Έντυπη Έκδοση

Αλληλεξάρτηση και συνεργασία με αφορμή τον ιό του Εμπολα

Αν κάποιοι αμφέβαλλαν για την αλληλεξάρτηση που χαρακτηρίζει το σημερινό κόσμο, έρχονται το ένα μετά το άλλο τα μεγάλα προβλήματα να τους πείσουν. Πρώτο ανάμεσά τους, το μέγιστο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, που θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση της ανθρωπότητας.

Μήπως όμως θα έπρεπε να αρκούν και τα προβλήματα της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, όπως η πυρηνική απειλή, η έξαρση του μιλιταρισμού και του θρησκευτικού φονταμενταλισμού;

Ωστόσο, πιο έντονα έχει αναδειχθεί η πραγματικότητα της παγκόσμιας αλληλεξάρτησης από την κατά καιρούς εξάπλωση και απειλή επιδημιών. Πρόσφατα, ο ιός Εμπόλα, που ξεκίνησε από τη Δυτική Αφρική, άρχισε να εξαπλώνεται ευρύτερα και να προκαλεί ανησυχία -ακόμα και υστερία- σε πολλές αναπτυγμένες χώρες.

Ο μεγάλος Βρετανός ιστορικός Ερικ Χομπσμπάουμ έγραφε τα ακόλουθα στην ελληνική έκδοση της «Le Monde Diplomatique» στις 29.6.2003, για τις συνέπειες της επιδημίας SARS: «Η παρελκυστική επίδρασή της στο παγκόσμιο δίκτυο μεταφορών, στον τουρισμό, σε όλα τα είδη διεθνών διασκέψεων και οργανισμών, στις παγκόσμιες αγορές, ακόμη και σε ολόκληρη την οικονομία ορισμένων χωρών, έγινε αισθητή με μια ταχύτητα που θα ήταν αδιανόητη σε οποιαδήποτε προηγούμενη εποχή».

Εξ αντικειμένου, λοιπόν, η αυξανόμενη διεθνής αλληλεξάρτηση καθιστά επιτακτική την προώθηση της παγκόσμιας αλληλεγγύης και την οικοδόμηση της ισότιμης διεθνούς συνεργασίας.

Εννοείται ότι για να υπάρξει ουσιαστική κίνηση σε αυτήν την κατεύθυνση, απαιτείται βαθύς εκδημοκρατισμός του συστήματος των διεθνών σχέσεων, το οποίο ζει και τη δική του κρίση. Απόδειξη, η υπονόμευση του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών και η αθέτηση δεσμεύσεων, που επανειλημμένα έχουν αναληφθεί από τους ισχυρούς.

Αναφέρομαι ειδικότερα στο γεγονός ότι οι ισχυροί έχουν μείνει στις αποφάσεις Παγκόσμιων Διασκέψεων του ΟΗΕ για διάφορα μεγάλα προβλήματα, όπως ο πυρηνικός αφοπλισμός, η προστασία του περιβάλλοντος, η κοινωνική ανάπτυξη, η ισότητα των φύλων, η ανακούφιση των λεγόμενων αναπτυσσόμενων χωρών από το «βραχνά» του εξωτερικού χρέους κ.λπ.

Το 2000, με αφορμή την είσοδο του κόσμου στον 21ο αιώνα και τη νέα χιλιετία, είχε συγκληθεί στη Νέα Υόρκη το Millennium Summit, το οποίο είχε υιοθετήσει τη Διακήρυξη της Χιλιετίας - Millennium Declaration.

Μαζί είχαν ανακοινωθεί και οι οκτώ αναπτυξιακοί στόχοι της Χιλιετίας, με τη δέσμευση κάποιοι από αυτούς να υλοποιηθούν μέχρι το 2015 (π.χ. μείωση της φτώχειας παγκοσμίως κατά 50%).

Απέχουμε μόλις δύο μήνες από το ορόσημο αυτό, αλλά η κίνηση του σημερινού κόσμου δεν είναι στην κατεύθυνση των Οκτώ Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας. Αντιθέτως, πολλά προβλήματα έχουν επιδεινωθεί δραματικά.

Μια που ο Εμπολα ξεκίνησε από χώρες της Δ. Αφρικής, πρέπει να αναφερθεί ότι με τη «Διακήρυξη της Χιλιετίας», η παγκόσμια κοινότητα υποσχόταν να πάρει ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εξάλειψης της φτώχειας και της βιώσιμης ανάπτυξης στην Αφρική, «συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης χρεών».

Τη σημερινή κατάσταση στον κόσμο θα μπορούσαμε να τη συνοψίσουμε στο δίπτυχο «πλούσιος κόσμος - φτωχοί άνθρωποι», αφού ο ίδιος ο ΟΗΕ με έκθεσή του (2009) μιλάει για «Παγκόσμια Κοινωνική Κρίση». Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, ως αποτέλεσμα της κρίσης, ο αριθμός των ανθρώπων που ζούσαν σε κατάσταση πείνας παγκοσμίως ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο, το 2009. Πρόκειται για το μεγαλύτερο αριθμό που έχει ποτέ καταγραφεί.

Την ίδια ώρα, λόγω της κρίσης, μειώθηκε δραστικά η Επίσημη Αναπτυξιακή Βοήθεια - ODA, που ήδη βρισκόταν μακριά από το στόχο του ΟΗΕ για αύξησή της στο 0,7% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος των χορηγών χωρών (μόλις 0,31% ήταν το 2009). Μειώθηκε την ίδια χρονιά η ODA χωρών όπως η Αυστρία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Ιαπωνία και η Ολλανδία.

Παλαιότερα, ο ΟΗΕ είχε μιλήσει και με το Social Summit της Κοπεγχάγης (2005) για το λεγόμενο «Μέρισμα Ειρήνης», δηλαδή για τη δημιουργία ενός Ταμείου Κοινωνικής Ανάπτυξης, που θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από μια πολύ μικρή μείωση των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.

Σήμερα οι δαπάνες αυτές, που έχουν υπερβεί τα επίπεδα του Ψυχρού Πολέμου, απορροφούν πάνω από τέσσερα δισ. δολάρια την ημέρα, ενώ ο ΟΗΕ -όπως είπε ο Δημ. Φατούρος- ζητεί για τη μάχη κατά του Εμπολα μόλις ένα δισεκατομμύριο.

Επίσης, είχε υποστηρίξει ο ΟΗΕ τον πασίγνωστο πλέον «Φόρο Τόμπιν», δηλαδή την επιβολή φόρου στη διεθνή κίνηση των κερδοσκοπικών κεφαλαίων.

Τέλος, με την ευκαιρία της ίδιας Διάσκεψης, είχε προταθεί μια Παγκόσμια Κοινωνική Χάρτα, πρόταση που πρέπει να επανέλθει στο διεθνές προσκήνιο ως απάντηση και στη σημερινή παγκόσμια κοινωνική κρίση.

*Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης -ΠΑΔΟΠ

Σημείωση: Το παραπάνω άρθρο βασίστηκε στην ομιλία του Π. Τριγάζη σε εκδήλωση του ΠΑΔΟΠ στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, με την ευκαιρία των 69 χρόνων από την ίδρυση του ΟΗΕ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα