Έντυπη Έκδοση

Η ΑΓΚΥΡΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΚΩΝΕΙ ΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Κρίση στην Κύπρο: επικίνδυνος κλοιός

Τα παιχνίδια που παίζει η Τουρκία στην Κυπριακή ΑΟΖ έχουν απώτερο σκοπό τη διχοτόμηση της Κύπρου, ενώ συνδυάζονται με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή καθώς και την ένταση στα Βαλκάνια με αφορμή τον ποδοσφαιρικό αγώνα Σερβίας - Αλβανίας και την αναβίωση του εθνικισμού των Αλβανών

Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέφερε το ζήτημα της συνεκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που βρίσκονται στην Κυπριακή ΑΟΖ, σταθερό αίτημα της Τουρκίας Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέφερε το ζήτημα της συνεκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που βρίσκονται στην Κυπριακή ΑΟΖ, σταθερό αίτημα της Τουρκίας Ηπροκλητική συμπεριφορά της Τουρκίας εναντίον της Κύπρου και εναντίον της Ελλάδας, αφ' ενός με τις πρόσφατες επιχειρησιακές ενέργειες και στην Κυπριακή ΑΟΖ και στη θαλάσσια περιοχή κοντά στο Καστελόριζο, όπου το τουρκικό πολεμικό Ναυτικό διεξήγαγε περιπολίες, αφ' ετέρου με τις απαράδεκτες και εκβιαστικές δηλώσεις του πρωθυπουργού της Τουρκίας κ. Νταβούτογλου, μέσα από τις οποίες με απειλές ανακοινώνεται, στην ουσία, η πραγματική τουρκική πρόθεση για τη διχοτόμηση της Κύπρου, συνιστούν επικίνδυνη κλιμάκωση της κρίσης που ξεκίνησε με την ερευνητική δραστηριότητα του τουρκικού σκάφους «Μπαρμπαρός» μέσα στην Κυπριακή ΑΟΖ. Ηδη καταγράφεται ένα δυσάρεστο επεισόδιο, αυτό της πτώσης -μάλλον για κατάρριψη πρόκειται- του εκπαιδευτικού αεροσκάφους που είχε ξεκινήσει από την Πάφο με προορισμό τον Λίβανο.

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι βέβαια καθόλου τυχαίες, ιδιαίτερα μάλιστα αφού πρέπει να συνδυάζονται με την ευρύτερη κατάσταση στο Ιράκ, τη Συρία και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, όπου η Τουρκία, κυρίως με δική της ευθύνη, βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση και σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τον αραβικό κόσμο, ο οποίος διέρχεται μία ακόμη περίοδο μετασχηματισμών μετά την αρχική έξαρση της Αραβικής Ανοιξης, που τόσο ένθερμα σε ορισμένες περιπτώσεις υποστήριξε η Τουρκία (βλ. Αίγυπτο), και σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε αρχικά το θέμα των Κούρδων μαχητών αλλά και γενικότερα το ζήτημα της χρήσης ορισμένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων όπως η βάση στο Ιντσιρλίκ, για αεροπορικές επιχειρήσεις εναντίον των τζιχαντιστών.

Βέβαια, οι τελευταίες αυτές «αψιμαχίες» δεν είχαν ως αποτέλεσμα ρήξη στις σχέσεις των δύο χωρών, με αποτέλεσμα η Τουρκία να παραμένει στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος και προσοχής. Οπως είναι γνωστό, το θέμα των Κούρδων και η ίδρυση, στο μέλλον, του ανεξάρτητου Κουρδιστάν, ζήτημα στο οποίο έχουν αναφερθεί -στο πρόσφατο παρελθόν- και διακεκριμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι όπως ο συνταγματάρχης και συγγραφέας Ralf Peters και ο R. Galbraith, παλαιότερα σύμβουλος του σημερινού Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, αποτελεί για την Τουρκία πολύ δύσκολο σταυρόλεξο, ενώ το θέμα της χρήσης στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε τουρκικό έδαφος αποτελούσε πάντα για τη γείτονα μοχλό πίεσης, κυρίως προς τις ΗΠΑ, για την ικανοποίηση των διαφόρων απόψεων και αιτημάτων της.

