Έντυπη Έκδοση

Η ψυχή του Ελληνα στο σοσιαλισμό

«Μας λένε συχνά πως οι φτωχοί είναι ευγνώμονες για την ελεημοσύνη. Κάποιοι από αυτούς είναι αναμφίβολα, αλλά οι καλύτεροι ανάμεσα στους φτωχούς δεν είναι ποτέ ευγνώμονες. Είναι αγνώμονες, δυσαρεστημένοι, ανυπάκουοι και αντάρτες.

 Εχουν απόλυτο δίκιο να είναι έτσι. Αισθάνονται πως η ελεημοσύνη είναι ένας γελοία ανεπαρκής τρόπος μερικής επανόρθωσης, ή μια συναισθηματική δωρεά, συνήθως συνοδευόμενη από κάποια θρασεία απόπειρα από τη μεριά του αισθηματολόγου να κυριαρχήσει στην προσωπική τους ζωή. Γιατί θα πρέπει να είναι ευγνώμονες για τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι του πλούτου;»

Το ερώτημα έθεσε ο Οσκαρ Ουάιλντ στο δοκίμιο «Η ψυχή του ανθρώπου στον σοσιαλισμό» (Εκδ. Στοχαστής, 2000), που πρωτοδημοσιεύθηκε στην Αγγλία τον Φεβρουάριο του 1891 και μοιάζει τραγικά επίκαιρο στις μέρες μας. Αν πιστέψουμε τον ΟΟΣΑ, το χάσμα ανάμεσα στους έχοντες και τους μη- έχοντες παγκοσμίως βρίσκεται στα ίδια επίπεδα με τη δεκαετία του 1820, στην «πιο ανησυχητική εξέλιξη των τελευταίων δύο αιώνων». Οπως προκύπτει στη σχετική έρευνα («Πώς ήταν η ζωή; Παγκόσμια ευημερία από το 1820», 2/10/2014), οι ανισότητες υποχώρησαν στα μέσα του 20ού αιώνα, αλλά εντάθηκαν από το 1980 ώς τις μέρες μας.

Για τον Ουάιλντ, «πρέπει να κάθονται και οι ίδιοι στο τραπέζι κι έχουν αρχίσει να το κατανοούν. Οσο για τη δυσαρέσκεια, ένας άνθρωπος που δεν θα ήταν δυσαρεστημένος από τέτοιο περιβάλλον και τέτοιο χαμηλό βιοτικό επίπεδο θα ήταν πέρα για πέρα βάρβαρος». Πράγματα κατανοητά το 19ο αιώνα, στον 21ο παραμένουν υπό δοκιμασία στην Ελλάδα των μνημονίων. Για το σύστημα εξουσίας, η πρωτοφανής μεταφορά πλούτου από τους μη έχοντες προς τους κατέχοντες θεωρείται προαπαιτούμενο για την ανόρθωση της χώρας. «Η ανυπακοή, στα μάτια οποιουδήποτε έχει διαβάσει ιστορία, είναι αρχέγονη αρετή του ανθρώπου. Είναι μέσω της ανυπακοής που έγινε πρόοδος, μέσω της ανυπακοής και της εξέγερσης», απαντά ο Οσκαρ Ουάιλντ. Τη λιτότητα υποδεικνύει το σύστημα εξουσίας ως μονόδρομο ανάκαμψης και επαινεί το λαό για τις θυσίες του, τη στιγμή που ετοιμάζει νέες. «Μερικές φορές οι φτωχοί επαινούνται για το ότι είναι μετρημένοι. Αλλά το να συνιστάς μέτρο στους φτωχούς είναι ταυτόχρονα χονδροειδές και προσβλητικό. Είναι σαν να συμβουλεύεις έναν άνθρωπο που λιμοκτονεί να τρώει λιγότερο», γράφει ο Ουάιλντ και φωνάζει: «Ο άνθρωπος δεν θα πρέπει να είναι έτοιμος να δείξει ότι μπορεί να ζήσει όπως ένα υποσιτιζόμενο ζώο».

Το ποσοστό των Ελλήνων που στερούνται βασικά αγαθά και υπηρεσίες διπλασιάστηκε μέσα σε τρία χρόνια από το 2010, με την Ελλάδα πλέον στην τρίτη χειρότερη θέση σε εισοδηματική ανισότητα στην Ευρώπη. Η κυβέρνηση ζητεί να ολοκληρώσει την τετραετία. Χωρίς να μιλά για τη φτωχοποίηση που υπαγορεύει το Μνημόνιο, εξαγγέλλει έξοδο από αυτό. Πολλοί ακόμα την πιστεύουν. «Οσο για τους ενάρετους φτωχούς», γράφει ο Ουάιλντ, «μπορεί κάποιος να τους λυπάται, φυσικά, αλλά κανείς δεν είναι δυνατόν να τους θαυμάζει». Περισσότερο από το να διώξουν μια φαύλη και αποτυχημένη κυβέρνηση, οι άνθρωποι αυτής της χώρας οφείλουν να πουν πώς θέλουν να ζήσουν στις δεκαετίες που έρχονται και να το διεκδικήσουν. Μόνο τότε θα είναι άξιοι θαυμασμού. Οπως γράφει ο μεγάλος Ιρλανδός: «Τίποτα δεν πρέπει να είναι ικανό να βλάψει τον άνθρωπο, εκτός από τον εαυτό του. Τίποτα δεν θα πρέπει να είναι ικανό να κλέψει από έναν άνθρωπο τα πάντα».

a.giannikos@eleftherotypia.net

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Εν-στάσεις