Έντυπη Έκδοση

ΑΥΤΟ-ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΡΩΣΟΙ ΕΚΠΕΜΠΟΥΝ ΑΠΟ ΛΕΤΟΝΙΑ

Εδώ Medusa project

Μια ομάδα 20 παραιτηθέντων δημοσιογράφων της Lenta.ru με επικεφαλής την Τίμσενκο αποφάσισε να κάνει το μεγάλο άλμα και να στήσει ένα ενημερωτικό δίκτυο από την αρχή, εκτός Ρωσίας

Το ουκρανικό ζήτημα ανέδειξε με δραματικό τρόπο τη συστηματική προσπάθεια λογοκρισίας και χειραγώγησης της ενημέρωσης εκ μέρους του Κρεμλίνου

Καθώς η Μόσχα σφίγγει τον κλοιό γύρω από τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, μια ομάδα αυτο-εξόριστων δημοσιογράφων ξεκινά ένα φιλόδοξο εγχείρημα για να ξεφύγει από τη λογοκρισία. Το Medusa Project είναι ένα νέο ρωσόφωνο δίκτυο ενημέρωσης που έστησαν Ρώσοι δημοσιογράφοι με έδρα τη Λετονία.

Η ιστορία του ξεκινά από τον περασμένο Μάρτιο όταν η Γκαλίνα Τίμσενκο, αρχισυντάκτρια της Lenta.ru -μιας από τις μεγαλύτερες ον-λάιν ρωσικές εφημερίδες- απομακρύνεται αιφνιδιαστικά από τη θέση της. Ιδιοκτήτης της Lenta είναι ο ολιγάρχης και σύμμαχος του Ρώσου προέδρου Πούτιν, Αλεξάντερ Μάμουτ, και η απόλυση της Τίμσενκο είναι συνέπεια της διαφωνίας της με τον Μάμουτ για την κάλυψη της ουκρανικής κρίσης. Η στάση της Ρωσίας στο ουκρανικό ζήτημα αποτέλεσε καταλύτη για σαρωτικές εξελίξεις στα ρωσικά ΜΜΕ, καθώς ανέδειξε με δραματικό τρόπο τη συστηματική προσπάθεια λογοκρισίας και χειραγώγησης της ενημέρωσης εκ μέρους του Κρεμλίνου.

Σχεδόν 70 δημοσιογράφοι της Lenta.ru παραιτήθηκαν μαζικά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την αποπομπή της Τίμσενκο πυροδοτώντας ένα φαινόμενο χιονοστιβάδας. Μέσα στους επόμενους μήνες, ολόκληρες συντακτικές ομάδες εφημερίδων αποχώρησαν καταγγέλλοντας τη λογοκρισία, πολλά ΜΜΕ είδαν ξαφνικούς «ανασχηματισμούς» στις θέσεις των βασικών τους χρηματοδοτών ενώ η ρωσική κυβέρνηση εισήγαγε πληθώρα νόμων για να εδραιώσει τον έλεγχό της στην ενημέρωση.

Μια ομάδα 20 παραιτηθέντων δημοσιογράφων της Lenta.ru με επικεφαλής την Τίμσενκο αποφάσισε να κάνει το μεγάλο άλμα και να στήσει ένα ενημερωτικό δίκτυο από την αρχή, εκτός Ρωσίας. Το Medusa Project άρχισε να λειτουργεί την περασμένη εβδομάδα με έδρα τη Ρίγα και με βασικό στόχο, όπως λένε οι ιδρυτές του, να ξαναδώσει πνοή σε ένα μέσο ενημέρωσης που «στραγγαλίστηκε» από το ρωσικό κράτος. Πρώτα απ' όλα πρέπει όμως να επιβιώσει και όσοι συμμετέχουν στο εγχείρημα γνωρίζουν ότι έχουν δύσκολο δρόμο μπροστά τους. Η ρωσική κυβέρνηση μπλοκάρει πλέον όλο και συχνότερα τα ΜΜΕ που υιοθετούν επικριτική στάση έναντι του Κρεμλίνου αναγκάζοντας τους παρόχους υπηρεσιών Ιντερνετ να αρνούνται να φιλοξενήσουν σάιτ που κρίνονται «εξτρεμιστικά».

Χρησιμοποιώντας με τον καταχρηστικό αυτό τρόπο την αντιτρομοκρατική νομοθεσία, μπλόκαρε τον περασμένο Μάρτιο του μπλογκ του ακτιβιστή της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι. Προβλέποντας ότι μπορεί να έχει παρόμοια τύχη, το Medusa Project θα δημοσιεύει το περιεχόμενό του όχι μόνο στο website αλλά και μέσω μιας εφαρμογής (app) για κινητά και τάμπλετ που δεν μπορεί πρακτικά να απαγορευτεί.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας επιβίωσης το Medusa Project κρατά μυστικούς τους χρηματοδότες του ενώ δηλώνει αποφασισμένο να διαφυλάξει την ιδεολογική του ανεξαρτησία. Αν και καταγγέλλει τις απολυταρχικές πρακτικές του Πούτιν, δεν επιθυμεί από την άλλη να μετατραπεί σε πλατφόρμα προώθησης της αντιπολίτευσης. Ενδεικτικό είναι ότι ενώ ο λογαριασμός του Medusa στο Twitter ακολουθείται ήδη από 20.000 χρήστες, το ίδιο δεν ακολουθεί κανέναν. Οσο για τις πηγές χρηματοδότησης, ο Ιβάν Κοπάλκοφ, εκ των συνιδρυτών του, ήταν σε πρόσφατη συνέντευξή του κατηγορηματικός: «Δεν μπορώ να σας πω εάν οι χρηματοδότες μας είναι Ρώσοι ή ξένοι. (...) Ναι, σε ένα δικαιότερο κόσμο θα έπρεπε ίσως να το κάνω. Αλλά όχι στη Ρωσία του 2014. Πρέπει να προστατέψουμε το προϊόν και τους επενδυτές μας».

Αυτή η μυστικοπάθεια, που θα μπορούσε να γεννήσει υποψίες για κάποια κρυφή ατζέντα, δεν αποτελεί έκπληξη όταν μιλάμε για ένα μιντιακό περιβάλλον που κυριαρχείται από συμμάχους του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η οποιαδήποτε εξωτερική επιρροή γίνεται όλο και πιο ανεπιθύμητη στη Μόσχα η οποία πέρασε τον περασμένο μήνα ένα νόμο που περιορίζει τη συμμετοχή ξένων επενδυτών σε ρωσικά ΜΜΕ στο 20%. Το Κρεμλίνο φλερτάρει ακόμη και με την ιδέα της «αποσύνδεσης» της χώρας από το Ιντερνετ, στην οποία έχει αναφερθεί ο ίδιος ο Πούτιν με τον τίτλο «σχέδιο CIA» επικαλούμενος την αυξανόμενη δυσπιστία έναντι των ΗΠΑ και της Δύσης.

Κατά τον Αντόν Νόσικ, τον πρώτο μπλόγκερ της Ρωσίας και συνιδρυτή της Lenta, «ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή ένας νόμος με τον οποίο όλες οι εξωτερικές συνδέσεις της χώρας θα περνούν αναγκαστικά μέσω της κρατικής Rostelecom. Δε θα επιτρέπεται σε κανέναν άλλο πάροχο υπηρεσιών Ιντερνετ να παρέχει διεθνή συνδεσιμότητα. Οταν συμβεί αυτό, ο διακόπτης της Rostelecom θα γίνει «Το Κουμπί» μέσω του οποίου θα μπορούν να μπλοκαριστούν όλες οι εισερχόμενες κι εξερχόμενες επικοινωνίες».

Το περιβάλλον για τους δημοσιογράφους και τους μπλόγκερ στη Ρωσία είναι ήδη αρκετά ασφυκτικό, ακόμη και χωρίς αυτό το ακραίο σενάριο. Οπως εξηγεί ο Βλαντ Στρούκοφ, καθηγητής ψηφιακού πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο του Leeds, η Μόσχα εφαρμόζει μια διπλή στρατηγική στο χώρο των ΜΜΕ και του Ιντερνετ: περιορίζει το πεδίο δράσης των ανεξάρτητων φωνών και συγχρόνως ενισχύει συνεχώς τη δική της παρουσία στα μίντια έτσι ώστε η φωνή της κυβέρνησης να είναι δυνατότερη από κάθε άλλη. Υπό τις συνθήκες αυτές, εκτιμά ο Στρούκοφ, θα βλέπουμε όλο και περισσότερους Ρώσους δημοσιογράφους να φεύγουν στο εξωτερικό. Και κατά ένα παράδοξο τρόπο αυτό μπορεί να συντελέσει στο άνοιγμα της Ρωσίας και της ρωσικής κοινής γνώμης στον κόσμο αντί της εσωστρέφειας που προωθεί η Μόσχα: «η φυγή των δημοσιογράφων είναι πρωτίστως μια αντίδραση στην ασφυκτική κατάσταση αλλά παράλληλα είναι ένα περαιτέρω βήμα στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης της ρωσικής μιντιακής παραγωγής».

(Πηγές: www.guardian.co.uk-www.calvertjournal.com)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Λετονία
Υπολογιστές/Λάπτοπ/Ηλεκτρονικές συσκευές
Τεχνολογία/Εφαρμογές
Δημοσιογράφοι
Ρωσία