Έντυπη Έκδοση

Κουραστική στατικότητα- Μουσική παραστατικότητα

Γεώργιος Βιζυηνός «Το αμάρτημα της μητρός μου»
**Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώτης
Θέατρο Θησείον

Το εμβληματικό διήγημα του Βιζυηνού στο οποίο πολλοί μελετητές έχουν στηριχτεί για να συμπεράνουν αυτοβιογραφικά του στοιχεία έχει γνωρίσει αρκετές έως σήμερα σκηνικές επιτελέσεις. Το διήγημα, πλούσιο σε φωνές και αφηγηματικές οπτικές, προσφέρεται σε ποικίλες δραματοποιήσεις, ανάλογα με τα εφόδια του κάθε δραματουργού-σκηνοθέτη.

Μονότονη εκφορά λόγου

Στην παρούσα σκηνική εκδοχή, η επιλογή του Αβδελιώδη ήταν αυτή μιας μονότονης εκφοράς λόγου από τον πρωτοπρόσωπο αφηγητή και βασικό πρόσωπο της ιστορίας Γιωργή που ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος. Τοποθετημένος σε έναν μελλοντικό χρόνο, ο αφηγητής αναθυμάται μια δυσάρεστη περίοδο της παιδικής του ζωής και την ακατανόητη γι' αυτόν και τους δύο αδελφούς του προτίμηση της μητέρας τους για την μονάκριβη και ασθενική αδελφή τους, το Αννιώ. Μετά τον θάνατο αυτής της αδελφής η μητέρα, χήρα πλέον, υιοθετεί κατ' επανάληψιν κορίτσια που δημιουργούν αντιδράσεις στους μεγάλους πλέον γιους της. Το μυστήριο της στάσης της αυτής θα λυθεί όταν θα εξομολογηθεί στον Γιωργή ότι οι πράξεις της απέβλεπαν σε εξιλέωση από το αμάρτημά της, όταν κατά λάθος είχε πλακώσει στον ύπνο της μια πρώτη αδελφή τους, όταν ήταν βρέφος, με το ίδιο όνομα Αννιώ.

Το διήγημα διαθέτει διαφορετικούς χρόνους και διαφορετικές αφηγηματικές φωνές μέσα στην κυρίαρχη, ενώ ο ίδιος ο Γιωργής άλλοτε λειτουργεί ως πρόσωπο και άλλοτε ως αφηγητής. Επιπλέον, οι διαφορετικές οπτικές των εμπλεκομένων προσώπων εμπλουτίζουν το κείμενο. Μια δραματοποίηση εκμεταλλεύεται όλες αυτές τις συνιστώσες που θέλουν γνώση αφηγηματικών τεχνικών για να εξαχθούν και να λειτουργήσουν καταλλήλως.

Η μονότονη, σε έναν ρυθμό και φωνητικό τονισμό, απαγγελία του ακίνητου στον χώρο Κ. Γιαννακόπουλου είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο να κουράζει τον θεατή αλλά και την ισοπέδωση κάθε διαφορετικής αφηγηματικής φωνής, αφηγηματικής οπτικής, αντιπαράθεσης αφηγηματικής γλώσσας και ιδιολέκτου των προσώπων ή, ακόμη χειρότερα, τον ισότιμο χειρισμό κάθε εμβόλιμης, συχνά ήσσονος σημασίας για την έκβαση, εγκιβωτισμένης ιστορίας με τη δεσπόζουσα. Ετσι, το αφηγηματικό νήμα αλλά και το νόημα του κειμένου χάνονταν, αφήνοντας να αιωρείται στον χώρο ένας φωνητικός ήχος χωρίς διακυμάνσεις, χωρίς χυμούς. Αν στόχος ήταν κάποια αφηγηματική αποστασιοποίηση, αυτή δεν μπορεί να ισχύει εξίσου για αφηγητή και πρόσωπα. Πρόκειται για βασική αρχή της αφηγηματολογίας αλλά και της σκηνικής μεταφοράς της.

Ανεξήγητες υλακές

Μοναδικό άλλο πρόσωπο επί σκηνής που αναλαμβάνει κάποια σπαράγματα λόγου, η Ρένα Κυπριώτη στον ρόλο της Μητέρας του Γιωργή. Μόνο που οι παρεμβάσεις της εκδηλώνονται με ηχητική παραφορά ακατανόητων αλυχτημάτων και όχι άρθρωσης λόγου: δεν γνωρίζω γιατί η θυμωμένη, άγριου ζώου εκφορά σημαίνει κατά τον σκηνοθέτη (που ανέλαβε τη διδασκαλία λόγου) απόδοση λαϊκότητας και τύψεων της γυναίκας. Αποτέλεσμα, η πλήρης απουσία της όποιας συναισθηματικής κατάστασης από τον λόγο που αναδιπλασιάζεται από την ανυπαρξία κίνησης.

