Έντυπη Έκδοση

Το ψηφιδωτό δείχνει την ταυτότητα του μνημείου;

Το υπέροχο ψηφιδωτό δάπεδο που καλύπτει το δεύτερο θάλαμο (πίσω από τις Καρυάτιδες) στον τάφο της Αμφίπολης δεν αποκλείεται να ήταν ορατό σε ένα μνημείο επισκέψιμο στην αρχαιότητα.

Θεωρείται μοναδικό αν δεχθούμε πως έχουμε στο λόφο Καστά έναν μακεδονικό τάφο και όχι ένα ηρώο. Δηλαδή, δεν έχει βρεθεί ψηφιδωτό δάπεδο όπως αυτό σε άλλο μακεδονικό τάφο. Οι ανασκαφείς ευελπιστούν τις επόμενες ημέρες, όταν θα έχει πλήρως αποκαλυφθεί το ψηφιδωτό, να έχουν κάποιες ενδείξεις σχετικά με τον νεκρό ή τους νεκρούς του τέταρτου θαλάμου.

Το λεπτοκαμωμένο αυτό έργο τέχνης με τα εκπληκτικά χρώματα καλύπτει όλη την επιφάνεια του δωματίου και έχει εμβαδόν 4,5 μ. μήκος και 3 μ. πλάτος, «είναι κατασκευασμένο από μικρά βότσαλα, λευκού, μαύρου, γκριζωπού, μπλε, κόκκινου και κίτρινου χρώματος. Απεικονίζει άρμα σε κίνηση, που σύρεται από δύο λευκά άλογα. Το άρμα οδηγεί γενειοφόρος άνδρας με στεφάνι δάφνης στο κεφάλι» όπως μας πληροφορεί το υπουργείο Πολιτισμού. «Μπροστά από το άρμα απεικονίζεται ο θεός Ερμής ως ψυχοπομπός, ο οποίος φορά πέτασο (καπέλο), μανδύα, φτερωτά σανδάλια και κρατά κηρύκειο». Κι όλα αυτά σε φόντο γκρι-μπλε. Την παράσταση πλαισιώνει διακοσμητικό μοτίβο (πλάτους 0,60 μ.), ένας διπλός μαίανδρος, τετράγωνα και τρέχουσα σπείρα. Η κατεύθυνση της σύνθεσης είναι από ανατολικά προς τα δυτικά.

Οι ανασκαφείς δηλώνουν πως το έργο αυτό «είναι σύγχρονο του ταφικού συγκροτήματος και συνεπώς χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ.». Εχει υποστεί φθορά στο κέντρο, διαμέτρου 0,80 μ., αλλά πολλά μέρη του κατεστραμμένου τμήματος βρέθηκαν στην αμμώδη επίχωση και τις επόμενες μέρες θα γίνει προσπάθεια συγκόλλησης και αποκατάστασής του, ώστε να έχουν συνολική εικόνα της παράστασης.

Αναμένεται επίσης σε 2-3 μέρες να έχει πλήρως αποχωματωθεί ο θάλαμος αυτός ώστε οι αρχαιολόγοι να μπορέσουν να ερμηνεύσουν την παράσταση. Το ζητούμενο τώρα είναι αν υπάρχει κάποια άλλη μορφή πίσω από τον γενειοφόρο άνδρα. Γιατί αν δεν υπάρχει, ο Ερμής θα είναι πράγματι ψυχοπομπός και θα οδηγεί τον δαφνοστεφή γενειοφόρο ο οποίος ίσως να ταυτίζεται ή να υποδηλώνει το νεκρό. Παράσταση με Ερμή ως ψυχοπομπό υπάρχει στον (μακεδονικό) τάφο της Κρίσεως, στην αρχαία Μίεζα. Εκεί ο θεός κρατά κηρύκειο σαν αυτό της Αμφίπολης και πλάι του απεικονίζεται ο νεκρός που είναι στρατιωτικός, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους.

Τη μορφή του Ερμή έχουμε και στην περίφημη τοιχογραφία του λεγόμενου τάφου της Περσεφόνης, στη Βεργίνα. Εκεί, η παράσταση δείχνει την αρπαγή της Περσεφόνης και ο Ερμής εμφανίζεται ως προπομπός με μια γυναικεία μορφή η οποία βρίσκεται σε στάση αντίστασης. Συνεπώς, έχουμε ένα ζωγραφικό θέμα που ίσως οδηγήσει στην ταυτότητα του μνημείου. Προς το παρόν η ανασκαφική ομάδα επιφυλάσσεται να πει αν ο γενειοφόρος άνδρας είναι ο νεκρός ή κάποιος θεός. Περιμένουν την ολοκλήρωση της ανασκαφής γιατί μπορεί να τους αποκαλύψει κάποια μυθολογική σκηνή που να ανατρέψει την αρχική τους εκτίμηση.

Εδώ πρέπει να πούμε πως στους μακεδονικούς τάφους (αν είναι τέτοιος) συνηθίζεται ο ζωγραφικός διάκοσμος. Ζωφόρο με σκηνές κυνηγιού έχουμε στο βασιλικό τάφο του Φιλίππου Β' στη Βεργίνα, αλλά και μετόπες και μετακιόνια με πολεμιστές και κριτές του Κάτω Κόσμου έχουμε σε πολλές ιωνικές ή δωρικές προσόψεις μακεδονικών ταφικών κτηρίων. Κατάγραφοι ήταν συχνά και οι εσωτερικοί τοίχοι με άρματα και αρματοδρομίες, σκηνές μάχης και διάφορα φυτικά ή γεωμετρικά μοτίβα.

Εκτός από το ψηφιδωτό δάπεδο που σίγουρα δεν παραπέμπει σε γυναίκα ή παιδί (Ρωξάνη και Αλέξανδρος Δ'), βρέθηκαν δύο κατώφλια: το πώρινο ανάμεσα στα βάθρα των Καρυατίδων και το μαρμάρινο της θύρας (πίσω από τις Καρυάτιδες) που οδηγεί στον τρίτο θάλαμο, το κατώφλι αυτό ήταν διακοσμημένο στο κάτω μέρος με ιωνικό κυμάτιο.

Τέλος, βρέθηκαν κι άλλα κομμάτια από τα θυρόφυλλα της μαρμάρινης πόρτας. Νεότερο πάντως για τον τέταρτο και πιο μυστηριώδη θάλαμο, ουδέν.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία
Ευρήματα/Ανασκαφές/Ανακαλύψεις