Έντυπη Έκδοση

Εννέα ιστορίες πίστης

Πώς βλέπουν τη θρησκεία εννιά σπουδαίοι σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου; Σε μια εποχή δογματισμού, συντηρητικοποίησης, ανάκαμψης του φονταμενταλισμού, αλλά και απόγνωσης που στρέφει τον κόσμο στο αποκούμπι της θρησκείας, είναι ενδιαφέρον να ακούς «ψύχραιμες» φωνές. Με ευαισθησία -χωρίς φανατισμό. Με ερωτηματικά -κι όχι θαυμαστικά.

«Our Life»  του Εμίρ  Κουστουρίτσα «Our Life» του Εμίρ Κουστουρίτσα Η ταινία άλλωστε «Κουβέντες με τους Θεούς» ήδη από τον τίτλο της το κάνει σαφές: υπάρχουν πολλοί «Θεοί». Οσοι και οι άνθρωποι. Καθένας πλάθει το δικό του Θεό, όπως ο ίδιος τον φαντάζεται. Και είναι πάντα ενδιαφέρον να δούμε την οπτική ανθρώπων που διαθέτουν το χάρισμα να μετουσιώσουν σε εικόνα τους βαθύτερους προβληματισμούς τους.

Η ταινία αυτή, που θα προβληθεί αυτές τις μέρες στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (τμήμα «Ρεύματα» των Ανοιχτών Οριζόντων), παρουσιάζει εννιά φίξιον ιστορίες πίστης. Κάθε σκηνοθέτης μιλά για τη θρησκεία που είναι εγγύτερη στη δική του κουλτούρα -αυτήν που αναπαριστά στην ιστορία του. Δεν ήταν προαπαιτούμενο να είναι οι ίδιοι πιστοί. Αλλά ήταν σημαντικό να έχουν γαλουχηθεί σε ένα περιβάλλον όπου ήταν κυρίαρχες οι παραδόσεις της θρησκείας αυτής. Ετσι, η Ινδή Μίρα Ναΐρ καταπιάνεται με τον Ινδουισμό, ο Σέρβος Εμίρ Κουστουρίτσα με την Ορθοδοξία, ο Ιρανός Μπαχμάν Γκομπαντί με το Ισλάμ και ο Μεξικάνος Γκιγιέρμο Αριάγα με τον αθεϊσμό. Ο Αυστραλός Ουόργουικ Θόρντον ασχολείται με την Πνευματικότητα των Αβορίγινων, ο Αργεντίνος Εκτορ Μπαμπένκο με την Ουμπάντα, ο Γιαπωνέζος Χιντέο Νακάτα με το Σιντοϊσμό και το Βουδισμό, ο Ισπανός Αλεξ δε λα Ιγκλέσια με τον Καθολικισμό και ο Ισραηλινός Αμος Γκιτάι με τον Ιουδαϊσμό.

Αν και υπό διαφορετικό πρίσμα, όλοι καταλήγουν στα ίδια, θεμελιώδη χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ύπαρξης: τη γέννηση και το θάνατο, τις μοιραίες επιλογές, την πίστη που χάνεται ή (ξανα)κερδίζεται.

Η ιδέα για το όλο εγχείρημα ανήκει στον Γκιγιέρμο Αριάγα, ο οποίος επέλεξε να καταπιαστεί με τη μη πίστη (τον αθεϊσμό). «Ηταν σημαντικό να παρουσιάσουμε τις διαφορετικές θρησκείες, κι όχι μόνο τις παραδοσιακές μονοθεϊστικές, αλλά και τον κόσμο των παγανιστών και του ανιμισμού. Ταυτόχρονα θέλαμε να μιλήσουμε και για όσους εναντιώνονται στην ίδια την ιδέα της θρησκείας: τους άθεους και τους αγνωστικιστές». Μας θυμίζει άλλωστε πως «η θρησκεία συνεχίζει να υπερβαίνει την ιδιωτική σφαίρα και να γίνεται ένα πολιτικό εργαλείο. Δυστυχώς ακόμα και σήμερα υπάρχουν κράτη απολυταρχικά, όπου η θρησκεία δεν είναι μια επιλογή, αλλά ένας καταναγκασμός. Μια υποχρέωση».

«Look up»  του Μπαχμάν  Γκομπαντί «Look up» του Μπαχμάν Γκομπαντί Οπως εξηγεί, η σπονδυλωτή αυτή ταινία έγινε με τρόπο που ναι μεν να αποδίδει σεβασμό σε κάθε θρησκεία, αλλά ταυτόχρονα να έχει μια κριτική διάσταση.

Αξίζει να αναφέρουμε πως τη σύνδεση των ιστοριών επιμελήθηκε ο σπουδαίος Ισπανοπερουβιανός συγγραφέας Μάριο Βάργκας Λιόσα, που πριν από μερικά χρόνια κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Βρήκα την ιδέα πρωτοποριακή, με την έννοια πως ενώνει πολύ διαφορετικά δόγματα και πολύ διαφορετικούς σκηνοθέτες και αισθητικές. Μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον που ακόμα και στην ιστορία γύρω από τον αθεϊσμό είναι έκδηλη η επιθυμία για μια διαφορετική μορφή ζωής μετά θάνατον. Ακόμα πιο συναρπαστικό μου φάνηκε το πώς η θρησκεία εκφράζει μια συγκεκριμένη κουλτούρα, πώς διατηρεί την παράδοση και πώς ενσωματώνεται στην ποίηση και τις τέχνες».

