 1976 κι επεκτάθηκε γρήγορα ανατολικότερα, σε χώρες όπως η Ουγκάντα και το Σουδάν. Η φετινή επιδημία θεωρείται ασυνήθιστη, επειδή ξεκίνησε από τη Γουινέα, μια χώρα που στο παρελθόν δεν είχε καταγεγραμμένα κρούσματα, και επεκτάθηκε γρήγορα σε αστικές περιοχές. Από μια απομακρυσμένη περιοχή στη νοτιοανατολική Γουινέα, ο ιός έφθασε στην πρωτεύουσα κι από κει στη γειτονική Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε.

Περίπου 20 κρούσματα θεωρήθηκε ότι προκλήθηκαν από κάποιον ταξιδιώτη στη Νιγηρία. Εκτός Αφρικής κατεγράφη ένα κρούσμα στις ΗΠΑ και πριν από λίγες μέρες μια Ισπανίδα νοσοκόμα έγινε η πρώτη που μολύνθηκε από τον ιό εκτός δυτικής Αφρικής, μετέχοντας στην ομάδα νοσηλείας δύο ιεραποστόλων, που πέθαναν από Εμπολα στη Μαδρίτη.

Μύθοι και αλήθειες

Πέντε σημεία που φωτίζουν τον τρόπο μετάδοσης και αντιμετώπισης του Εμπολα:

Τα άτυχα παιδιά δεν υποφέρουν μόνο από την απώλεια των γονιών τους αλλά και από την απόρριψη της κοινότητας, ακόμη και των συγγενών τους, που φοβούνται μήπως μολυνθούν Τα άτυχα παιδιά δεν υποφέρουν μόνο από την απώλεια των γονιών τους αλλά και από την απόρριψη της κοινότητας, ακόμη και των συγγενών τους, που φοβούνται μήπως μολυνθούν 1 Το αλατόνερο, τα κρεμμύδια και το γάλα φτιάχνουν τείχος προστασίας από τον Εμπολα.

Το αλατόνερο δεν μπορεί να εμποδίσει τη μόλυνση από το θανατηφόρο ιό. Μάλιστα, το να πίνει κανείς νερό που περιέχει αλάτι, ειδικά σε συνθήκες ζέστης, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαιτέρως επικίνδυνο.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τουλάχιστον δύο άτομα πέθαναν στη Νιγηρία εφαρμόζοντας αυτήν ακριβώς την πρακτική.

Επίσης, υγειονομικοί υπάλληλοι στη Γουινέα ερωτήθηκαν αν το να τρώει κανείς κρεμμύδια, μια φορά την ημέρα επί ένα τριήμερο, μπορεί να κρατήσει τον Εμπολα μακριά, όπως επίσης και αν βοηθά η κατανάλωση συμπυκνωμένου γάλακτος. Ασχέτως με το πώς διαδόθηκε αυτή η φήμη, οι επιστήμονες επιμένουν πως μια ισορροπημένη δίαιτα με όλα τα θρεπτικά συστατικά διατηρεί τον καθένα σε μια καλή γενική κατάσταση, αλλά ούτε τα κρεμμύδια ούτε το γάλα φτιάχνουν ασπίδα εναντίον του Εμπολα.

Ο ιός μεταδίδεται αν κάποιος έρθει σε επαφή με σωματικά υγρά ασθενούς που νοσεί, και επομένως η σίγουρη προστασία είναι να αποφεύγεται τέτοιου είδους επαφή με οποιονδήποτε έχει έστω και ίχνη συμπτωμάτων της ασθένειας.

2 Δεν μπορεί να μεταδοθεί ο ιός απ' ευθείας από τους ασθενείς

Στην πραγματικότητα, ακόμη κι αν κάποιος έχει πεθάνει από τον Εμπολα, ο ιός μπορεί να είναι ακόμη παρών.

Μάλιστα οι υπεύθυνοι του τομέα υγείας σε πολλές χώρες θεωρούν ότι η ασθένεια μπορεί να μεταδίδεται κατά τις παραδοσιακές τελετές ταφής, στις οποίες οι άνθρωποι έρχονται σε στενή επαφή με το νεκρό.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ, για την ταφή ατόμων που έχουν πεθάνει από τον Εμπολα πρέπει να λαμβάνονται ισχυρά μέτρα προφύλαξης, με ειδικές στολές και γάντια, καλύτερα μάλιστα από εκπαιδευμένο προσωπικό, αμέσως αφού καταλήξουν οι ασθενείς.

3 Ο ιός δεν μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής

Η αλήθεια είναι ότι ο ιός, αφού περιέχεται σε όλα τα σωματικά υγρά, προφανώς ανιχνεύεται και στο σπέρμα, όπου παραμένει έως και επτά εβδομάδες μετά την ανάρρωση, ακόμη και χωρίς ν' ανιχνεύεται πλέον καθόλου στο αίμα.

Κατ' επέκταση, είναι απαραίτητη η χρήση προφυλακτικού ή και η αποφυγή της σεξουαλικής επαφής με ασθενείς.

4 Οι νοσηλευτές μπορεί να συνέβαλαν στην εξάπλωση του ιού σε κάποιες χώρες

Εργαζόμενοι του τομέα υγείας στη Γουινέα δέχθηκαν επιθέσεις από κατοίκους που θεωρούν ότι αυτοί έφεραν την αρρώστια στη χώρα τους.

Βεβαίως κάτι τέτοιο δεν ισχύει και ο ΠΟΥ συγκλίνει στην άποψη πως η αρχική μόλυνση έγινε από άρρωστα άγρια ζώα, όταν άνθρωποι σε κάποιες χώρες ήρθαν σε επαφή μέσω του κυνηγιού ή της επεξεργασίας του κρέατός τους.

Μάλιστα υπάρχει οδηγία, για το διάστημα που βρίσκεται σε εξέλιξη η επιδημία να μην καταναλώνονται συγκεκριμένα είδη ζώων.

5 Είναι αναγκαία η χρήση ακριβών αντισηπτικών για την καλύτερη προστασία και την αποφυγή της μόλυνσης

Το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό είναι απαραίτητο, ειδικά για άτομα που ζουν σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου.

Τα αντισηπτικά τζελ είναι επίσης χρήσιμα, αλλά δεν πρέπει τα χέρια να είναι βρόμικα, οπότε είναι σημαντικό το πλύσιμο με καθαρό νερό και σαπούνι, σύμφωνα με τις οδηγίες των υγειονομικών υπηρεσιών.

Αναγνώριση και αντιμετώπιση

Ο αιμορραγικός πυρετός από τον ιό Εμπολα είναι μια συχνά θανατηφόρος ιογενής λοίμωξη, που προκαλείται από ένα από τα τρία είδη του ιού, ο οποίος ανήκει στην οικογένεια Fikwiridae και χαρακτηρίζεται από μακρές νηματοειδείς ίνες του RNA.

Η κλινική εικόνα της διάχυτης αιμορραγίας σε διάφορα όργανα και ο πυρετός είναι παρόμοια με αυτά που παρατηρούνται κι από άλλους αιμορραγικούς πυρετούς (όπως της Lassa ή του Marburg).

Το στάδιο επώασης διαρκεί 2-3 εβδομάδες και ακολουθείται από απότομη εμφάνιση υψηλού πυρετού, μυαλγίας, διάρροιας, κεφαλαλγίας, κόπωσης και κοιλιακού άλγους. Μέσα σε 7 μέρες αναπτύσσεται καταπληξία κυρίως εξαιτίας της αιμορραγίας. Μεγάλο μέρος των ασθενών καταλήγουν, ενώ ο ασθενής καθίσταται μολυσματικός μόλις εκδηλωθεί πυρετός.

Ο ιός μεταδίδεται μόνο από την επαφή με σωματικά υγρά (σάλιο, σπέρμα, ιδρώτα, αίμα κ.λπ.) μολυσμένου ατόμου που εμφανίζει συμπτώματα (δηλαδή υψηλό πυρετό, διάρροια, εμετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αδυναμία, στηθάγχη ή και ανεξήγητη αιμορραγία).

Παρά την ιδιαίτερα μεγάλη θνησιμότητα που παρουσιάζουν οι προσβεβλημένοι από Εμπολα στη δυτική Αφρική, ο ιός είναι ιάσιμος. Μέρος του προβλήματος με την αντιμετώπισή του αφορά τις ελλείψεις των υγειονομικών υποδομών σε Λιβερία, Σιέρα Λεόνε και Γουινέα. Η έλλειψη ιατρών και ο ελλιπής εξοπλισμός των νοσοκομείων ευνόησαν την εξάπλωση του ιού στις χώρες αυτές. Αν και δεν υπάρχει συγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδικό αντι-ιικό φάρμακο, η αποτελεσματική απομόνωση, η στενή παρακολούθηση των ασθενών και η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων τους αποδείχθηκαν κάποιες φορές σωτήριες.

Πολιτιστικές ιδιαιτερότητες, που έχουν να κάνουν κυρίως με κάποιες θρησκευτικές τελετές κατά την ταφή των νεκρών στις αφρικανικές χώρες, ευνοούν την εξάπλωση του ιού.

(Πηγές: BBC-Independent-www.news-medical.net-www.who.int)

Τραγικά θύματα τα παιδιά ακόμα και αν επιζήσουν

Οπως σε όλες τις μεγάλες κρίσεις, έτσι και στην περίπτωση του Εμπολα το μεγαλύτερο τίμημα το πληρώνουν οι πιο ευάλωτοι. Και η πιο ευάλωτη ομάδα σε μια επιδημία είναι τα παιδιά. Ο θανατηφόρος ιός όχι μόνο έχει σκοτώσει εκατοντάδες παιδιά αλλά έχει αφήσει πίσω του χιλιάδες ορφανά με αβέβαιο μέλλον.

Στις τρεις χώρες της δυτικής Αφρικής που πλήττονται κυρίως από την επιδημία -Λιβερία, Σιέρα Λεόνε και Γουινέα- το 15% των θυμάτων που έχουν επισήμως καταγραφεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας είναι κάτω των 15 ετών. Αυτό σημαίνει ότι μεταξύ των 3.857 ανθρώπων που έχουν ήδη χάσει τη μάχη στις τρεις χώρες περιλαμβάνονται τουλάχιστον 580 παιδιά. Οσα γλιτώνουν από τον ιό αλλά έχουν χάσει τους γονείς τους τίθενται υποχρεωτικώς σε καραντίνα επί 21 ημέρες. Αλλά ακόμη κι αν βρεθεί ότι είναι «καθαρά» από τον Εμπολα, το στίγμα της τρομερής νόσου εξακολουθεί να τα συνοδεύει. Και, δυστυχώς, πάρα πολύ συχνά ο κοινωνικός στιγματισμός και ο φόβος νικούν τις οικογενειακές παραδόσεις και την αλληλεγγύη της κοινότητας, με αποτέλεσμα να μη θέλει κανένας να τα αναλάβει.

«Με την επιδημία του HIV ήταν διαφορετικά», λέει η εκπρόσωπος της Unicef Σάρα Κρόου, «τότε, βρίσκονταν τις περισσότερες φορές μέλη της διευρυμένης οικογένειας ή κάποιοι στενοί φίλοι των γονιών που έπαιρναν κοντά τους τα ορφανά. Ηταν ένα δίχτυ ασφαλείας. Τώρα, ο φόβος του Εμπολα διαλύει αυτό τον ιστό αλληλεγγύης». Ετσι τα άτυχα παιδιά δεν υποφέρουν μόνο από την απώλεια των γονιών τους αλλά και από την απόρριψη της κοινότητας, ακόμη και των συγγενών τους, που φοβούνται μήπως μολυνθούν. Το φοβερό αυτό στίγμα δεν βαραίνει μόνο τα παιδιά που έχασαν τους γονείς τους. Υπάρχουν κι εκείνα που επιβίωσαν από τη νόσο αλλά εγκαταλείφθηκαν από την ίδια τους την οικογένεια που φοβήθηκε τη μετάδοση.

Πέραν της ψυχολογικής και κοινωνικής διάστασης του φαινομένου, το άμεσο πρακτικό πρόβλημα είναι ότι στις χώρες αυτές, που συγκαταλέγονται ανάμεσα στις φτωχότερες του πλανήτη, υπάρχουν ελάχιστες δομές υποδοχής για τα ορφανά παιδιά και ανεπαρκής διεθνής χρηματοδότηση για τη δημιουργία νέων.

