Έντυπη Έκδοση

ΑΜΦΙΠΟΛΗ

Μετά τη Σφίγγα, τι;

Τι θα μπορούσαν άραγε να βρουν κάτω από το δάπεδο; Μήπως αναζητούν εκεί το νεκρό, κάποιο πολύτιμο αντικείμενο ή μήπως την ταυτότητα του μνημείου; Εχουν κάποιο σενάριο στο μυαλό τους που σχετίζεται και με το ερώτημα πώς έφθασε τόσο μακριά από την είσοδο το κεφάλι της Σφίγγας;

Το ερώτημα αυτό πλανιέται πέριξ του τάφου της Αμφίπολης, όπου ένας ολόκληρος κόσμος αγωνιά για το παρακάτω της διάσημης αυτής ανασκαφής.

Μετά τη δοκιμαστική τομή που έγινε προχθές στον τρίτο θάλαμο, κοντά στο κατώφλι της μαρμάρινης πόρτας όπου βρέθηκε το πανέμορφο κεφάλι της Σφίγγας και τα μαρμάρινα θυρόφυλλα, η ανασκαφική ομάδα επιθυμεί τώρα διακαώς να διερευνήσει το δάπεδο αυτού του χώρου. Ο λόγος; Τους έχει εξάψει τη φαντασία το γεγονός ότι βρέθηκε το δάπεδο κατεστραμμένο και οι επιδαπέδιοι ογκώδεις πωρόλιθοι ξεθεμελιωμένοι σε εκείνο το σημείο.

Κίνδυνος

Με δεδομένο ότι γνωρίζουν πια πως έχουν μπει στον τάφο δεύτεροι μετά τους τυμβωρύχους και τους βάνδαλους που δεν ξέρουμε αν ταυτίζονται, θέλουν να δουν γιατί αυτή η «αναστάτωση» στο πάτωμα και πού ακριβώς οφείλεται η βύθισή του την οποία είχαν διαπιστώσει εξ αρχής μόλις πρωτομπήκαν στον τρίτο θάλαμο. Στην προχθεσινή τους ανακοίνωση την απέδιδαν σε καθίζηση. Δεν έκαναν καμία μνεία για ράμπα ή σκάλες.

Ωστόσο, κάποιοι μηχανικοί υποστηρίζουν πως είναι πολύ επικίνδυνο για τη στατικότητα ολόκληρου του μνημείου το να επέμβει κάποιος σκάβοντας στο πάτωμα. Εξαρτάται βεβαίως πόσο βαθιά θέλουν να κατέβουν. Ενας ακόμη κίνδυνος για αυτό το εγχείρημα θα είναι να πέσουν πάνω στον υδροφόρο ορίζοντα που πρέπει να βρίσκεται σε μεγάλο ύψος λόγω του ποταμού Στρυμόνα που δεν περιορίζεται στην κοίτη του. «Κάθε ποτάμι είναι η τομή του υδροφόρου ορίζοντα με το ανάγλυφο της περιοχής», μας λένε οι επαΐοντες.

Τι θα μπορούσαν άραγε να βρουν κάτω από το δάπεδο; Μήπως αναζητούν εκεί το νεκρό, κάποιο πολύτιμο αντικείμενο ή μήπως την ταυτότητα του μνημείου; Εχουν κάποιο σενάριο στο μυαλό τους που σχετίζεται και με το ερώτημα πώς έφθασε τόσο μακριά από την είσοδο το κεφάλι της Σφίγγας; Αλήθεια πού να βρίσκεται το δεύτερο κεφάλι, το οποίο δεν είναι διόλου ελαφρύ, ευκολομετακίνητο, αφού ζυγίζει πάνω από 100 κιλά; Κάποιοι επιστήμονες εικάζουν πως πιθανώς να είναι αποτέλεσμα ισχυρού σεισμού - η περιοχή είναι ούτως ή άλλως σεισμογενής. Μπορεί δηλαδή να «ξεκούμπωσε», έτσι ένθετο όπως ήταν, από τον κορμό της Σφίγγας και να κύλησε προς τα μέσα, καταστρέφοντας στο κέντρο και το ψηφιδωτό. Κάτι τέτοιο μπορούσε να συμβεί, μόνο αν δεν είχε ακόμη χτιστεί ο σφραγιστικός τοίχος μπροστά από τις Καρυάτιδες και αν η μαρμάρινη πόρτα του τρίτου θαλάμου ήταν για κάποιο λόγο ανοικτή. Δηλαδή, πράγματα απίθανα. Πιθανότερη είναι η εκδοχή της καταστροφής του μνημείου από βάνδαλους ή τυμβωρύχους.

