Έντυπη Έκδοση

ΤΑ 11,4 ΔΙΣ. ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΒΑΖΕΙ ΣΤΟ ΜΑΤΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ 2015 ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΟ «ΟΚ» ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ

Ενα μαξιλάρι γεμάτο αγκάθια για τον κ. Σαμαρά

Θεωρητικά το σχέδιο βγαίνει με την προϋπόθεση πως οι «αγορές» δεν θα σπρώχνουν την απόδοση του 10ετούς πάνω από τα όρια της προηγούμενης εβδομάδας και πως η κατάσταση στην Ε.Ε. δεν θα επιδεινωθεί δραματικά

«Μαξιλάρι» 11,4 δισ. ευρώ θα έχει η Αθήνα στην προσπάθειά της να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για το 2015. Σύμφωνα με τον οίκο Fitch, το πλέον τρανταχτό παράδειγμα του ότι επετράπη στις τράπεζες να αξιοποιήσουν στην άσκηση τα πλάνα αναδιάρθρωσης είναι η Ελλάδα. Στην περίπτωση της χώρας οι συνολικές κεφαλαιακές ανάγκες μειώθηκαν από τα 2,7 δισ. ευρώ σε μόλις 343 εκατ.

Κλειδί στον όλο σχεδιασμό, που φέρει την υπογραφή κυρίως του Γιάννη Στουρνάρα (εδώ εικονίζεται με τον υπουργό Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη), η συμφωνία για χαρακτηρισμό του χρέους ως βιώσιμου Κλειδί στον όλο σχεδιασμό, που φέρει την υπογραφή κυρίως του Γιάννη Στουρνάρα (εδώ εικονίζεται με τον υπουργό Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη), η συμφωνία για χαρακτηρισμό του χρέους ως βιώσιμου Οπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης, η χώρα έχει 11 + δισ. ευρώ «μαξιλάρι» για να στηρίξει τον κλάδο, αλλά «τώρα δείχνει απίθανο να χρησιμοποιηθεί στο σύνολό του για το σκοπό αυτό».

Εκτιμά ότι θα βελτιωθεί η κεφαλαιακή θέση των τραπεζών από τη μετατροπή του αναβαλλόμενου φόρου σε φορολογική απαίτηση (tax credit), αλλά αυτό θα περιορίσει τη φορολογική βάση του ελληνικού Δημοσίου στο μέλλον.

Πρόσφατα το Βερολίνο φρόντισε να περάσει με διακριτικό τρόπο το μήνυμά του στην κυβέρνηση, όταν διά στόματος Κλάους Ρέγκλινγκ άνοιξε ένα παράθυρο για χρήση των κεφαλαίων του Ταμείου ανάλογα και με την έκβαση των stress tests της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Τα αποτελέσματα της ΕΚΤ ανακοινώθηκαν, οι ελληνικές τράπεζες θα αντλήσουν από τον ιδιωτικό τομέα τα κεφάλαια που τους αναλογούν και το Ταμείο θα μπορεί να εισφέρει μέρος (ή το σύνολο) των κεφαλαίων του σε ένα «καλάθι» χρηματοδοτικών εργαλείων προκειμένου να καλυφθεί το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών για την επόμενη χρονιά.

Ο κ. Κλάους Ρέγκλινγκ

Ο Κλάους Ρέγκλινγκ, επικεφαλής των δύο πολύ σημαντικών μηχανισμών χρηματοδοτικής στήριξης (EFSF και ESM), μόνο τυχαίο πρόσωπο δεν είναι. Ο Γερμανός επικεφαλής του προσωρινού και του μόνιμου μηχανισμού στήριξης (σιγά μην άφηνε το Βερολίνο μία τόσο νευραλγική θέση) της απολύτου εμπιστοσύνης του Γερμανού «τσάρου» της οικονομίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, δεν θα περνούσε ένα τέτοιο μήνυμα στην Αθήνα εάν δεν είχαν προηγηθεί διαβουλεύσεις της ελληνικής με τη γερμανική πλευρά. Και προφανώς εάν δεν είχε ζητηθεί και δοθεί η σύμφωνη γνώμη του διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα, εάν δεν είχε συζητηθεί διεξοδικώς το θέμα-μηχανισμός της λεγόμενης γραμμής χρηματοδότησης.