Ανοχή από ΗΠΑ και Ε.Ε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, παρά την ανοχή που δείχνουν, και την επαμφοτερίζουσα στάση που τηρούν τόσο οι ΗΠΑ όσο και άλλες χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μια ανοχή και στάση που δεν δικαιολογείται από τη συμπεριφορά της Τουρκίας, στην προσπάθεια αντιμετώπισης πρώτα της δράσης των τζιχαντιστών και στη συνέχεια των άλλων κρίσιμων θεμάτων που σήμερα χαρακτηρίζουν το Διεθνές Σύστημα, η Τουρκία βρίσκεται υπό πίεση. Ετσι, δημιουργεί εντάσεις που για εκείνη έχουν το χαρακτήρα αντιπερισπασμού με σκοπό την παροχή ανταλλαγμάτων που θα αντισταθμίζουν τις οποιες απώλειες θα προκαλέσουν οι κυοφορούμενες αλλαγές στο χάρτη της Μέσης Ανατολής στο μέλλον και όχι μόνο.

Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η ένταση που πρόσφατα παρατηρήθηκε σε ποδοσφαιρικούς αγώνες μεταξύ εθνικών ομάδων βαλκανικών χωρών και η αναβίωση του αλβανικού εθνικισμού έχουν και τουρκικό δάκτυλο, ιδιαίτερα αφού οι στενές σχέσεις της γείτονος με την Αλβανία έχουν εδώ και χρόνια καταγραφεί με δυσμενείς για την Ελλάδα συνέπειες (π.χ. η ακύρωση από το Αλβανικό Συνταγματικό Δικαστήριο της Ελληνο-Αλβανικής Συμφωνίας για την οριοθέτηση της ΑΟΖ). Παράλληλα έχουν εδώ και καιρό καταγραφεί και οι στενές σχέσεις των ΗΠΑ με την Αλβανία, σχέσεις που στηρίζονται και σε ιστορικό υπόβαθρο και στην αξιοπρόσεκτη δραστηριότητα του αλβανικού λόμπι στις ΗΠΑ. Και αυτό μπορεί να εξηγεί πολλά.

Δεν είναι καθόλου τυχαίες πρόσφατες δηλώσεις του Γερμανού ευρωβουλευτή, επί πολλά χρόνια προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έμπιστου συνεργάτη της κ. Μέρκελ, Ελμαρ Μπροκ, στις οποίες αφού ασκεί κριτική στην Τουρκία για κάποιες από τις ενέργειές της, αναφέρεται στο μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων, προαναγγέλλοντας στην ουσία σοβαρό ενδεχόμενο μεταβολής τους από τη σημερινή ενταξιακή σχέση στην κατεύθυνση της σχέσης με τον ευρωπαϊκό οικονομικό χώρο.

Για τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν το γεγονός αυτό, που συνιστά μία ακόμη μορφή πίεσης αφού ο ίδιος έχει επενδύσει στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του, αποτελεί ταυτόχρονα και λόγο για διεκδίκηση ανταλλαγμάτων. Αλλη αναφορά του Γερμανού πολιτικού στην ευρωπαϊκή προοπτική βαλκανικών χωρών, προφανώς στέλνει μυνήματα για μελλοντικές εξελίξεις που μας αφορούν -όπως το ζήτημα των Σκοπίων.

Κλιμάκωση με πιέσεις

Η ένταση στα Βαλκάνια, σε συνδυασμό με την ένταση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και ειδικότερα στην Κυπριακή ΑΟΖ, θέτουν την Ελλάδα και την Κύπρο στο επίκεντρο ενός επικίνδυνου κλοιού. Η κλιμάκωση της έντασης από την Τουρκία αποσκοπεί, όπως άλλωστε έχει συμβεί και στο παρελθόν, στην αύξηση των πιέσεων προς την ελληνική και κυπριακή πλευρά για επανέναρξη, με εντατικότερους ρυθμούς, των διαπραγματεύσεων, στις οποίες, με το πρόσχημα της περιφρούρησης της ειρήνης, θα ασκηθούν πιέσεις ώστε να συμφωνηθεί, το συντομότερο δυνατόν, λύση που, δυστυχώς, δεν θα ανταποκρίνεται στα δίκαια αιτήματα και απόψεις της συντριπτικής πλειοψηφίας του κυπριακού λαού.

Τόσο ο κ. Νταβούτογλου όσο και, με διαφορετικό τρόπο βέβαια, οι ΗΠΑ, διά στόματος εκπροσώπου του Στέιτ Ντεπάρτμεντ, έδειξαν το πλαίσιο μιας τέτοιας λύσης, με δεδομένο βεβαίως ότι, πέρα από τις στρατιωτικές πτυχές, αυτό που διακυβεύεται, ιδιαίτερα μετά και την κρίση στην Ουκρανία και τις γνωστές αντιπαραθέσεις με τη Ρωσία, είναι κυρίως ο έλεγχος των πηγών ενέργειας που βρίσκονται εκεί.

