Έντυπη Έκδοση

Σκουπιδιών το ανάγνωσμα

Θα μας πνίξουν τα σκουπίδια. Τόσο τα επί της Γης όσο και τα του Ουρανού. Στις μεγαλουπόλεις της Δύσης το 1/3 των προϊόντων που αγοράζονται καταλήγουν να γίνονται σκουπίδια. Αλλά και στο διάστημα περιφέρονται εκατομμύρια κομμάτια-συντρίμμια δορυφόρων και πυραύλων. Τι θα κάνουμε; Προτάσεις για τη διαχείριση τους υπάρχουν. Το θέμα είναι ποιος πληρώνει τη σκουπιδιάρα

Ξεκινάμε κοινότοπα: Τριπλασιασμός της ποσότητας των στερεών απορριμμάτων (παράγονται 3,5 εκατ. ημερησίως) προβλέπεται έως το 2100. Είναι ένα κακό σενάριο. Το καλό όμως, που περιλαμβάνει μείωση του όγκου, μπορεί να επαληθευθεί όταν θα έχουν επεκταθεί παγκοσμίως ακραίες συνθήκες φτώχειας. (Να μας λείπει τέτοια καλοσύνη)

Στις μεγαλουπόλεις του δυτικού κόσμου (όσες δεν έχουν πληγεί από την οικονομική δυσπραγία, που έχει ως αυτόματο συνεπακόλουθο τη μείωση των σκουπιδιών) μόνο τα 2/3 από τα προϊόντα που αγοράζονται καταναλώνονται ή χρησιμοποιούνται -τα υπόλοιπα καταλήγουν να γίνονται σκουπίδια.

Στη Βρεττανία μελέτησαν το ζήτημα των οικιακών απορριμμάτων και τα αποτελέσματα των ευρημάτων ήταν απίστευτα: ημερησίως πετάγονται περίπου 13 εκατομμύρια ρόγες σταφύλι, 7 εκατ. φέτες ψωμί, 4 εκατ. μήλα, 2,8 εκατ. τομάτες, 1,6 εκατ. μανιτάρια, 1,3 εκατ. κεσεδάκια γιαούρτι, 1,2 εκατ. λουκάνικα κ.λπ.

Στη Γερμανία, σύμφωνα με υπολογισμούς, εν μέσω κρίσης, απορρίπτονται έως και 20 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων ετησίως.

Ενα ολλανδικό γραφείο, σε μια προσπάθεια μείωσης/επαναχρησιμοποίησης σκουπιδιών, έχει προτείνει τη δημιουργία νησιού από ανακυκλωμένα πλαστικά και άλλα απόβλητα, που θα καλύπτει 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στον Ειρηνικό Ωκεανό και θα ζυγίζει 44 εκατομμύρια κιλά.

Σήμερα, στη Μεσόγειο εκτιμάται ότι περισσότερα από 250 δισεκατομμύρια σωματίδια πλαστικά κ.ά. επιπλέουν στα νερά της ιστορικής λεκάνης.

Οι λύσεις για τη διαχείριση των απορριμμάτων ποικίλλουν αναλόγως της τεχνολογίας που υιοθετείται ή προτείνεται: Στη Σουηδία, για παράδειγμα, υπάρχουν 32 μονάδες που παράγουν ενέργεια από σκουπίδια. Παρέχουν θέρμανση σε περίπου ένα εκατομμύριο σπίτια και ηλεκτρισμό σε 260 χιλιάδες κατοικίες. Δεν αποτελεί αυτό όμως μια ολοκληρωμένη λύση, καθώς είναι οι μονάδες σκουπιδοβόρες για να συνεχίσουν να λειτουργούν. Γι' αυτό είναι υποχρεωμένη η χώρα να αγοράζει σκουπίδια από τη Βρετανία, την Ιταλία, τη Νορβηγία και την Ιρλανδία, ενώ από τη διαδικασία της καύσης παράγεται τέφρα και καυσαέρια -τα δύο αυτά υποπροϊόντα περιέχουν διοξίνες και περιβαλλοντικούς ρύπους.

Το κεφαλαιώδες πρόβλημα της ρύπανσης επί της γης (το βλέπουμε κάθε χρόνο σαν σε ταινία σε επανάληψη στη γειτονιά μας στο ΧΥΤΑ Φυλής, στην Αττική) δεν διαφέρει από εκείνο που έχει διαμορφωθεί στο Διάστημα: Εκτιμήσεις που αναφέρονται στα Space Debris, ανενεργά αντικείμενα, μιλούν για εκατομμύρια κομμάτια-συντρίμμια δορυφόρων και πυραύλων που περιφέρονται υποδιαιρούμενα καθώς συγκρούονται. Τα μεγάλα αντικείμενα (σ.σ. τα νούμερα δίδονται κατά προσέγγιση) είναι περισσότερα από 200.000 και αποτελούν μόνιμη απειλή για το διεθνή διαστημικό σταθμό, τους περίπου 2.000 εν ενεργεία δορυφόρους, αλλά και τα διαστημόπλοια. Η ταχύτητα των Space Debris ξεπερνά τα 28.000 χιλιόμετρα την ώρα.

Οι προτάσεις των μεγάλων εταιρειών κινούνται, όπως είναι φυσικό, στους νόμους της αγοράς, σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο με κυρίαρχες τεχνολογικές κατευθύνσεις: σκουπιδιάρικα σε τροχιά (ανάδοχος το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας EPFL της Ελβετίας), σταθμός εντοπισμού-καταγραφής διαστημικών σκουπιδιών (αμυντικά συστήματα πολυεθνικής Lockheed Martin και η αυστραλιανή Electro Optic Systems-EOS), δορυφορικοί φράχτες (πολεμική αεροπορία ΗΠΑ-Space Fence), ανακύκλωση Space Debris (υπηρεσία προηγμένων ερευνητικών προγραμμάτων DARPA-κωδικός επιχείρησης Phoenix) κ.ά.

Από το EPFL, επιστήμονες έχουν ρίξει στο τραπέζι των προτάσεων το Clean Space One. Πρόκειται για έναν τύπο δορυφόρου που θα μπορεί να συλλέγει σκουπίδια στο Διάστημα και να τα οδηγεί στην ατμόσφαιρα αυτοκαταστρεφόμενος. Η εναλλακτική ιδέα για οικονομικούς λόγους είναι να απομακρύνεται εγκαίρως ο δορυφόρος, ενώ θα έχει αφήσει το προς καταστροφήν αντικείμενο στη σωστή «γωνία απόρριψης» στη γήινη ατμόσφαιρα.

Τα νέα της Lockheed Martin και της EOS μάς έρχονται από την Καμπέρα της Δυτικής Αυστραλίας: Η συμφωνία μεταξύ των δύο εταιρειών συνίσταται στην κατασκευή ενός σταθμού που θα χρησιμοποιεί εξελιγμένα οπτικά συστήματα λέιζερ. Ετσι θα εντοπίζονται τα αντικείμενα που βρίσκονται σε τροχιά σε χαμηλή απόσταση από τον πλανήτη μας. Το σκεπτικό θέλει και ισχυρά λέιζερ υπέρυθρων που θα διαλύουν τα περιφερόμενα αντικείμενα.

Ερευνητές της Σχολής Αστρονομίας και Αστροφυσικής του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας συμμετέχουν στη δημιουργία αστεροσκοπείου (Mount Stromio Observatory) που έχει αποστολή του τον εντοπισμό και τη χαρτογράφηση-ταξινόμηση των διαστημικών σκουπιδιών.

Μία άλλη πιο προωθημένη άποψη, που κυοφορείται από στρατιωτικούς επιστήμονες και καλοβλέπει το αμερικανικό Πεντάγωνο, είναι η ανακύκλωση Space Debris, κυρίως των μεγάλων κομματιών «γέρικων» που θα αποσπώνται από δορυφόρους, αφού θα έχουν ολοκληρώσει το έργο τους. Η DARPA, με το πρόγραμμα Phoenix, προωθεί την κατασκευή διαστημικού σκάφους που θα φέρει ειδικό μηχανισμό και τεχνολογία και θα αποσπά μέρη των ανενεργών δορυφόρων, τα οποία θα μεταφέρει στη Γη για να επαναχρησιμοποιηθούν σε άλλες αποστολές. Το Phoenix εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση του κόστους των νέων δορυφόρων με ανακυκλούμενα υλικά.

