Έντυπη Έκδοση

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΗΝ 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Από τον ενθουσιασμό στην ύπουλη κατάρρευση του μετώπου...

Αναμνήσεις και σκέψεις σχετικές με την 28η Οκτωβρίου Η γράφουσα ήμουν ηλικίας 23 ετών, όταν συνέβησαν τα γεγονότα τα σχετικά με την ιταλική φασιστική επίθεση της 28ης Οκτωβρίου. Είχα μόλις διοριστεί δικηγόρος Αθηνών, αφού επεράτωσα την άσκησή μου στο γραφείο των Γ. Μαύρου και Χ. Πράτσικα, το οποίον μάλιστα είχε και τη διεύθυνση και διαχείριση του κυριότερου τότε νομικού περιοδικού με τίτλο: «Η Θέμις».

Η ώρα της παράδοσης Η ώρα της παράδοσης Στις 15 Αυγούστου 1940 είχε αναστατωθεί όλη η Ελλάδα από τη βύθιση της «Ελλης» στην Τήνο από τους Ιταλούς. Ο ελληνικός λαός ήταν έξω φρενών από αυτήν την ιταλοφασιστική ενέργεια. Το προκλητικότατο αυτό γεγονός μάς έδωσε να καταλάβουμε ότι επίκεινται σοβαρά γεγονότα εναντίον μας ικανά να οδηγήσουν σε πόλεμο ή υποχώρηση. Πράγματι, ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου ο πρέσβης της Ιταλίας, Εμανουέλε Γκράτσι (Emanuele Grazzi), επέδωσε στον κυβερνήτη μας, δικτάτορα Ι. Μεταξά, το περίφημο τελεσίγραφο. Ο Ι. Μεταξάς απήντησε ότι αυτό σημαίνει πόλεμο, αλλά τα πραγματικά γεγονότα ήταν τα εξής: ο Μεταξάς εισηγήθηκε στον τότε βασιλιά Γεώργιο Β' να πούμε ναι στο τελεσίγραφο, αλλά αυτός υπήρξε αντίθετος. Συγχρόνως δε, έκαμε αυστηρή παρέμβαση και η βρετανική κυβέρνηση. Ο Μεταξάς, επίσης, οργάνωσε τα πάντα σε συνεργασία με τον αρχιστράτηγο του κηρυχθέντος πολέμου, Αλ. Παπάγο, που έδρευε στο υπόγειο του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετάννια», ώστε να καταρρεύσει τάχιστα η άμυνα.

Οι πληροφορίες μου προέρχονταν από πρόσωπα που επιστρατεύθηκαν, πήγαν στο μέτωπο και έζησαν οι ίδιοι από την αρχή του πολέμου τις δυσχέρειες από τα ανύπαρκτα μέσα μεταφοράς τους, καθώς και τις αφάνταστες κακουχίες του πολέμου.

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι οι στρατιώτες μας δεν είχαν καν μάλλινες κάλτσες για να φορέσουν στο πεδίο των επιχειρήσεων της Ηπείρου, ώστε να αντιμετωπίσουν το βαρύτατο χειμώνα. Η τροφοδοσία ήταν ατελέσταση και σε πολλά σημεία ανύπαρκτη, ο δε οργανωμένος ανεφοδιασμός των εξαντλούμενων πυρομαχικών ήταν ανύπαρκτος. Μεταξύ πολλών άλλων δεινοπαθούντων στρατευμένων νέων, θα ονομάσω τον Γ. Μαύρο, στον οποίο, όπως ανέφερα, είχα ασκηθεί ως δικηγόρος, και τον Γ. Μαραγκόπουλο, ο οποίος είχε προ ολίγου χρόνου διοριστεί εις το Συμβούλιο της Επικρατείας, ως πρώτος επιτυχών στον 2ο ετήσιο διαγωνισμό πρόσληψης στο νεοϊδρυθέντα από τον Ε. Βενιζέλο, θεσμό.

Ο Μαραγκόπουλος έμελλε αργότερα να γίνει πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και ιδρυτής του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ), το οποίο ίδρυσε με τη διαθήκη του και του οποίου σύζυγός του πλέον, η γράφουσα, έχω οριστεί με αυτήν ως ισόβια πρόεδρος.

Οφείλω να τονίσω ότι ζωηρότερες και ενθουσιαστικότερες εκδηλώσεις από άποψη εθνική δεν γνώρισα στη ζωή μου μέχρι σήμερα. Οι νεαροί της Αθήνας είχαν καταλάβει τα μέσα συγκοινωνίας ανεμίζοντας ελληνικές σημαίες, τραγουδώντας και κρατώντας μεγάλους χάρτες με τη Δωδεκάνησο ελληνική. Η ορμητικότητα του λαού ήταν τέτοια που θα σφράγιζε το στόμα οποιουδήποτε κυβερνήτη ήθελε να δράσει αντίθετα. Πρέπει όμως να πούμε, ότι όλοι οι Ελληνες όλων των κοινωνικών και μορφωτικών τάξεων, έδειξαν μεγάλη προθυμία και κανείς δεν προσπάθησε να αποφύγει να πάει στο μέτωπο όπου γίνονταν αγώνες με συνθήκες απίστευτων κακουχιών.

Οι ηρωικές γυναίκες  της Πίνδου Οι ηρωικές γυναίκες της Πίνδου Η υπονόμευση της βούλησης του λαού με την ύπουλη οδήγηση σε κατάρρευση του μετώπου άρχισε από τον ομοϊδεάτη των επιτεθέντων δικτάτορά μας με το διάταγμα που εξέδωσε ο αρχιστράτηγος Παπάγος, βάσει του οποίου ο πόλεμος έπρεπε να αρχίσει με υποχώρηση στο Καλπάκι. Επιπλέον, ο Μεταξάς φρόντισε η εξυπηρέτηση των μεταφορών να είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Την κατάσταση έσωσε ο ηρωικός διοικητής της VIIIης Μεραρχίας υποστράτηγος Χ. Κατσιμήτρος, ο οποίος έφερε αντίρρηση στον αρχιστράτηγο, εκφράζοντας την άποψη ότι η έναρξη του αγώνα με την υποχώρηση αυτή θα σήμαινε κατάρρευση. Ο αρχιστράτηγος απήντησε ότι εμμένει στη διαταγή του αυτή και τότε ο ηρωικός Κατσιμήτρος απήντησε: «Θεωρώ καθήκον μου να μην υπακούσω».

Σημειώνω ότι είχε βεβαίως τις τακτικές δυνάμεις της Μεραρχίας του που έδρευε στα Γιάννενα για την προάσπιση της περιοχής της Ηπείρου, αλλά με την επιστράτευση, σοβαρός αριθμός Ηπειρωτών και κατοίκων γειτονικών περιοχών της Ηπείρου προστέθηκαν στις δυνάμεις του, πράγμα που του επέτρεψε να αρχίσει την άμυνα πριν φθάσουν στο μέτωπο των επιχειρήσεων οι, σε μακρινότερες περιοχές της Ελλάδας, κατοικούντες που στρατεύτηκαν.

Ωστόσο, λόγω της άμυνας που άρχισε να προβάλλει αμέσως ο Κατσιμήτρος, έδωσε χρόνο και στους προερχόμενους από μακρινότερες περιοχές να φτάσουν, οι οποίοι, μάλιστα, δεν ζήτησαν ευνοϊκή τοποθέτηση για αποφυγή των φοβερών κακουχιών λόγω του δριμύτατου χιονιά και της έλλειψης εφοδιασμού, μάλλινων καλτσών, τροφοδοσίας και γενικά κάθε είδους εξυπηρέτησης των απαραίτητων αναγκών των στρατιωτών.

Πανηγυρισμοί  με το άκουσμα της κήρυξης του πολέμου Πανηγυρισμοί με το άκουσμα της κήρυξης του πολέμου Αναφέρω μερικά ονόματα γνωστών ανθρώπων που υπηρέτησαν στο μέτωπο και δεινοπάθησαν μαζί με τους απλούς στρατευμένους Ελληνες: Γ. Μαύρος, Αγγ. Τερζάκης, Γ. Θεοτοκάς, Γ. Μαραγκόπουλος, Ο. Ελύτης κ.ά.

Η ιστορία μάλιστα ενός εξ αυτών είναι απίστευτη και τη μετέδωσε στις 28 Οκτωβρίου το απόγευμα το Τρίτο Πρόγραμμα στην εκπομπή: Lanterna Magica. Ο μαχητής αυτός εμολύνθηκε βαρύτατα από λίγο νερό που ήπιε και το οποίο έτρεχε πλάι σε κάτι ψόφια μουλάρια. Αρρώστησε βαρύτατα και ήταν αδύνατο να βελτιωθεί η κατάστασή του. Οι σύντροφοί του, όταν πήραν εντολή να εκκενώσουν το νοσοκομείο Ιωαννίνων, όπου νοσηλευόταν, τον άφησαν ημιθανή σε ένα πεζούλι. Μια νοσηλεύτρια που πέρασε τον μετέφερε σε μια αποθήκη πυρομαχικών απλώς και μόνο για να έχει μια στέγη πάνω από το κεφάλι του. Αυτός, μη θέλοντας να πεθάνει, αγωνιζόταν απελπισμένα για να ζήσει. Τελικά, θα έλεγε κανείς θαυματουργικά, επέζησε κι απέκτησε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ηταν ο Οδυσσέας Ελύτης, ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της σύγχρονης Ελλάδας.

