Έντυπη Έκδοση

Απολαυστική έναρξη

Η Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου με τον Βαλερί Γκέργκιεφ στο ΜΜΑ

Μεγαλόπρεπη πραγματικά ήταν η εναρκτήρια εκδήλωση της περιόδου 2014-15 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Στο πλαίσιο του κύκλου «Διεθνείς Ορχήστρες», που αντικατέστησε τον μέχρι πρότινος ομόλογο «Μεγάλες Ορχήστρες», είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε ξανά (28.9.2014), έπειτα από περίπου τρία χρόνια, την υπερδραστήρια και κοσμαγάπητη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, που συμπλήρωσε φέτος αισίως 110 χρόνια μουσικής προσφοράς - ιδρύθηκε το 1904.

Στο πόντιουμ ανέβηκε ο βασικός αρχιμουσικός της Βαλέρι Γκέργκιεφ, ενώ συνέπραξε, ως σολίστ, μαζί τους, ο πιανίστας Ντένις Ματσούεφ. Εκτός από συμπατριώτες, Ρώσοι και οι δύο, ο επιφανής αρχιμουσικός και ο χαρισματικός πιανίστας έχουν και ταυτόσημες ιδεολογικές πεποιθήσεις, αφού αμφότεροι δηλώνουν ένθερμοι υποστηρικτές του πανίσχυρου άνδρα της χώρας τους, Βλαντίμιρ Πούτιν. Τιμούν, πάντως, ιδιαιτέρως την πατρίδα τους αφού συχνότατα ερμηνεύουν έργα με ρωσική σφραγίδα. Και με ένα αμιγώς ρωσικό πρόγραμμα εμφανίστηκαν στο ΜΜΑ - όλες τις προηγούμενες φορές, μάλιστα, που ο Ματσούεφ εμφανίστηκε στην Αθήνα, τρεις μέχρι τώρα, ερμήνευσε κοντσέρτα Ρώσων συνθετών. Αξιοσημείωτο: τα δύο από τα τρία έργα με τα οποία δομήθηκε το πρόγραμμα αυτό, δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να τα ακούσουμε ερμηνευμένα σε μια συναυλία.

Το Κοντσέρτο αρ. 2 σε σολ μείζονα, έργο 44 του Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι, το οποίο επελέγη, πλαισίωσαν δύο συμφωνίες του Σεργκέι Προκόφιεφ: η Πρώτη, σε ρε μείζονα, έργο 25 η επονομαζόμενη «Κλασική» και η Πέμπτη σε σι ύφεση μείζονα, έργο 100. Πρώτα ερμηνεύτηκε, προφανώς, η «Κλασική», εν είδει εισαγωγικού έργου, αφού και ανάλαφρη διάθεση έχει -αποτελεί ένα ευφάνταστο εγκώμιο στο μουσικό κλασικισμό- και σχετικά σύντομη είναι - δεκαπέντε περίπου λεπτά διαρκεί η ερμηνεία της. Ο Γκέργκιεφ διηύθυνε το δημοφιλές αυτό έργο με τη ζηλευτή άνεση που του παρέχει η μεγάλη εμπειρία. Αντί για μπαγκέτα κρατούσε στο δεξί του χέρι ένα μικρότατο... υποκατάστατό της - κάτι ανάμεσα σε οδοντογλυφίδα και σπιρτόξυλο! Καθοδήγησε τους μουσικούς της Ορχήστρας του αβίαστα, σαν σε πρόβα, λικνιζόμενος διακριτικά στους ρυθμούς της μουσικής και... μουρμουρίζοντας, όπως συνηθίζει, τις μελωδίες της. Ειδικά στο τρίτο μέρος, την πανέμορφη Γκαβότα -το πιο σύντομο ίσως μέρος συμφωνίας που έχει γραφτεί (περίπου ενάμισι λεπτό η διάρκειά του!)- δεν μουρμούριζε απλώς, αλλά τραγουδούσε. Η ερμηνεία του έργου, που χάρισαν στο ακροατήριο αρχιμουσικός και Ορχήστρα, ήταν εξαιρετική χωρίς να είναι, όμως, συναρπαστική. Τούτο, το συναρπαστικό, δηλαδή, το κρατούσαν για το υπόλοιπο πρόγραμμα.