Η πολεμική αεροπορία των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ανακοινώσει την αντικατάσταση του Air Force Space Surveillance System, ή VHF Fence, που κράτησε περισσότερο από πέντε δεκαετίες -χρονολογείται από τα '60s. Το διάδοχο βήμα είναι το πρόγραμμα Space Fence που θα ανιχνεύει με χρήση ραντάρ πολύ υψηλών συχνοτήτων και μικρά εξαρτήματα πυραύλων και πολύ μικρούς δορυφόρους. Μιλάμε δηλαδή για ένα εξελιγμένο «διαστημικό φράχτη».

«Οι επενδύσεις στο Διάστημα είναι κλειδί για την ανάπτυξη», έχει δηλώσει ο Αμερικανός αστροφυσικός Νιλ Ντεγκράς Τάισον, ο οποίος, αν και αναγνωρίζει τη συμβολή της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και στο Διάστημα, θεωρεί ότι απαιτείται και κρατική εμπλοκή: το ταξίδι του Κολόμβου και του Μαγγελάνου μπορεί να είχαν χορηγούς, ήταν όμως κρατικές αποστολές (σ.σ. τέτοια να λένε κι άντε να κρατήσεις μετά τους εργολάβους σκουπιδιών στην Ελλάδα, που ορέγονται τις κρατικές επιδοτήσεις).

Στο χορό των επενδύσεων για την «καταπολέμηση» των διαστημικών σκουπιδιών παίζει και η Ρωσία: στα σχέδιά της είναι και η δημιουργία ενός αυτόματου συστήματος προειδοποίησης για τους κινδύνους σύγκρουσης δορυφόρων με άλλα αντικείμενα σε τροχιά -απορρίμματα μιας τεχνολογίας που πεθαίνει στο Διάστημα. Ο στόχος είναι να υπάρχει προειδοποίηση τριάντα ώρες πριν από τη σύγκρουση.

Ξανά κάτω στη Γη, με επίλογο που θα έχει για τέλος μία καλή ιστορία από την Ελλάδα και το νησί της Λέσβου. Εκεί όπου σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από τη Μυτιλήνη βρίσκεται «το μουσείο από τα σκουπίδια». Σχεδόν όλα τα εκθέματα αποτελούν κομμάτι της καθημερινότητας των ανθρώπων, κατοίκων και επαγγελματιών της Λέσβου, που συλλέχθηκαν από τους σκουπιδοτενεκέδες, όταν οι κάτοχοί τους αποφάσισαν, λόγω φθοράς ή εξέλιξης της τεχνολογίας, ότι τους είναι άχρηστα. Ο Ηλίας Δεμερτζής και ο γιος του Δημήτρης τα μάζεψαν, «περιμένοντας υπομονετικά τη στιγμή που θα ξανάβγαιναν στην επιφάνεια για να αποδείξουν ότι η αξία τους είναι ακόμα μεγάλη». Το μουσείο από τα σκουπίδια, με το όνομα «Παρελθόν», είναι «μία περιήγηση στους διαδρόμους της μνήμης».

Μια... επένδυση η οποία μέσα από τα λογής αντικείμενα μιας άλλης τεχνολογίας και αγοράς αποκτά και εκπαιδευτικό χαρακτήρα -ζωντανό βιβλίο για τις τέχνες και την τεχνική των ανθρώπων, τις συνήθειές τους, όπως αποτυπώνονται από τα δημιουργήματά τους που φανερώνουν το χρόνο που έγιναν και το χώρο όπου φτιάχτηκαν.

Ενα φωτεινό μονοπάτι για τους διαβάτες του μέλλοντος, με συντεταγμένες ζωής την ανθρωπιά.

Τα... σκουπίδια γοητεύουν ακόμα!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Στη στήλη
Σφαίρα είναι και γυρίζει