Τίθεται το καίριο ερώτημα: γιατί το στρωμένο με πωρόλιθους δάπεδο και περασμένο με λευκό κονίαμα (όπως είναι σε πολλούς μακεδονικούς τάφους) έχει εν μέρει καταστραφεί και σε άλλα σημεία παρουσιάζει καθίζηση; Η ανασκαφική ομάδα δεν εστιάζει τόσο στο κατεστραμμένο κομμάτι που δείχνει επέμβαση ανθρώπινη, όσο στο σημείο που έχει βουλιάξει γιατί θέλει να διακριβώσει την αιτία του φαινομένου. Μήπως ο τάφος έχει θεμελιωθεί σε χαλαρά χώματα, σε άμμο ή μήπως υπάρχει εκεί κάποιος υπόγειος χώρος, σκαλισμένος στο φυσικό βραχώδες υπέδαφος, οπότε το πώρινο δάπεδο αποτελεί οροφή ενός άλλου θαλάμου;

Η ύπαρξη θυρώματος

Η επικέντρωσή τους σε αυτό το σημείο και όχι στο περιθύρωμα που έχει εντοπιστεί στον τελευταίο διαφραγματικό τοίχο του τρίτου θαλάμου απ' όπου φαντάζονταν πως επεκτείνεται το μνημείο υπογείως, δείχνει πως έχουν ήδη διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει κάτι άξιο ερεύνης σε εκείνο το σημείο.

Η ύπαρξη θυρώματος είχε διαπιστωθεί ύστερα από μια γεωλογική δειγματοληπτική έρευνα («καρότα»). Τότε, δεν είχαν τη δυνατότητα οπτικής επιβεβαίωσης γιατί ο χώρος ήταν γεμάτος χώμα. Τώρα όμως που έχουν κατέβει σε βάθος 5,20 μ. από την οροφή, ίσως βλέπουν καλύτερα. Ετσι, το οριζόντιο στοιχείο που ερμηνεύθηκε ως θύρωμα, μπορεί να είναι απλώς διακοσμητικό, αν δεν είναι κρύπτη όπως από την αρχή θεωρήθηκε. Είχε πάντως μετρηθεί το πλάτος του στους 90 πόντους. Με δεδομένο ότι ο λόγος ύψους και πλάτους των θυρών στους μακεδονικούς τάφους είναι δύο προς ένα, το ύψος της πόρτας σε εκείνο το σημείο, αν υπάρχει, θα φτάνει το 1,80 με 2 μέτρα.

Τα ερωτήματα όμως αυτά απασχολούν κυρίως τους αρχιτέκτονες-μηχανικούς. Τους αρχαιολόγους (εκτός σκάμματος) προβληματίζει πάλι η χρονολόγηση του μνημείου βλέποντας τη γλυκιά μορφή της Σφίγγας που μοιάζει σαν αδελφή με τις δύο Καρυάτιδες. Εχει μπει στο μικροσκόπιο ακόμη και η καλή κατάσταση διατήρησης των γλυπτών καθώς από τα τέλη του 2ου αι. π.Χ. αρχίζει να εφαρμόζεται η κατεργασία επιφανείας των μαρμάρων με εκχύλισμα οξαλίδας ή ξυνήθρας ή του γνωστού μας λάπαθου, όπως μας λένε. Το εκχύλισμα αυτού του φυτού καθιστά την επιφάνεια του μαρμάρου γυαλιστερή και πολύ ανθεκτική στη διάβρωση. Θεωρούν, λοιπόν, πως ίσως έχουν περαστεί με αυτό το υλικό τα γλυπτά της Αμφίπολης, γι' αυτό διατηρούνται σε τόσο καλή κατάσταση όταν φυσικά δεν έχουν υποστεί μηχανική βλάβη. Συνιστούν μάλιστα στους ανασκαφείς να προβούν σε ανάλυση της επιφανείας των γλυπτών, προκειμένου να διαπιστώσουν αν υπάρχει οξαλικό ασβέστιο. Γιατί, τότε, αλλάζει η χρονολόγηση από το τέλος του 4ου αι. π.Χ. στα μέσα του 2ου αι. π.Χ., άρα και τα ιστορικά συμφραζόμενα. Η επάλειψη με οξαλικό ασβέστιο εφαρμοζόταν μέχρι τον 2ο αι. μ.Χ. και έχει παρατηρηθεί σε πολλά αγάλματα της ρωμαϊκής εποχής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρήματα/Ανασκαφές/Ανακαλύψεις
Αρχαιολογία