Από την αρχική γιορταστική φράση της Ορχήστρας, που την ακολούθησε η αντίστοιχη του πιάνου, φάνηκαν οι προθέσεις των ερμηνευτών για μια γεμάτη πάθος και δυναμισμό προσέγγιση του Δεύτερου Κοντσέρτου του Τσαϊκόφσκι. Ο ήχος της Ορχήστρας, λαμπερός και ιδανικά πειθαρχημένος, τραχύς και γλυκός συνάμα (!), διέθετε έντονα σλαβικά ηχοχρώματα. Τόσο τα έγχορδα όσο και τα πνευστά, κυρίως τα αγαπημένα του Ρώσου μουσουργού χάλκινα, ισορροπούσαν με απαράμιλλη άνεση στις πτυχές της παρτιτούρας, καθοδηγημένα από έναν αρχιμουσικό που γνωρίζει απόλυτα και τα μυστικά της μουσικής γραφής και τις δυνατότητες της ορχήστρας που διευθύνει. Σίγουρος για την ποιότητα της συμπαράστασης στην ερμηνευτική του προσπάθεια, ο εντυπωσιακός στην εμφάνιση, υψηλόσωμος και σωματώδης Ντένις Ματσούεφ μπόρεσε να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο τα αναμφισβήτητα σπάνια χαρίσματα και ευκολίες που διαθέτει και να αναδειχθεί, δικαιολογημένα, σε επίκεντρο της ακροαματικής προσοχής. Απόλυτος έλεγχος της δυναμικής, με επίδειξη δύναμης, άψογη εκφραστική, με απροσποίητη ευαισθησία, ζηλευτή αίσθηση ρυθμού, την οποία υλοποιούσε με... στρατιωτική πειθαρχία και ακρίβεια, διαρκής αναζήτηση της γνήσιας ρομαντικής διαφάνειας της μελωδίας, χαρακτήριζαν τη σαγηνευτική, τη μαγική ερμηνεία του. Με μουσικότητα καταλυτική και ανυπέρβλητη δεξιοτεχνία, έκανε αυτό το εξαιρετικά απαιτητικό και δύσκολο έργο να μοιάζει με απλή άσκηση! Βλέποντας και ακούγοντάς τον συνειδητοποιήσαμε το λόγο για τον οποίο ερμηνεύεται πολύ πιο σπάνια από το Πρώτο κοντσέρτο του Τσαϊκόφσκι, μολονότι δεν υπολείπεται σε γοητεία αυτού. Πόσοι άραγε πιανίστες στον κόσμο μπορούν να το ερμηνεύσουν χωρίς να το λαβώσουν; Ελάχιστοι, με τον Ματσούεφ ανάμεσά τους, γνήσιο, όσο και πανάξιο απόγονο της ονομαστής ρωσικής σχολής πιάνου.

Η ολοκλήρωση της ερμηνείας του προκάλεσε έκρηξη χειροκροτημάτων. Στην επιμονή των ακροατών ανταποκρίθηκε με τη χαριτωμένη και παιγνιώδη μινιατούρα Μουσικό Κουτί, έργο 32 του Ανατόλι Λιάντοφ, γραμμένη το 1893, απολύτως κατάλληλη για... αποφόρτιση.

Ντένις Ματσούεφ Ντένις Ματσούεφ Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας ερμηνεύτηκε η ομοίως απαιτητική Πέμπτη συμφωνία του Προκόφιεφ, η ογκωδέστερη από τις επτά που συνέθεσε ο Ρώσος μουσουργός. Αν και γράφτηκε το 1944, πριν ακόμη τελειώσει ο Μεγάλος Πόλεμος, δεν αποτελεί φαιόχρωμη ηχητική νωπογραφία της ατμόσφαιρας της εποχής, αλλά διαπερνάται από αχτίδες αισιοδοξίας, μεγαλοσύνης και σιγουριάς για τη νίκη. Η φωτεινή βασική τονικότητά της -σι ύφεση μείζονα- προϊδεάζει για κάτι τέτοιο. Και το επιβεβαιώνει η ίδια η υστερορομαντικής αισθητικής μουσική, τόσο με το πνευματώδες δεύτερο μέρος, αλέγκρο μαρκάτο, όσο και με το θριαμβικού χαρακτήρα, χαριτωμένο καταληκτικό τέταρτο μέρος, αλέγκρο τζοκόζο.

Αξίζει να επισημανθεί ότι ο Προκόφιεφ στο έργο του αυτό έχει αντιμεταθέσει τη συνήθη διάταξη που ορίζει αργόρυθμο το δεύτερο μέρος και χορευτικό το τρίτο. Ετσι το δεύτερο μέρος είναι ένα σκέρτσο και το τρίτο ένα λυρικό αντάτζο. Ο Γκέργκιεφ οδήγησε τους μουσικούς της Ορχήστρας του εκ του ασφαλούς, στην ερμηνεία ενός έργου που όλοι τους γνωρίζουν άριστα και έχουν αφομοιώσει την παραμικρή λεπτομέρειά του. Συντονισμός αψεγάδιαστος, δυναμική απόλυτα ελεγχόμενη, ακόμη και στις ακραίες της στιγμές, ρυθμική ενέργεια και ενάργεια καταλυτικές, διαμόρφωσαν μιαν ερμηνεία απολαυστική, που ικανοποίησε και τον πλέον απαιτητικό ακροατή. Ο αρχιμουσικός βίωνε με όλο του το είναι τη συμμετοχή του. Σε στιγμές μάλιστα κορυφωμάτων της έντασης, κυρίως προς το τέλος, το ήδη αντιληπτό μουρμούρισμά του μετατρεπόταν σε μουγκρητό!!!

Το ενθουσιασμένο, πολυάριθμο ακροατήριο -κατάμεστη η Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης- είχε διάθεση για πολλά ανκόρ. Ο αρχιμουσικός, όμως, δεν ενέδωσε στις... απαιτήσεις και περιορίστηκε στο ένα, που ήταν, πάντως, απολύτως συμβατό με το πρόγραμμα και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το Εμβατήριο, τρίτο μέρος, της Ορχηστρικής σουίτας από την όπερα Η αγάπη για τα τρία πορτοκάλια, του Προκόφιεφ, ολοκλήρωσε μεγαλόπρεπα μια συναυλία, την οποία θα θυμόμαστε για πολύ καιρό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Μουσικογραφήματα