Το πρόβλημα της Αθήνας είναι πως μόνο τα κεφάλαια του ΤΧΣ ακόμη και εάν χρησιμοποιηθούν στο σύνολό τους (και τα 11,4 δισ. ευρώ) δεν καλύπτουν παρά μόνον τα μισά και εάν. Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2015 έχουν εγγραφεί 9 δισ. ευρώ, που θα καλυφθούν από τις αγορές. Δεδομένης της συγκυρίας, της «τιμωρίας» των αγορών κατά των ελληνικών ομολόγων και της κατάρρευσης του Χρηματιστηρίου, οι «αγορές» δεν θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένες.

Εστω ότι η Ελλάδα δεν βγαίνει στις αγορές ή σε ένα καλό σενάριο συγκεντρώνει μόνον 2 από τα 9 δισ. ευρώ (πολλά αφορούν σε λήξεις-μετακυλίσεις ομολόγων). Σημειωτέον, πως για φέτος η Αθήνα συγκέντρωσε περί τα 4,5 δισ. ευρώ πουλώντας ομόλογα. Μία εσωτερική πηγή χρηματοδότησης θα μπορούσαν να είναι οι καταθέσεις φορέων της Γενικής Κυβέρνησης με διαθέσιμα που υπολογίζονται από 6 έως 8 δισ. ευρώ. Εάν συνεκτιμηθούν τα ποσά από τις προνομιούχες μετοχές των Εθνικής, Eurobank το «καλάθι» ενισχύεται και άλλο. Αυτό το σενάριο απαιτεί κανονικές συνθήκες αγοράς και δη της χρηματιστηριακής.

Δύο επιπλέον λεπτομέρειες αφορούν στο δανεισμό από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό (ESM) που ολοκληρώνεται στο τέλος του 2014, ενώ ο δανεισμός από το ΔΝΤ, περί τα 1,8 δισ. ευρώ το τρίμηνο, τελειώνει το πρώτο τρίμηνο του 2016.

Θεωρητικά το σχέδιο βγαίνει εάν δεν εκτραχυνθεί η κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας και με την προϋπόθεση πως οι «αγορές» δεν θα σπρώχνουν την απόδοση του 10ετούς πάνω από τα όρια της προηγούμενης εβδομάδας.

Και με την απαραίτητη συνθήκη, πως η κατάσταση στην Ε.Ε. δεν επιδεινώνεται δραματικά περισσότερο, καθώς τότε η ανάπτυξη φυγόκεντρων δυνάμεων θα απειλεί χώρες-μεγέθη μεγαλύτερα της Ελλάδας.

Κλειδί στον όλο σχεδιασμό, που φέρει την υπογραφή κυρίως του Γιάννη Στουρνάρα, η συμφωνία για χαρακτηρισμό του χρέους ως βιώσιμου. Σημειωτέον πως η λεπτομέρεια ενός χρέους που χαρακτηρίζεται ως βιώσιμο από τους δανειστές και ενός χρέους πρακτικά βιώσιμου μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Ισως αυτό εξηγεί την επιμονή του πρωθυπουργού να αναφερθεί 2-3 φορές σε χρέος που θα χαρακτηρισθεί βιώσιμο και όχι σε χρέος που είναι βιώσιμο.

Επτά εναλλακτικοί τρόποι να σπάσουν τον «κουμπαρά»

Το εναλλακτικό σχέδιο που καταρτίζει η κυβέρνηση είναι γεμάτο αβεβαιότητες καθώς βασίζεται σε ένα θετικό σενάριο πλήρους ομαλότητας στην ελληνική αλλά και στην παγκόσμια οικονομία, ενώ ταυτόχρονα θεωρεί ως δεδομένο ότι δεν θα υπάρξουν άλλες αναταράξεις στις αγορές

Σε σχέδια επί χάρτου επιδίδεται το τελευταίο διάστημα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, επιχειρώντας να ανακαλύψει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης με στόχο να αποφύγει ένα ακόμα δάνειο από την τρόικα και ως συνέπεια ένα ακόμα «βαρύ» Μνημόνιο.

