Έντυπη Έκδοση

Σκέψεις για το ερευνητικό νομοσχέδιο

Το πρόσφατα κατατεθέν νομοσχέδιο για την έρευνα1 δημιουργεί πολλά περισσότερα προβλήματα από όσα επιχειρεί να λύσει. Μια, ακόμη και γρήγορη, ανάγνωση του περιεχομένου του νομοσχεδίου αποδεικνύει τα βαθύτατα ελαττωματικά χαρακτηριστικά του, μερικά από τα οποία παρουσιάζονται σύντομα παρακάτω:

Πρώτον, δεν είναι αναγνωρίσιμη -διότι καταφανώς δεν υπάρχει- η βασική φιλοσοφία που θα έπρεπε να διέπει το νομοσχέδιο. Η ερευνητική στρατηγική ενός κράτους συσχετίζεται πρωτίστως με τις βασικές πολιτικές επιλογές που έχουν γίνει σε σχέση με διάφορα θέματα, όπως η εκπαίδευση, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός, το περιβάλλον, η άμυνα, η τεχνολογική ανάπτυξη, κ.λπ. Συνεπώς η εθνική, δημόσια, ερευνητική στρατηγική συσχετίζεται με εθνικές προτεραιότητες και δεν αποτελεί, σε καμία περίπτωση, ad hoc επιλογή του εκάστοτε κυβερνώντος ή γενικού γραμματέα.

Δεύτερον, η χάραξη ερευνητικής πολιτικής δεν μπορεί να γίνεται από ένα και μοναδικό φορέα (στη συγκεκριμένη περίπτωση τη ΓΓΕΤ), όπως προτείνεται στο νομοσχέδιο. Σε αυτό το σημείο στο σχέδιο νόμου εμφανίζεται να υπάρχει πλήρης σύγχυση μεταξύ της διαμόρφωσης κεντρικών ερευνητικών στρατηγικών και πολιτικών, με θέματα που αφορούν στη διαχείριση και διεκπεραίωση ερευνητικών κονδυλίων και προγραμμάτων. Φυσικά τα δύο αυτά ζητήματα συνδέονται, αλλά δεν είναι συνώνυμα. Οι ερευνητικές προτεραιότητες προσδίδουν το βασικό στίγμα και συνεπώς επηρεάζουν τη χρηματοδότηση της έρευνας, κι όχι το αντίθετο. Το νομοσχέδιο, συνεπώς, δεν αντιμετωπίζει ούτε τα βραχυπρόθεσμα αλλά ούτε και τα μακροπρόθεσμα ζητήματα που αφορούν στην ανάπτυξη της έρευνας.

Τρίτον, η διαφαινόμενη «πρόταση» του νομοσχεδίου είναι μοναδική σε ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Με άλλα λόγια, το μοντέλο ερευνητικής δραστηριότητας που ουσιαστικά προτείνεται στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον πλανήτη. Συνεπώς, δεν μπορούμε καθόλου να αξιολογήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις μιας τέτοιας αλλαγής στο ερευνητικό τοπίο διότι δεν έχουμε μέτρο σύγκρισης. Το γεγονός ότι οι συντάκτες του νομοσχεδίου δεν έχουν λάβει υπόψη τους τα διεθνή δεδομένα καθιστά το όλο εγχείρημα εξαιρετικά αδύναμο.

Τέταρτον, είναι αδύνατο να αναπτυχθεί ο χώρος της έρευνας χωρίς βασικά στοιχεία χρηματοδότησης. Στο νομοσχέδιο, η έρευνα φαίνεται ως να μπορεί να «υπάρξει» ανεξάρτητα από τη λογική της διασφάλισης πόρων. Συνεπώς, εφ' όσον δεν υπάρχει χρηματοδοτική μέριμνα, δεν διασφαλίζονται η ερευνητική διάρκεια, η πρωτοτυπία, η καινοτομία και η προσέλκυση νέου και αξιόλογου ερευνητικού δυναμικού. Σε αυτό το σημείο το νομοσχέδιο έρχεται σε σαφή αντίφαση με τους σκοπούς για τους οποίους κατατέθηκε.

Πέμπτον, και τελευταίο, οι βασικοί άξονες του νομοσχεδίου κατακερματίζουν βαθύτερα το χώρο της έρευνας. Αυτό είναι κρίσιμο ζήτημα. Εφ' όσον ο ερευνητικός χώρος παραμένει κατακερματισμένος, αποσυντίθεται με μεγαλύτερη ταχύτητα και συνεπώς απομακρύνεται όλο και πιο γρήγορα από το στόχο της ουσιαστικής συμβολής στην εγχώρια και διεθνή επιστήμη και καινοτομία.

Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι το νομοσχέδιο δεν αποτελεί κανενός είδους μεταρρύθμιση. Πέρα από τις ασάφειες και αγκυλώσεις που παρουσιάζονται σε διάφορα άρθρα, το νομοσχέδιο υστερεί σε βασικά ζητήματα που αφορούν στη διαμόρφωση της ερευνητικής στρατηγικής. Αντίθετα, η λογική του θα οδηγήσει με ακρίβεια στην περαιτέρω γραφειοκρατικοποίηση της έρευνας, στην αποστελέχωση του ερευνητικού δυναμικού και στην απομείωση της συμβολής της Ελλάδας στη διεθνή ερευνητική κοινότητα. Γι' αυτούς τους λόγους θα πρέπει να αποσυρθεί άμεσα.

1 http://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Katatethenta-Nomosxedia?law_id=272da2fa-7945-4e88-a9a4-4a485852d004

Ερευνητής-Πολιτική Κοινωνιολογία Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) Ε-mail: afouxenidis@ekke.gr, afouxenidis@hotmail.com

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Παρέμβαση