Η Unicef δηλώνει ότι έχει λάβει μόλις το 25% των 200 εκατομμυρίων δολαρίων που χρειάζονται για τη φροντίδα των ορφανών του Εμπολα. Η Οργάνωση, που συνεισφέρει στην εκπαίδευση 400 κοινωνικών λειτουργών και λειτουργών ψυχικής υγείας στη Λιβερία, ανήγγειλε ένα σχέδιο κινητοποίησης επιζώντων για τη φροντίδα των παιδιών στη Σιέρα Λεόνε. Μέσα στους επόμενους έξι μήνες πάνω από 2.500 επιζώντες σε όλη τη χώρα θα εκπαιδευτούν για να φροντίζουν τα ορφανά που βρίσκονται σε καραντίνα όσο οι εθελοντές του ΟΗΕ αναζητούν συγγενείς ή ανάδοχες οικογένειες.

Στην αναζήτηση ενός σπιτικού για τα παιδιά εστιάζουν τις προσπάθειές τους πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως η Save The Children. Πρώτη επιλογή είναι πάντοτε η επανασύνδεση με τους συγγενείς τους. Αν αυτό αποδειχθεί ανέφικτο, στρέφονται σε αναδόχους στους οποίους παρέχουν βασικά αγαθά για την ανατροφή και φροντίδα των παιδιών. Ο αγώνας μοιάζει άνισος, αλλά αυτή είναι μια μάχη που πρέπει να δοθεί.

(Πηγές: AFP-www.unicef.org)

Το βάρος στις «πύλες» της χώρας και στο Νοσοκομείο «Αμαλία Φλέμιγκ»

Αύξηση του υγειονομικού προσωπικού στις πύλες της χώρας, καθώς και διανομή ερωτηματολογίων στους επιβάτες που φτάνουν από χώρες της Δυτικής Αφρικής, είναι δύο από τα νέα προληπτικά μέτρα που αποφασίστηκαν την Παρασκευή σε ευρεία σύσκεψη, που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Υγείας, ενώ ασκήσεις ετοιμότητας και προσομοίωσης θα πραγματοποιήσουν οι Ενοπλες Δυνάμεις.

Στη σύσκεψη για τον Εμπολα, στην οποία συμμετείχε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου, στελέχη του ΚΕΕΛΠΝΟ και του Εθνικού Κέντρου Επιχειρήσεων Υγείας, αποφασίστηκε ακόμα ότι όσοι έρχονται σε επαφή με μετανάστες θα πρέπει να ενημερωθούν για τον ιό, τον τρόπο μετάδοσής του και τα συμπτώματα των ασθενών.

Επίσης, επιβάτες που προέρχονται από «ύποπτες» περιοχές θα συμπληρώνουν μια κάρτα- ερωτηματολόγιο, από την οποία θα κρίνεται το επίπεδο επικινδυνότητας κατά περίπτωση.

Οι επιστήμονες αποφάσισαν ακόμη να εκδίδουν επικαιροποιημένες συστάσεις στους εμπλεκόμενους φορείς και τους πολίτες για τον ιό Εμπολα, σύμφωνα με όλα τα νεότερα δεδομένα που θα προκύπτουν.

Ηδη έχει τοποθετηθεί αφίσα στις πύλες εισόδου της χώρας, η οποία αναφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τον ιό, στα ελληνικά και τα αγγλικά. Επιπλέον, έχουν καθοριστεί και τελούν σε πλήρη ετοιμότητα τα Κέντρα Εργαστηριακού Ελέγχου για τη διερεύνηση κλινικών δειγμάτων, τα οποία είναι το Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ και, επικουρικά, το Εργαστήριο Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.

Σε πλήρη ετοιμότητα, ως νοσοκομείο υποδοχής τυχόν περιστατικών, βρίσκεται το Νοσοκομείο «Αμαλία Φλέμιγκ», ενώ για τη διαχείριση τυχόν ύποπτων περιστατικών έχει καταρτιστεί σχέδιο για τις οδηγίες ατομικών και συλλογικών μέτρων αποφυγής μετάδοσης του ιού, μεταφοράς μέσω ΕΚΑΒ, παρακολούθησης και κλινικής αντιμετώπισης.

Το ΚΕΕΛΠΝΟ αναφέρει, επίσης, σε ανακοίνωσή του ότι θα πρέπει να αποφεύγεται η επίσκεψη στις χώρες της Δυτικής Αφρικής που πλήττονται από την επιδημία: Γουινέα, Λιβερία, Σιέρα Λεόνε και Νιγηρία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Μεταδοτικές ασθένειες και αντιμετώπιση
Εμπολα
Υγεία
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)