Με δεδομένο ότι οι εταίροι-δανειστές οδηγούν τη χώρα σε μια «προληπτική γραμμή χρηματοδότησης» η οποία θα συνοδεύεται από ένα καινούργιο Μ.Ο.U. (Μνημόνιο), το μέγαρο Μαξίμου προσπαθεί να ετοιμάσει συγκεκριμένο σχέδιο χρηματοδότησης των ταμειακών αναγκών της χώρας από το 2015, το οποίο όμως θα καλύπτεται μόνο από ελληνικές πηγές και ίσως από το «μαξιλαράκι» των 11,4 δισ. ευρώ του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ).

Η εκτίμηση των κυβερνητικών στελεχών είναι ότι αν το ελληνικό σχέδιο γίνει αποδεκτό από την πλευρά των δανειστών, αυτόματα θα περιορίσει τις απαιτήσεις τους σχετικά με τις νέες δεσμεύσεις που θα περιλαμβάνει το νέο Μνημόνιο.

Ωστόσο το εναλλακτικό σχέδιο που καταρτίζει η κυβέρνηση είναι γεμάτο αβεβαιότητες καθώς βασίζεται σε ένα θετικό σενάριο πλήρους ομαλότητας στην ελληνική αλλά και στην παγκόσμια οικονομία, ενώ ταυτόχρονα θεωρεί ως δεδομένο ότι δεν θα υπάρξουν άλλες αναταράξεις στις αγορές.

Παράλληλα, υπάρχουν αρκετές αμφιβολίες για το κατά πόσο το σύνολο των κεφαλαίων που υπολογίζει η κυβέρνηση για να καλύψει τα 15 δισ. ευρώ υπάρχουν στο Δημόσιο Ταμείο και είναι άμεσα διαθέσιμα.

Συγκεκριμένα πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κατάλογος των εναλλακτικών πηγών περιλαμβάνει:

1Το μεγαλύτερο ποσό στο σχέδιο η κυβέρνηση ελπίζει να έρθει από τα διαθέσιμα του ΤΧΣ, ύψους 11,4 δισ. ευρώ. Η οριστική απόφαση βέβαια για το αν θα επιτραπεί τα κεφάλαια να αλλάξουν χρήση, ώστε να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών, δεν είναι εύκολη. Τα μηνύματα που έρχονται από την πλευρά των δανειστών είναι ότι προς το παρόν είναι πολύ νωρίς για να αποφασιστεί κάτι τέτοιο. Κύριο επιχείρημα είναι ότι θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν οι αυξήσεις μετοχικών κεφαλαίων των τεσσάρων συστηματικών τραπεζών και παράλληλα να υπολογιστούν οι νέες κεφαλαιακές ανάγκες που θα προκύψουν από τη ρύθμιση των "κόκκινων" δανείων.

Σε αυτό το πλαίσιο αξιωματούχοι της Κομισιόν εκτιμούν ότι μια τέτοια απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί πριν περάσουν 6 έως 8 μήνες και εφόσον βέβαια η αλλαγή χρήσης των κεφαλαίων εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, αλλά και από τα Κοινοβούλια των κρατών-μελών όπου προβλέπεται τέτοια διαδικασία.

2Βραχυπρόθεσμο δανεισμό του Δημοσίου μέσω repos, από τα αποθεματικά φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Πηγές του οικονομικού επιτελείου εκτιμούν ότι μπορεί να αντληθούν από 6 έως 8 δισ. ευρώ άμεσα. Η σκέψη δεν είναι καινούργια, καθώς τα συγκεκριμένα κεφάλαια ήταν μέρος του «εναλλακτικού» σχεδίου που είχε διαρρεύσει από την κυβέρνηση αναφορικά με την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών που θα προέκυπταν μετά την πρόορη έξοδο της χώρας από το πρόγραμμα του ΔΝΤ.