Με όλους τους αγώνες και τις θυσίες των μαχόμενων στρατιωτών και με την εμπνευσμένη ηγεσία του Κατσιμήτρου, η Ελλάδα πήγαινε από νίκη σε νίκη, πράγμα που άφησε έκθαμβη όλη την υφήλιο. Θα είχαμε δε κερδίσει οριστικά τον πόλεμο, εάν δεν επενέβαινε για να σώσει τους συμμάχους της η ναζιστική Γερμανία.

* Πρόεδρος του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

**

Ευγνωμοσύνη στους ήρωες

Μακάρι να εμπνέονταν έστω και εν μέρει οι σημερινοί Ελληνες όπως και άλλοι πολίτες πλείστων χωρών της εποχής μας, οι οποίοι προσκυνούν το χρήμα ως πρώτη και μόνη αξία, από τα γεγονότα της 28ης Οκτωβρίου, τα οποία αποδεικνύουν ότι υπάρχουν και άλλες αξίες ανώτερες από το χρήμα και ότι η δόξα στηρίζεται σε αυτές τις αξίες και όχι σ' αυτό. Αντιθέτως, το κυνηγητό του χρήματος χωρίς ηθικό χαλινό έχει δημιουργήσει ελεεινές και επαίσχυντες καταστάσεις.

Θεωρώ καθήκον μου να εκφράσω τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη μου, ως άνθρωπος που η ηλικία του τού επιτρέπει να κάνει τέτοιες συγκρίσεις, στους ήρωες της 28ης Οκτωβρίου όχι μόνο για όσα έπραξαν τότε, αλλά και για το μάθημα που μας δίνουν ακόμη και σήμερα.

Ηρωικές ιστορίες του λαού

Για όλους όσοι έλαβαν μέρος σ' αυτόν τον ένδοξο αγώνα, εκφράζω κάθε φορά που έρχεται αυτή η ημερομηνία το θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη μου.

Ωστόσο, θεωρώ επιβεβλημένο να αναφέρω μερικές πράξεις εντελώς απίστευτες, που αν δεν είχαν τελεστεί, οι νίκες δεν θα ήταν δυνατές:

1η πράξη: Σε μερικά απόκρημνα κατσάβραχα της Ηπείρου, τα μουλάρια -ολιγοστά άλλωστε- ήταν αδύνατο να ισορροπήσουν για να μεταφέρουν την ανανέωση των πυρομαχικών. Τη δουλειά αυτή έκαμαν μερικές γυναίκες της Πίνδου που μετέφεραν στην πλάτη τους τα βαριά αυτά πυρομαχικά.

2η πράξη: Σε όχι λίγες περιοχές της Ηπείρου, οι κάτοικοι γκρέμισαν με τα χέρια τους τα γεφύρια που καθιστούσαν δυνατή την κυκλοφορία ανάμεσά τους για να μην μπορούν να περάσουν οι επιτιθέμενοι και τα οποία ήταν έργα ετών και τελειότατα, καθώς ήταν κατασκευασμένα χωρίς ίχνος κολλητικής ουσίας (τσιμέντο, λάσπη κ.λπ.).

3η πράξη: Σε αρκετά χωριά της Ηπείρου, οι κάτοικοι προσέφεραν στους στρατιώτες τροφή από το υστέρημά τους, παρ' όλο που ήταν και αυτοί αποκλεισμένοι λόγω του βαρύτατου χειμώνα.

Αντιθέτως, θέλω να σημειώσω ότι ο επικεφαλής των υπηρεσιών ιατρικής περίθαλψης των υποστάντων κρυοπαγήματα στρατιωτών με μεγάλη ευκολία έδινε διαταγή αποκοπής ενός ποδιού στους μαχητές αυτούς, χωρίς να δοκιμάσει καν προηγουμένως κάποια άλλα μέτρα θεραπείας των. Μ' αυτόν τον τρόπο, και ελαττώνονταν οι μαχητές του μετώπου και δημιουργούνταν σωρηδόν διά βίου ανάπηροι Ελληνες νέοι.

Δεν θα πρέπει να παραλείψω να αναφέρω, ότι από τον όλο χειρισμό της άμυνας εκ μέρους του αρχιστρατήγου είχαμε σχηματίσει την πεποίθησή για την ύπαρξη συμπαιγνίας Μουσολίνι-Μεταξά την οποία επιβεβαίωσε αναμφισβήτητα το ημερολόγιο του Γκαλεάτσο Τσιάνο (Galeazzo Ciano), ο οποίος ήταν γαμβρός του Μουσολίνι και τότε υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας και του οποίου ο βίος τελείωσε με τουφεκισμό που διέταξε ο πεθερός του, Μουσολίνι.

ΜΝΗΜΕΙΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑΣ

Νέα βεβήλωση

Νεοναζιστικά σύμβολα δεύτερη φορά στο Μνημείο

Το Μνημείο Ολοκαυτώματος στο κέντρο της Αθήνας βεβηλώθηκε άλλη μία φορά χθες τα ξημερώματα. Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο (ΚΙΣ) επισημαίνει ήταν η δεύτερη επίθεση κατά του Μνημείου μέσα στο 2014 και καταγγέλλει ως δράστες «γνωστή νεο-ναζιστική οργάνωση που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα». Στην ανακοίνωσή του το ΚΙΣ αναφέρει:

«Το Μνημείο Ολοκαυτώματος είναι αφιερωμένο στη μνήμη των 60.000 Ελλήνων Εβραίων που μεταξύ των 6.000.000 Εβραίων της Ευρώπης βρήκαν τραγικό θάνατο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών, με δαπάνες της οποίας κατασκευάστηκε, το δώρισε στο Δήμο Αθηναίων το 2010 ώστε να αποτελεί σημείο αναφοράς της πόλης της Αθήνας και να θυμίζει στους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης το στυγερότερο μαζικό έγκλημα της σύγχρονης ιστορίας.

Η Ισρηλιτική Κοινότητα Αθηνών, το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος και σύσσωμος ο Ελληνικός Εβραϊσμός καταδικάζουν την ενέργεια. Καλούμε τις Δημοτικές και Κρατικές Αρχές να προστατεύσουν αποτελεσματικά το Μνημείο Ολοκαυτώματος της Πρωτεύουσας, ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια φαινόμενα. Ζητούμε επίσης από τη Δικαιοσύνη να κινήσει άμεσα τις διαδικασίες ώστε να συλληφθούν και να τιμωρηθούν οι ένοχοι, αυτοί που προσβάλλουν την αξιοπρέπεια και τον πολιτισμό της πόλης με ενέργειες που παραπέμπουν στο μίσος και τη βία.

Αναμένουμε, τέλος, από τους φορείς της συντεταγμένης Πολιτείας, και της Κοινωνίας, σαφή και απροκάλυπτη στάση καταδίκης και τις ενέργειας αυτής, αλλά και κάθε ενέργειας αντισημιτισμού».

Τη βεβήλωση του Μνημείου καταδικάζει με ανακοίνωσή της και η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης και ζητεί τη σύλληψη και την τιμωρία των δραστών καθώς και τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία του Μνημείου.

«Η αποτύπωση του συμβόλου της νεοναζιστικής οργάνωσης "Ανένταχτοι Μαιάνδριοι Εθνικιστές (ΑΜΕ)" προσβάλλει όχι μόνο τη μνήμη των έξι εκατομμυρίων Εβραίων, μεταξύ των οποίων και 60.000 Ελληνες, που εξοντώθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα, αλλά και αυτούς που, παρά τα όσα έζησαν, επέστρεψαν στην Ελλάδα, ξαναχτίζοντας τις ζωές τους από τις στάχτες του πολέμου», τονίζεται στην ανακοίνωση.

Η προηγούμενη βεβήλωση του Μνημείου έγινε τον περασμένο Ιούνιο, από άγνωστους έως σήμερα δράστες.

* Με αφορμή τη νέα βεβήλωση, ο Ε. Βενιζέλος εξέφρασε τον αποτροπιασμό του διαβεβαιώνοντας ότι οι αρχές θα πράξουν το παν για να εντοπίσουν και να συλλάβουν τους υπαίτιους της απροκάλυπτης αυτής πράξης αντισημιτισμού και μισαλλοδοξίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ιστορικά