Η δήλωση της εκπροσώπου του Στέιτ Ντεπάρτμεντ επανέφερε μία ακόμη φορά το ζήτημα της συνεκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που βρίσκονται στην Κυπριακή ΑΟΖ, σταθερό αίτημα της Τουρκίας που φιλοδοξεί να είναι βασικός πόλος στο διεθνή ενεργειακό συσχετισμό δυνάμεων. Η δήλωση του κ. Νταβούτογλου πηγαίνει αρκετά βήματα πιο μακριά. Ο Τούρκος πρωθυπουργός, προκειμένου να εξασφαλίσει την τουρκική παρουσία στα σημαντικά ενεργειακά κοιτάσματα της περιοχής, ζητεί τη δημιουργία δύο κρατών, με στόχο αφ' ενός να προκαλέσει ζητήματα σχετικά με την έκταση και τα κυριαρχικά δικαιώματα στην Κυπριακή ΑΟΖ όπως αυτή είναι σήμερα, αφ' ετέρου να απομονώσει το Καστελόριζο - επίσης πάγια τουρκική θέση-, αφού το νέο αυτό ανεξάρτητο κράτος θα έχει τη δική του ΑΟΖ, η έκταση της οποίας είναι ένα σοβαρό ζήτημα που δεν πρέπει να παραβλέπεται.

Στις εξελίξεις αυτές πρέπει να υπάρξει ισχυρή ελληνική απάντηση που να μην περιορίζεται μόνο σε δηλώσεις και διπλωματικά διαβήματα. Η προετοιμασία της προϋποθέτει εθνική συνεννόηση αλλά και αξιοποίηση των νέων δυνατοτήτων και ευκαιριών που διαμορφώνονται με βάση τις διεθνείς εξελίξεις.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ

Ο ενεργειακός χάρτης υπό διαμόρφωση

Με την προσδοκία να καρπωθεί τα οφέλη που συνοδεύουν την αξιοποίηση των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου «Αφροδίτη» και «Οσαναγόρας», η Αγκυρα εξακολουθεί να κλιμακώνει την ένταση στην ανατολική Μεσόγειο, αψηφώντας τον κίνδυνο να έρθει εκ νέου σε αντιπαράθεση με το Ισραήλ και παραβλέποντας τις επιπλήξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά την εκπεφρασμένη βούληση της τουρκικής κυβέρνησης να παραμείνει η χώρα σε τροχιά ένταξης στην Ε.Ε.

Την ίδια στιγμή, Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος προσβλέπουν στη μεταξύ τους στενότερη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, γεγονός που έχει θορυβήσει ιδιαιτέρως την Αγκυρα, καθώς αναμένεται να επιφέρει ανακατατάξεις στις υφιστάμενες γεωπολιτικές ισορροπίες στην ανατολική Μεσόγειο.

Στο πλαίσιο αυτό, στις 9 Νοεμβρίου, αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Κάιρο η τριμερής συνάντηση κορυφής με τη συμμετοχή του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη, του πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά, και του προέδρου της Αιγύπτου, Αμπντούλ Φατάχ αλ-Σίσι, ενώ προηγουμένως έχει προγραμματιστεί τριμερής συνάντηση σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών στη Λευκωσία.

Την Κύπρο, εν τω μεταξύ, αναμένεται να επισκεφθεί νωρίτερα, στις 7 Νοεμβρίου ο πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, αλλά και ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Αβίγκντορ Λίμπερμαν.

Υπενθυμίζεται στο σημείο αυτό ότι το ζήτημα της οριοθέτησης των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο χρονολογείται στο 2004, όταν τέθηκε για πρώτη φορά -με σημαντική καθυστέρηση και αφ' ότου είχε προηγηθεί η συμφωνία της Κύπρου με την Αίγυπτο- επισήμως προς το Κάιρο το θέμα έναρξης διαπραγματεύσεων για τη θέσπιση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Η έντονη αυτή κινητικότητα έχει ως αποτέλεσμα το ενδιαφέρον, τόσο της διεθνούς κοινότητας όσο και της επιχειρηματικής, να επικεντρώνεται στην περιοχή, καθώς ο ενεργειακός χάρτης βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση στην ανατολική Μεσόγειο, την ώρα μάλιστα που η κρίση στην Ουκρανία βρίσκεται σε εξέλιξη, με την Ευρώπη -και στο βάθος τις ΗΠΑ- να αναζητεί τρόπους για την αποδέσμευση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας από τη Ρωσία και το ρωσικό φυσικό αέριο.

