Έντυπη Έκδοση

Ο Εμπολα θα σταματήσει στο Εμπολι;1

Οι εικόνες είναι πειστικές. Εκπληρώνουν το σκοπό τους: τη διασπορά του τρόμου. Μαύρες μορφές, ψυχούλες λιωμένες από την πείνα και τη στέρηση πάνω σε στρωσίδια αναστατωμένα.

Σε καλαμοκαλύβες, σε πρόχειρα παραπήγματα στημένα για νοσοκομεία. Γύρω τους περιφέρονται οι φροντιστές. Στολές προστασίας, λευκές, θαλασσιές, πράσινες, κρυμμένοι πίσω από μάσκες. Γιατροί χωρίς σύνορα, του κόσμου γιατροί, νοσηλευτές. Εθελοντές καταπονημένοι και πτοημένοι.

Η ατμόσφαιρα βαριά, ευλαβική μπρος στη θηριωδία της θανάσιμης αρρώστιας που καλπάζει σαρώνοντας τα ξέφτια της ζωής, τους απόκληρους. Ειπώθηκε ότι σέρνεται ενδημική εκεί γύρω η αρρώστια πολλά χρόνια, όμως τώρα που χτυπάει την πόρτα των αναπτυγμένων, τώρα το θυμήθηκαν να πάρουν μέτρα. Οχι, δεν είναι αυτό. Μαντεύω πως τώρα τη χρειάστηκαν. Και για ποια χρήση δεν θα σου πω εγώ, που δεν ξέρω από Στρατηγική. Μόνο να υποψιάζομαι μπορώ. Και να δακρύζω όσο πλησιάζω στη σκληρή αλήθεια.

Ακου λοιπόν. Πάμε προς τα πίσω; Σκόρπια έστω. Γρίπη των πτηνών, γρίπη των χοίρων, τρελές αγελάδες, AIDS, φυματίωση, ευλογιά, χολέρα... Λαχάνιασα ήδη. Παραπίσω; Πανούκλα του Μεσαίωνα, πανώλης στα Μακρά Τείχη της Αθήνας του Πελοποννησιακού πολέμου που ίσως ήταν τύφος και άλλα απροσμέτρητα. Τι κοινό έχουν όλα αυτά μέσα στους αιώνες της γνωστής Ιστορίας; Μικρόβια που χιμάνε πάνω σε εγκλωβισμένους πληθυσμούς (επιδημίες: επί τον δήμο) και σκοτώνουν πολλούς σε μικρό χρόνο. Κλασικά τους πιο αδύναμους, αρπάζοντας αραιά και πού κάποιους διακεκριμένους - όπως τον Περικλή. Ο Λοιμός πάντα συνεργάζεται στενά με το Λιμό, αυτή την ενδημική ντροπή της Απανθρωπότητας. Ακούω τον αντίλογο: κάποιες επιδημίες όμως εκδικούνται τους «ανεπτυγμένους»; Ο καρκίνος, οι αγγειοπάθειες, ο διαβήτης; Λάθος και πάλι. Οι φτωχοί θα φάνε junkfood για να χορτάσουν, στους φτωχούς κυρίως η παχυσαρκία και οι συνέπειές της. Η διάκριση ευπόρων-φτωχών στον αναπτυγμένο κόσμο πλέον γίνεται με βάση την ποιότητα και όχι την ποσότητα τροφής. Στους απόκληρους της Αφρικής, και όπου αλλού βέβαια, δεν υπάρχει καν διάκριση, αλλά ομοιομορφία στέρησης.

Ακου τώρα: ο Herzog2 αναδεικνύει το τέρας που πέφτει πάνω στις εγκλωβισμένες κοινότητες ανθρώπων. Ο βρικόλακας Νοσφεράτου, ρουφώντας το αίμα των θυμάτων του κάθε νύχτα, μεταφέρει και γενικεύει την πανούκλα. Οι άνθρωποι τρελαίνονται και γλεντάνε στις πλατείες με αμέτρητα ποντίκια γύρω τους. Ο Καμί στην «πανούκλα»3 δείχνει τις διαχρονικές συμπεριφορές λαών και ηγεμόνων στις επιδημίες. Τι σου θυμίζουν αυτά; Εχει αλλάξει τίποτα στη λεγόμενη σύγχρονη εποχή; Ποιοι οι λαοί, ποιες οι επιδημίες και ποιοι οι βρικόλακες;

Οχι λοιπόν, δεν τη φοβάμαι την επιδημία αυτού του τρομερού ιού. Παίρνω το ρίσκο της διάψευσης. Ψυλλιάστηκα τι περίπου συμβαίνει όταν ο πλανητάρχης κάλεσε την ανθρωπότητα σε εγρήγορση, συστράτευση και πόλεμο εναντίον της. Ανά εβδομάδα αναβάθμιση του κινδύνου, όπως με το «γριπόχοιρο». Την ίδια εποχή που το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος προελαύνει αποκεφαλίζοντας ομήρους μπροστά στην κάμερα. Σε κάθε εποχή κάποιος αποδιοπομπαίος τράγος. Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, Συρία... Οπλα χημικά, πυρηνικά... Την όζαινα της Εξουσίας, αυτή φοβάμαι. Και το γνήσιο τέκνο της, το κέρδος, αυτόν το βρικόλακα κολλημένο στις φλέβες του ανθρώπινου μόχθου. Αν δεν υπήρχε ο Εμπολα, θα εφευρισκόταν. Να μαντρωθούν οι «νουνεχείς» πολίτες ή ευκαιρία αραίωσης των πληθυσμών; Και τα δύο! Μόνο που κάποιες φορές ο έλεγχος χάνεται, αφού οι «παίκτες» πολλαπλασιάζονται. Η Φύση είναι απρόβλεπτη και αν τη ζορίσεις γυρίζει και δαγκώνει. Οι φρενιασμένες Πιθανότητες διαλύουν την Μπάνκα του Καζίνου. Μάλλον λοιπόν θα ξεφουσκώσει γρήγορα κι αυτή η υπόθεση.

Μπορεί όμως και να εξελιχθεί σε πανδημία. Η σιγμοειδής καμπύλη4 θα είναι το τελικό σχήμα της επιδημίας έτσι κι αλλιώς· η καμπύλη αυτή παρατηρήθηκε αρχικά στις «πωλήσεις», την κορυφαία δράση του Homo Economicus, αυτού του εκτρώματος του Homo Sapiens. Εφαρμόζει παντού. Σε όλα τα βιολογικά φαινόμενα, όπως είναι οι επιδημίες. Κάποιοι σε γραφεία ουρανοξυστών, πίσω από υπολογιστές, παρακολουθούν και τρίβουν τα χέρια τους. Κάποιοι άλλοι σε «έγκυρα εργαστήρια» δουλεύουν νυχθημερόν για να προλάβουν τις παραγγελίες. Ο παγκόσμιος τζίρος της φαρμακοβιομηχανίας, λίγο πιο κάτω από τα όπλα. Ολα ενεργοποιημένα και σε τούτη τη μαζική υστερία. Πριν από λίγα χρόνια στο «Spiegel» ο επιδημιολόγος Τομ Τζέφερσον προειδοποιούσε... Μια ολόκληρη βιομηχανία προσμένει την πανδημία!5

Αισθάνομαι πως η επιδημιολογία είναι ο πιο δόλιος τομέας των ιατρικών επιστημών. Ακραίο; Σαφώς. Είναι σαφές ότι οι επιδημιολογικές μελέτες είναι το βασικό εργαλείο κατανόησης των νόσων, αναζήτησης των αιτίων τους και στη συνέχεια καταπολέμησής τους. Αλλά και καταδολίευσης από τους έχοντες ανάλογα συμφέροντα. Τα παραδείγματα αμέτρητα. Αλλά και αφορμή συνειδητοποίησης. Η πρόσφατη αποκάλυψη για το «στήσιμο» των στοιχείων της «γρίπης των χοίρων» από κορυφαία μέλη του ΠΟΥ μπορεί να ανοίξει κάποια μάτια να δουν στο σκοτάδι του μαντριού.

Είμαι παρατηρητής. Οχι σε απόσταση· αποστασιοποιούμενος, ίσως από φόβο, ίσως από τον ελιτισμό της κόπωσης. Δεν καλώ σε αδιαφορία. Να μην αποβλακωθούμε φωνάζω. Ας γρηγορούμε! Κοιμώμενοι έστω... Και ξέρω πως ό,τι γίνει, ερήμην μας θα γίνει.

1. «Ο Χριστός σταμάτησε στο Εμπολι»: βιβλίο του του Carlo Levi (1945) και ομώνυμη ταινία του Francesco Rosi. Το Εμπολι ήταν ένα εξαθλιωμένο χωριό της νότιας Ιταλίας όπου εξορίστηκε ο συγγραφέας την εποχή του φασισμού.

2. «Νοσφεράτου»: ταινία του Werner Herzog.

3. «Η πανούκλα», Albert Camus, 1947

4. Βιβλίο «Προβλέψεις», Θεόδωρου Μόδη, 1990.

5. Συνέντευξη στο «Spiegel», 21.7.2009.

* Ιατρός, συγγραφέας

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα