Έντυπη Έκδοση

Σαλταδόροι ήρωες: Στέλιος Καρδάρας

Τα κατορθώματα ενός Ελληνα στην Κατοχή και η δολοφονία του από τους ταγματασφαλίτες

«Πενθοφορεί η Αγια-Σοφιά, παλιά και νέα Κοκκινιά, / κλάψε και συ τώρα ντουνιά, πιάσαν τον Στέλιο τα σκυλιά. / Τον πιάσαν Γερμανόφιλοι και ταγματασφαλίτες / τον Στέλιο τον Καρδάρα μας, στο Ρέντη οι αλήτες. / Δεμένο τον εσύρανε ως τον Αγιο-Διονύση / δέκα τουφέκια του ρίχνανε, ώσπου να ξεψυχήσει. / Αδικα τον σκοτώσανε, δεν ήτανε κατάρα, / γιατ' ήταν στην Αντίσταση, τον Στέλιο τον Καρδάρα»

Ποιος ήταν ο Στέλιος Καρδάρας; Αφηγείται ο στιχουργός/συνθέτης του τραγουδιού Μιχάλης Γενίτσαρης: «...Το 1944 οι συνεργάτες των Γερμανών, κι όλοι ξέρουμε ποιοι ήτανε, σκοτώσανε ένα φίλο μου, τον Στέλιο τον Καρδάρα. Δυο μέτρα μπόι ήτανε και παλικάρι που δεν λέγεται για τη λεβεντιά του... παιδί, λέμε, 18 χρονώ κι ήτανε απ' τους μεγαλύτερους σαμποτέρ. Ητανε ο φόβος και τρόμος των Γερμανών απ' τις ζημιές που τους έκανε και τον είχανε στο μάτι...

»Τους είχε σακατέψει στα σαμποτάζ. Στη στεριά και στο πέλαγος τον κυνηγούσανε, αλλ' αυτός άπιαστος συνέχιζε τις ζημιές. Και τι δεν κάνανε για να τον πιάσουν. Πληρωμένους χαφιέδες βάλανε για να μάθουνε πού κρύβεται. Ο Θεός της φτωχολογιάς ήτανε... όλοι τόνε θυμούνται και σήμερα για όσα έκανε για τους φτωχούς.

»Μια φορά, με τα πιστόλια στο χέρι, σταμάτησε ένα γερμανικό αυτοκίνητο με τυριά... κατέβασε τους Γερμανούς κι άρχισε να μοιράζει τα τυριά στον κόσμο... έπρεπε να 'βλεπες τη σκηνή... Μπουλούκια κόσμος μαζεύτηκε αμέσως κι έπαιρνε όσα μοίραζε ο Στέλιος... πλάκωσαν τα γερμανικά φρουραρχεία... ο Καρδάρας άφαντος. Πολλά κατορθώματα έκανε το παιδί αυτό...

»Ητανε κι απ' τους καλύτερους σαλταδόρους... Μια φορά πήδηξε σ' ένα αυτοκίνητο που 'χε μουσαμά πίσω, που σκέπαζαν τα πράγματα. Οι Γερμανοί είχανε πάρει χαμπάρι ότι σαλτάρανε, κι αρχίζανε και βάζανε πού και πού σκοπούς πίσω, κρυμμένους, για να μην τους βλέπουν οι σαλταδόροι. Ετσι γίνηκε και όταν πήδηξε ο Καρδάρας στο αυτοκίνητο και άρχισε να πετάει πράματα. Από τη φούρια του, άρπαξε και τον Γερμανό που ήταν κρυμμένος και σκεπασμένος με το μουσαμά και τόνε πέταξε κι αυτόν στο δρόμο...

»Τον κυνηγάγανε με μανία. Δεν άφηνε αυτοκίνητα, τρένα, αποθήκες που να μην τα ανατινάξει... Γερμανόφιλοι, χαφιέδες τέτοιοι... ταγματασφαλίτες... του στήσανε ενέδρα στα περιβόλια στο Ρέντη... Δεν θα τον πιάνανε ποτέ τον Στέλιο, αλλά ήτανε άτυχος, πολύ άτυχος -κι αυτό του πήρε τη ζωή...

