Έντυπη Έκδοση

Η Ιστορία στην αρένα

Ηυπέρμετρη ανάπτυξη ενός «εθνικόφρονος» αφηγήματος, η προσαρμογή της ιστορικής πληροφορίας σε «ένδοξα» μοτίβα, ο κατακλυσμός του δημόσιου λόγου από προσομοιώσεις παρόντος-παρελθόντος είναι ορισμένες από τις χαρακτηριστικές πρακτικές της επικοινωνιακής πολιτικής φασιστικών καθεστώτων.

Ο φασισμός του Μουσολίνι διακήρυττε μεταξύ άλλων την επιστροφή στις αξίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, την υποταγή του ατόμου στη θέληση του ηγέτη-καίσαρα Ο φασισμός του Μουσολίνι διακήρυττε μεταξύ άλλων την επιστροφή στις αξίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, την υποταγή του ατόμου στη θέληση του ηγέτη-καίσαρα Καθ' όσον απουσιάζει από τη διαδικασία εγκαθίδρυσής τους (είτε έχουν προκύψει μέσω εκλογών, όπως ο Χίτλερ, είτε παρακάμπτοντας αυτές, όπως ο Μεταξάς), η προσήλωση στις λειτουργίες ενός φιλελεύθερου πολιτεύματος, αποστερώντας τους τη νομιμοποίηση στις συνειδήσεις μιας κοινής γνώμης, αναζητούν ηθικά στηρίγματα σε στοιχεία που ακουμπούν στο συλλογικό «είναι».

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Η Ευρώπη του μεσοπολέμου βίωσε στο πετσί της την έξαρση της αρχαιοπληξίας, συνδυασμένης με την επινόηση μιας εξιστόρησης περί αδιάκοπης και ραφιναρισμένης συνέχειας του όποιου «έθνους». Ο Μουσολίνι, για παράδειγμα, υιοθέτησε την αποκαλούμενη «πολιτική του λίθου», οικοδομώντας τη χώρα του κατά τρόπο που η αρχιτεκτονική της αισθητική να εννοεί μια ενιαία και λαμπρά διαδρομή των Ιταλών μέσα στο χρόνο, έχοντας πάντοτε ως σημείο αναφοράς τον πιο πομπώδη και μιλιταριστικό χαρακτήρα της ρωμαϊκής εποχής. Στη Γερμανία, οι σπεσιαλίστες σε ζητήματα προπαγάνδας του Χίτλερ καλλιέργησαν τη θεωρία του Γ' Ράιχ, της τρίτης αυτοκρατορίας, ακόλουθης των αντίστοιχων προηγουμένων. Και προς χάριν της αναβίωσης εκείνου του παλαιού κλέους, πραγματοποιήθηκαν οι πιο διαστροφικές ενέργειες εξόντωσης ανθρώπων κάτω απ' τη μύτη και με την ανοχή μιας ολόκληρης κοινωνίας. Στην ασταθή Ελλάδα του '30 το μοντέλο εφαρμόστηκε πιο φτωχικά, περιοριζόμενο σε φολκλορικού τύπου εκδηλώσεις, προσκολλημένο εντούτοις στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Χλαμύδες και τσαρούχια, περικεφαλαίες και φουστανέλες, Λεωνίδας και Παλαιών Πατρών Γερμανός επιστρατεύθηκαν για τη δημιουργία του Γ' ελληνικού πολιτιστικού οράματος.

Αν και τα προαναφερθέντα εγχειρήματα παραγωγής ιστορικού προϊόντος κρίνονται με όρους αμιγώς επιστημονικούς ως αποτυχημένα, αφού δεν έφτιαξαν τίποτα περισσότερο από έναν αχταρμά, πέτυχαν ωστόσο να κληροδοτήσουν στις κοινωνίες μια τυπολατρική και ρηχή προσέγγιση της ιστορίας τους. Και ταυτόχρονα κατέδειξαν πως σημαντικό (ενίοτε και πλειοψηφικό) μέρος του κόσμου πείθεται απ' ό,τι λάμπει και εύκολα χειραγωγείται από απλοϊκές επεξηγήσεις του παρελθόντος, από λόγο συνθηματικό, από αποπροσανατολιστικά πυροτεχνήματα.

ΥΓ.: Προσοχή: τερτίπια αλλοτινών καιρών ανασκάπτονται μαζί με αρχαιολογικά ευρήματα (στο τρίγωνο Αμφίπολη-Αντικύθηρα-Βρετανικό Μουσείο) το τελευταίο διάστημα από κυβερνητικό σχήμα καταφανώς συγχυσμένο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Εξιστορήσεις