Τα ερωτήματα όμως που προκύπτουν αναφορικά με τα πραγματικά διαθέσιμα των φορέων είναι πολλά. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δείχνουν ότι αρκετοί από τους φορείς βρίσκονται ήδη στο όριο της χρηματοδότησής τους, ενώ άλλοι το έχουν ξεπεράσει ήδη. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιοι οι φορείς αν δεν έχουν αρχίσει ήδη, θα αρχίσουν να «ροκανίζουν» τα αποθεματικά τους για να μην οδηγηθούν σε στάση πληρωμών.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η ταμειακή κατάσταση των Ασφαλιστικών Ταμείων, με τον ΟΑΕΕ να έχει απορροφήσει στο 9μηνο το σύνολο της ετήσιας χρηματοδότησής του και ήδη να έχει δεχθεί επιπλέον χρηματοδότηση 400 εκατ. ευρώ, ώστε να καλύψει τις ανάγκες του.

3Στον ελληνικό «κουμπαρά» το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει να βάλει έως το τέλος του 2014 τα 2 δισ. ευρώ από τις επιστροφές κερδών επί των ελληνικών ομολόγων που διακατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες της Ευρώπης, με το συνολικό ποσό μέχρι το 2020 να φτάνει τα 8 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, τουλάχιστον τα 2 δισ. ευρώ που περιμένει η κυβέρνηση μέχρι το τέλος του έτους δεν μπορούν να θεωρηθούν σίγουρα, καθώς τόσο η ΕΚΤ όσο και οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες της Ευρώπης δεν έχουν ξεκαθαρίσει τις προθέσεις που έχουν.

Και αυτό γιατί η απόφαση για να επιστρέψουν οι τράπεζες τα κέρδη από τα «ακούρευτα» ομόλογα που διακατέχουν έχει να κάνει με την κατάληξη της αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας από την τρόικα. Ως εκ τούτου η εκταμίευση μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά, με αποτέλεσμα τα κεφάλαια να μην είναι διαθέσιμα όταν θα χρειαστεί να τα παρουσιάσει η κυβέρνηση.

4Πιο σίγουρο θεωρείται το 1,5 δισ. ευρώ, το οποίο αφορά τις προνομιούχες μετοχές του Δημοσίου στην Εθνική Τράπεζα και την Alpha Bank.

5Ακόμα 3 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι μπορούν να αντληθούν από τις εκδόσεις εντόκων γραμματίων, οι οποίες σχεδιάζονται για το επόμενο διάστημα. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή ο δανεισμός από τις αγορές παραμένει ιδιαίτερα ακριβός σε σχέση με το επιτόκιο που προσφέρει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης, γεγονός που προκαλεί ενστάσεις από την πλευρά των δανειστών.

6Αντίστοιχος κίνδυνος υπάρχει και στα σχέδια που συνεχίζει να κάνει η κυβέρνηση ώστε να επιστρέψει στις αγορές με έκδοση 7ετών ομολόγων, ώστε να αντλήσει κεφάλαια ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ. Και σε αυτή την περίπτωση το ακριβότερο επιτόκιο σε σχέση με τα δάνεια της τρόικας είναι δεδομένο. Ωστόσο, μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι οι αγορές απέδειξαν πρόσφατα ότι με οποιαδήποτε αφορμή μπορούν να στείλουν τα επιτόκια δανεισμού σε απαγορευτικά ύψη, κλείνοντας την πόρτα στην Ελλάδα.

7Αυξημένη ρευστότητα αναμένεται και από την κατάληξη των διαπραγματεύσεων αναφορικά με τη διαχείριση του ελληνικού χρέους, η οποία θα φέρει ελάφρυνση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας. Με δεδομένο όμως ότι ακόμα δεν έχει ξεκινήσει η αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας από την τρόικα, είναι άγνωστο πότε θα ξεκινήσουν και κυρίως πότε θα ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τους εταίρους-δανειστές, ώστε να δρέψουν τους καρπούς της συμφωνίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Υπουργείο Οικονομικών
Τράπεζες & χρηματοπιστωτικό σύστημα
Τράπεζες
Τράπεζα της Ελλάδος
Οικονομική και δημοσιονομική πολιτική