Έντυπη Έκδοση

Η «Αγία» Απελευθέρωση

Στα παιδικά μου χρόνια στη Λαμία η 18η Οκτωβρίου ήταν μια ιδιαίτερη μέρα. Γιόρταζε ο πολιούχος της πόλης μας, ο Αγιος Λουκάς. Από το πρωί χτυπούσαν οι καμπάνες, τα σχολεία ήταν κλειστά -τι ευτυχία!- και όλοι φορούσαμε τα γιορτινά μας και κατεβαίναμε στην πλατεία Ελευθερίας για να παρακολουθήσουμε τη λιτανεία της εικόνας του Ευαγγελιστή.

 Μαζί βέβαια με τους Λουκάδες -και είχαμε μπόλικους στην οικογένειά μας- γιορτάζαμε και την απελευθέρωση της πόλης από τους Γερμανούς. Ολο και κάποιος φρόντιζε να μας το υπενθυμίσει χωρίς να ξεχνά να αναφέρει ότι αυτό έγινε χάρη στη θεία παρέμβαση και προστασία του Αγίου. Γι' αυτό, άλλωστε, τον κάναμε προστάτη.

Παρ' όλο που τυπικά ο εμφύλιος πόλεμος είχε λήξει, το ψυχροπολεμικό πλαίσιό του εξακολουθούσε να συσκοτίζει τον πολιτικό χαρακτήρα της απελευθέρωσης. Η σύνδεση ενός κοσμικού γεγονότος με έντονο πολιτικό περιεχόμενο -όπως η απελευθέρωση της πόλης- μεταφερόταν σε μεταφυσικό επίπεδο και συνδεόταν με το θρησκευτικό γεγονός του εορτασμού του Αγίου Λουκά.

Στη ρητορική του τοπικού εορτασμού εξακολουθούσε να κυριαρχεί ως επίσημη ιστορία η εθνικόφρονος εκδοχή της απαξίωσης και ακύρωσης της δράσης του ΕΛΑΣ, και της αμφισβήτησης του ηρωισμού του. «Ο ελληνικός λαός εσώθη χάρις εις την ευλάβειάν του και εις τον προς Χριστόν πίστιν του» τόνιζε στην ομιλία του από τον άμβωνα της Μητρόπολης ο αρχιμανδρίτης Πάμφιλος το 1947. Το υπόγειο μήνυμα ήταν σαφές. Ηταν η θεία δύναμη μέσω του Αγίου Λουκά και όχι το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που απελευθέρωσαν την πόλη της Λαμίας από τους κατακτητές.

Από τότε πολύ νερό κύλησε στο αυλάκι της ιστορίας και της μνήμης. Ο εμφύλιος πόλεμος έληξε, η Εθνική Αντίσταση αναγνωρίστηκε με νόμο, έγινε μάθημα στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, μπήκε στα μουσεία. Η δεκαετία του '40 και οι άνθρωποί της ηρωοποιήθηκαν, αποκαταστάθηκαν (μερικώς ή πλήρως), απαξιώθηκαν και συκοφαντήθηκαν εκ νέου από επίδοξους «αναθεωρητές της ιστορίας», αποτέλεσαν αντικείμενο και υποκείμενα μελέτης όσο καμία άλλη περίοδος της ελληνικής ιστορίας. Στην πρωτεύουσα της ανταρτομάνας Ρούμελης, υψώθηκε το άγαλμα του άλλοτε εχθρού της πατρίδας και νυν ηρωικού της τέκνου Αρη Βελουχιώτη, στις 25 Νοεμβρίου -έστω και χωριστά- εορτάζεται η επέτειος της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου, και το Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης περιμένει τον επίσημο που θα το εγκαινιάσει για να λειτουργήσει.

Πόσο όμως, στα αλήθεια, έχουμε απομακρυνθεί από τις αγκυλώσεις του παρελθόντος; Κάτι προσπάθησε να ψελλίσει η τοπική οργάνωση του ΣΥΡΙΖΑ μιλώντας για έμπρακτη τιμή σε όσους θυσιάστηκαν για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Μιλώντας, όπως έκανε κάθε χρόνο, για το διαχωρισμό του θρησκευτικού από τον πολιτικό εορτασμό. Η «ιερή επίπληξη» του Μητροπολίτη Φθιώτιδας και η προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης της δήλωσης την επανέφεραν σε τάξη. Ως εν δυνάμει κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να απομονώνει τις «ακραίες θέσεις», να αποσιωπά οτιδήποτε μπορεί να ενεργοποιήσει βαθιά ριζωμένα φοβικά αντανακλαστικά της κοινωνίας.

Και ας έχει στον τίτλο τη λέξη «ριζοσπαστικός». (Για όσους δεν το έχουν προσέξει ακόμα, από εκεί προέρχεται η συλλαβή «ΡΙ» του ΣΥΡΙΖΑ). Μη με παρεξηγήσετε. Δεν έχω τίποτε με την Εκκλησία. Ισα ίσα η Εκκλησία και όσοι τη διακονούν έχει αναμφισβήτητα μεγάλη προσφορά τους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες του ελληνικού λαού. Δεκάδες ιερωμένοι ακόμα και μητροπολίτες έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Ας φέρουμε στο νου μας την πολύ γνωστή φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή με τον Αρη Βελουχιώτη να βγαίνει από τη Μητρόπολη Λαμίας ύστερα από τη Δοξολογία για την Απελευθέρωση της πόλης έχοντας δίπλα του τον πατέρα Ανυπόμονο, μετέπειτα ηγούμενο της Μονής Αγάθωνος. Και πόσα άλλα παραδείγματα.

Είναι καιρός όμως να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα που θα απελευθερώσει εμάς από τα φαντάσματα του παρελθόντος. Που θα αναδείξει τα πραγματικά και τα διαχρονικά μηνύματα της Αντίστασης. Οι πόλεις, τα κράτη, οι λαοί δεν απελευθερώνονται με παρέμβαση εξ ουρανού. Είναι ο ίδιος ο λαός με τον οργανωμένο αγώνα του που διώχνει τους όποιους κατακτητές και τους αναγκάζει να υποχωρούν. Είναι ο ίδιος ο λαός με την αγωνιστική του δράση που γίνεται πρωταγωνιστής των εξελίξεων και κάνει το αδύνατο-δυνατό. Ας το 'χουμε αυτό παρακαταθήκη στις δύσκολες στιγμές που ζούμε.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αναλύσεις
Γνώμες/Απόψεις
Δημοσιεύματα/Αρθρα/Σχολιασμοί/Παρεμβάσεις