Η επιλογή της Αγκυρας, ωστόσο, να οξύνει την κατάσταση, αμφισβητώντας εμπράκτως το δικαίωμα της Λευκωσίας να προχωρήσει στη διενέργεια ερευνών για τον εντοπισμό κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, φαίνεται πως στέκεται εμπόδιο στη φιλοδοξία της να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο στην ευρύτερη ζώνη της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Και τούτο, διότι ακόμη δεν έχει καταστεί σαφές με ποιον τρόπο σκοπεύει το Ισραήλ να διοχετεύσει στην ευρωπαϊκή αγορά το φυσικό αέριο των κοιτασμάτων «Λεβιάθαν» και «Ταμάρ». Επί της παρούσης, προσανατολίζεται στην απορρόφηση των προσεχώς παραγόμενων ποσοτήτων φυσικού αερίου από τις γειτονικές ως προς αυτό χώρες, δηλαδή την Αίγυπτο και την Ιορδανία, αλλά και από τα Παλαιστινιακά εδάφη. Τον Ιούνιο του 2013, ελήφθη η απόφαση από την ισραηλινή κυβέρνηση της διάθεσης προς εξαγωγή του 40% της παραγωγής, έκτοτε, όμως, το ενδεχόμενο της συμμετοχής της Κύπρου ή της Τουρκίας στη διαδικασία αυτή παραμένει ανοιχτό.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, πάντως, αναφερόμενος στην κρίση στη Μέση Ανατολή, επεσήμανε ότι η κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού στην ανατολική Μεσόγειο, ο οποίος στόχο θα έχει την εξαγωγή στην Ευρώπη, μέσω της Ελλάδας, κατ' αρχάς του ισραηλινού φυσικού αερίου και ενδεχομένως στη συνέχεια των κυπριακών αποθεμάτων, θα αποβεί προς το συμφέρον όλων των άμεσα και έμμεσα εμπλεκόμενων πλευρών, δηλαδή και του Ισραήλ, και της Κύπρου, και της Τουρκίας, και της Ελλάδας, καθώς θα επιτρέψει στην Αθήνα και στην Αγκυρα να μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Η υλοποίηση, εντούτοις, ενός έργου αυτών των διαστάσεων απαιτεί επενδύσεις, τις οποίες αυτή την περίοδο είναι δύσκολο κανείς να εξασφαλίσει.

Το φυσικό αέριο πάντως εξακολουθεί να αποτελεί «όπλο» κατά την άποψη πολλών για τη «μετάλλαξη» του χάρτη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και τη δημιουργία ενός «ενιαίου ενεργειακού χώρου» στη βάση της αρχής της «ανταπόδοσης» και του «αμοιβαίου οφέλους».

Την άποψη, άλλωστε, ότι οι πλουτοπαραγωγικές πηγές της Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να επιμεριστούν «ακριβοδίκαια» ανάμεσα στην ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή κοινότητα, έχει κατ' επανάληψη εκφράσει δημοσίως η Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας παράλληλα το δικαίωμα της Λευκωσίας να ολοκληρώσει το πρόγραμμα των διερευνητικών γεωτρήσεων, με τη συμμετοχή των ενεργειακών ομίλων ΕΝΙ και Kogas, το οποίο έχει εξαγγείλει.

Σε αυτό το σημείο, με φόντο την ολοκλήρωση της διαπραγματευτικής διαδικασίας για την επίλυση του Κυπριακού ζητήματος, στάθηκε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την Παρασκευή, το οποίο επεσήμανε ότι η ένταση των τελευταίων ημερών στην ανατολική Μεσόγειο προκαλεί έντονη ανησυχία, καλώντας την Τουρκία να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου επί των χωρικών της υδάτων.

Η προκλητική στάση ωστόσο της Αγκυρας φαίνεται πως είναι πλήρως «εναρμονισμένη» με το κλίμα που επιχειρεί να διαμορφώσει στην περιοχή η Τουρκία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Καύσιμα/Ενέργεια
Γεωλογία
ΑΟΖ
Διπλωματία και διμερείς σχέσεις
Εξωτερική πολιτική
Γεωτρήσεις
Κύπρος
Τουρκία
Για το ίδιο θέμα
Πλατφόρμα εντός κυπριακής ΑΟΖ επιδιώκει να στήσει η Τουρκία