* Στο «Δωμάτιο του Θεού», η Μίρα Ναΐρ διηγείται την ιστορία μιας εύπορης οικογένειας που μετακομίζει σε ένα πολυτελές διαμέρισμα στο Μουμπάι. Αλλά τα μέλη της τσακώνονται ως προς το πού θα βάλουν το δωμάτιο του Θεού (σ.σ. οι Χίντου πάντα ορίζουν ένα δωμάτιο ως το δωμάτιο προσευχής). Μόνο το 8άχρονο αγοράκι της οικογένειας μοιάζει να συνειδητοποιεί πως ο Θεός είναι παντού...

* Ενας ορθόδοξος παπάς στα βουνά τη Σερβίας πρωταγωνιστεί στο «Our Life» του Εμίρ Κουστουρίτσα (ο οποίος ενσαρκώνει και το ρόλο). Μέσα από ένα αντισυμβατικό πνευματικό ταξίδι επιλέγει το δρόμο της αυτοθυσίας.

* Το «Sufferings» του Χιντέο Νακάτα είναι βασισμένο στην αληθινή ιστορία ενός ψαρά που έχασε όλη του την οικογένεια -και τα μικρά του παιδιά- μετά την επέλαση του δολοφονικού τσουνάμι. Στη συνάντησή του με ένα βουδιστή μοναχό αμφισβητεί το νόημα της ζωής...

* Ο Γουόργουικ Θόρντον, εξηγώντας πώς οδηγήθηκε στη μικρού μήκους του «True Gods», σημειώνει: «Βυθισμένος στα όνειρά μου, άρχισα να αναζητώ μέσα μου το Δημιουργό, την αρχή των πάντων. Αλλά εκεί, στο σκοτάδι, ανακάλυψα τη μητέρα μου, την αδερφή μου, τη γιαγιά μου. Κι αυτό με γέμισε χαρά. Διότι συνειδητοποίησα πως περιτριγυριζόμουν από Θεούς, που κάθε μέρα δημιουργούν θαύματα. Διότι κάποιος που προσφέρει ζωή είναι για μένα ΘΕΟΣ».

* Για τον Αλεξ δε λα Ιγκλέσια η ροπή προς την αμαρτία είναι αναπόσπαστο στοιχείο της ανθρώπινης φύσης. «Ο πιο διαβολικός άνθρωπος, εάν μετανοήσει θα έρθει πιο κοντά στον Θεό και από τον πιο ενάρετο άνθρωπο». Εξ ου και και η ταινία του «Η εξομολόγηση».

* Ο σπουδαίος Ιρανός σκηνοθέτης Μπαχμάν Γκομπαντί, σχολιάζοντας τη δική του μικρή ταινία «Look up», που βασίζεται στη σχέση δύο αδερφών, μιλά για τις αδελφοκτόνες πράξεις βίας που γεννά η θρησκεία -πράξεις που ουδεμία σχέση έχουν με την πνευματικότητα: «Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις θρησκείες ως όπλο εναντίον άλλων ανθρώπων. Κι εμείς οι άνθρωποι έχουμε ξεχάσει το αληθινό νόημα της ζωής. Είτε πιστεύω στον Θεό είτε όχι, είμαι πεπεισμένος γι' αυτό».

* Ο Γκιγιέρμο Αριάγα, συμφωνώντας με τον Γκομπαντί, υποστηρίζει πως «κάθε θρησκεία πρέπει να φέρνει στην επιφάνεια το καλύτερο κάθε ανθρώπου. Κι αν μια θρησκεία επιβάλλεται στον άνθρωπο, και ο κάθε Θεός αποτελεί το άλλοθι για μισαλλοδοξία, διώξεις ή φόνο, τότε η θρησκεία χάνει κάθε ουσία». Ο ίδιος δηλώνει άθεος. «Μου έχουν επιτεθεί πολλές φορές γι' αυτό. Πολλοί νομίζουν πως επειδή είμαστε άθεοι δεν έχουμε ηθικές αξίες. Ή πως επειδή δεν θεωρούμε πως υπάρχει ένα γιγάντιο μάτι εκεί πάνω να μας προσέχει, λειτουργούμε ανεξέλεγκτα. Κι όμως. Ενας αθεϊστής γίνεται ουμανιστής. Από τη στιγμή που δεν πιστεύουμε σε τίποτε άλλο, ο άνθρωπος γίνεται ο πυρήνας της ζωής μας. Δεν κοιτάμε ψηλά, δεν κοιτάμε χαμηλά. Κοιτάμε κατ' ευθείαν στα μάτια των άλλων ανθρώπων...».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Σινεμά
Κινηματογράφος