Ο άδειος σκηνικός χώρος με ένα μοναδικό σκηνικό αντικείμενο, πέρα από τις επιβλητικές σκιές των προσώπων στους τοίχους δεν διέθετε εντυπωσιακούς φωτισμούς που να δηλώνουν αλλαγές κατάστασης, χρόνων ή τόπων, ενώ η μουσική (Βαγγέλης Γιαννάκης) ηχούσε υποτυπώδης. Μια ατυχής στιγμή του σκηνοθέτη.

**

Ευθύμης Φιλίππου, «Αίματα»

**Σκηνοθεσία: Αργυρώ Χιώτη

Ομάδα Vasistas Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών

Ο Ευθύμης Φιλίππου, γνωστός και βραβευμένος συν-σεναριογράφος ταινιών όπως ο «Κυνόδοντας» και οι «Αλπεις», μας δίνει με τα «Αίματα» και με το πρόσχημα ενός επιστολικού έργου (είδους με βαθιά παράδοση) ένα κατεξοχήν σουρεαλιστικό θεατρικό κείμενο.

Δύο σαραντάρηδες φίλοι (Δημήτρης-Γιώργος) αλληλογραφούν τη δεκαετία του '90. Κύρια αφορμή αλλά όχι μοναδικό περιεχόμενο των γραμμάτων τους, η τυχαία πληγή του ενός που αδυνατεί να κλείσει βγάζοντας συνεχώς αίμα που λερώνει τα πάντα. Η ανταλλαγή των νέων τους όπως και η παρέμβαση των συζύγων τους και της ερωμένης του Γιώργου κινούνται γύρω από καθημερινές καταστάσεις διολισθαίνοντας συχνά στο υπερλογικό με την εισδοχή, στην περιγραφή της καθημερινότητάς τους, λεπτομερειών που καταλύουν το πραγματικό.

Κείμενο, στο μεγαλύτερο μέρος του εύστοχο, δεν αποφεύγει κάποια αδέξια στον χειρισμό τους σημεία όπως η επίκληση από τον Γιώργο να επανέλθει η μνήμη του όσον αφορά στίχους τραγουδιών.

Αντίθετα, η επίκληση του Δημήτρη στα αίματά του που τρέχουν να σταματήσουν είναι απολαυστική.

Μουσικότητα

Στο βάθος της σκηνής μουσικά όργανα προκαταβάλλουν για τη μουσικότητα της παράστασης. Στην εκ της δομής του στατικότητα του κειμένου, η Αργυρώ Χιώτη μουσικοποιεί αποσπάσματα λόγου, πλαισιώνει τα δύο κεντρικά πρόσωπα με ακόμη πέντε που είτε δημιουργούν παρηχήσεις του λόγου τους είτε αναλαμβάνουν τους ρόλους των τριών γυναικών-επιστολογράφων είτε εικονοποιούν τα περιγραφόμενα (μουσικά) όνειρα.

Απέναντι στη σουρεαλιστική υπονόμευση της πραγματικότητας που ακολουθεί το κείμενο, η σκηνοθεσία προτείνει τεχνικές του μεταμοντέρνου που, ούτως ή άλλως, για τους γνωρίζοντες, αποτελεί σύνθεση πρακτικών του ντανταϊσμού, του φουτουρισμού και άλλων εναλλακτικών ρευμάτων του 20ού αιώνα. Φωνές που επαναλαμβάνοντας λέξεις ως απόηχοι υπονομεύουν το νόημα, μουσικές που υπερκαλύπτουν σταδιακά τον λόγο, ανατρεπτικοί χειρονομιακοί κώδικες κ.ά. δημιουργούν αναγκαία θεατρικότητα, χωρίς ωστόσο να υπερβάλλουν ή να καθιστούν μη προσλήψιμο το νόημα.

Καθοριστικός παράγοντας, η μουσική του Jan Van de Engel καθώς και η διευθέτηση του σκηνικού χώρου της Εύας Μανιδάκη σε συνδυασμό με τους παιχνιδίζοντες φωτισμούς του Τάσου Παλαιορούτα. Οι ηθοποιοί, ντυμένοι με χαρακτηριστικά ρούχα εποχής του '90 από τον Παύλο Θανόπουλο, αποτέλεσαν ένα άριστα οργανωμένο σύνολο που λειτουργούσε πάνω σε φωνητική και κινησιακή παρτιτούρα. Στους δύο κύριους αντρικούς ρόλους οι Ευθύμης Θέου και Γιώργος Γάλλος κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον περιβαλλόμενοι αποτελεσματικά πρώτιστα από τις Εύη Σαουλίδου και Ελένη Βεργέτη καθώς και από τις Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη και τον Αντώνη Αντωνόπουλο.

Η Χιώτη κατέθεσε εμπνευσμένη άποψη πάνω στο έργο του Φιλίππου εξελίσσοντας ταυτόχρονα και τα δικά της σκηνοθετικά μέσα. Μια παράσταση με φρεσκάδα, χιούμορ, σύγχρονη δυναμική.

* Καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Κριτική θεάτρου