»Καλοκαίρι ήτανε και πήγε σε μια στέρνα να πλυθεί. Εβγαλε τα ρούχα του, ακούμπησε τα πιστόλια δίπλα του και μόλις έσκυψε να πλυθεί, πέσανε πάνω του και τόνε πιάσανε. Τον δέσανε μ' ένα σύρμα και τον πήγανε προς τον Αγιο-Διονύση, στη Δραπετσώνα. Πενήντα τουφέκια πέσανε πάνω του να βγάλουν το άχτι τους -το μίσος που του 'χανε. Του κόψανε και τα γεννητικά όργανα. Τ' όνομά του έγινε ύμνος στον Περαία κι όλοι κλάψανε το χαμό του...

»Ηρθανε και με πήρανε ΕΑΜίτες, αντάρτες, και με πήγανε στην Κοκκινιά. Πέντε χιλιάδες κόσμος μαζεύτηκε στην πλατεία, φέρανε κάτι παλιά μεγάφωνα και 'παιξα το τραγούδι... κρατήσαμε ένα λεπτό σιγή στη μνήμη του παλικαριού... όσο τραγούδαγα, όλος ο κόσμος έκλαιγε... Μεγάλος πατριώτης ο Καρδάρας και ψυχή που δε λέγεται, από προδοτικές σφαίρες πήγε. Ελληνες είμαστε...».

Οι σαλταδόροι δεν θεωρούνταν απ' το ΚΚΕ αντιστασιακοί και, προς τιμήν του, πρώτος ο αείμνηστος συγγραφέας Μάριος Χάκκας ζήτησε ν' αναγνωριστούν. Ο Γενίτσαρης έγραψε σημαδιακά τραγούδια της Κατοχής, «Σαλταδόρος» -«Οι Γερμανοί μας κυνηγούν μα εμείς δεν τους ακούμε / εμείς θα τη σαλτάρουμε ώσπου να σκοτωθούμε»-, «Επιδρομή στον Πειραιά» -«Το μάθατε στον Πειραιά καταστροφή μεγάλη / βομβάρδισαν τα σπίτια μας οι Αγγλαμερικάνοι»-, «Μαυραγορίτες» κ.ά. Ο Μπαγιαντέρας τα «Ελλάς, να ζεις αιώνια», «Στη σκλαβωμένη Ελλάδα μας», «Του Κυριάκου το γαϊδούρι», «Αρχηγό μου έχω τον Αρη».

Ο περιβόητος στιχουργός Νίκος Μάθεσης έγραψε, και μελοποίησε ο Χιώτης και μετέπειτα ο Γενίτσαρης, το «Ενας λεβέντης έσβησε»:

«Ο Αρης ήτανε φίνος άντρας, μάγκας κι αγωνιστής κι Ελληνας. Μιλάει ο Μάθεσης. Υπήρχανε κι άλλοι αγωνιστές... αποφάγια. Οταν έσβησε το καντήλι του παλικαριού έγραψα το τραγούδι, γιατί έγινε θρήνος. Θρήνος και ύμνος... Προσφορά για το παιδί που χάθηκε, το τραγούδι...

»...Είχα και σ' αυτό το περιβόλι τσαμπουκάδες... είδαμε τυχαία με τον Γούναρη τον αρχηγό τότες του κόμματος που όνομα ήτανε και πράμα δεν ήτανε, δεν ήτανε, λέμε, γλυκός στις εξηγήσεις του... Πάντα αυτός ήτανε μολύβι με σπασμένη μύτη...».

Εργα σαλταδόρων κι ανταρτών, αφηγήσεις, σχόλια, τραγούδια ρεμπετών («λούμπεν προλεταρίων»: σικ) από τη «Ρεμπέτικη Ιστορία 1», εκδ. Νεφέλη, του εξαίρετου «ρακοσυλλέκτη» Κώστα Χατζηδουλή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Δημοσιεύματα/Αρθρα/Σχολιασμοί/Παρεμβάσεις