Έντυπη Έκδοση

ΘΕΜΑΤΑ «ΦΩΤΙΑ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ

Δύο κρίσεις στα σύνορα της Ευρώπης

Οι αντιπαραθέσεις με «παίκτες» Ε.Ε., ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, και οι εκρηκτικές καταστάσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία είναι τα σημεία όπου οι πολιτικές για την αντιμετώπισή τους θα δείξουν εάν η Ε.Ε. θα μπορέσει να παίξει το ρόλο ενός σημαντικού διεθνούς παράγοντα

Η νέα αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ύπατη εκπρόσωπος για την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης κ. Φεντερίκα Μοργκερίνι καλείται να δώσει στο θεσμό νέα πνοή και προσανατολισμό, σύμφωνα άλλωστε και με τις προγραμματικές δηλώσεις του νέου προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ λίγο πριν από την ψηφοφορία που είχε ως αποτέλεσμα την εκλογή του.

Στα χέρια της κυρίας Μοργκερίνι, τουλάχιστον δύο καυτές πατάτες... Στα χέρια της κυρίας Μοργκερίνι, τουλάχιστον δύο καυτές πατάτες... Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ευρωπαϊκή Εξωτερική Πολιτική είναι ζήτημα καθοριστικής σημασίας και για την παραπέρα πορεία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και για την προσπάθεια της Ε.Ε. να διαδραματίσει ουσιαστικότερο ρόλο στο Διεθνές Σύστημα και να εξελιχθεί στον υπολογίσιμο «Τέταρτο Πόλο» στη Διεθνή Σκηνή, ιδιαίτερα τη σημερινή περίοδο, που βρίσκεται σε εξέλιξη η αντιπαράθεση των άλλων Μεγάλων Δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα) για το ποιος τελικά θα θέτει τους κανόνες σύμφωνα με τους οποίους θα λειτουργεί και θα κινείται η Διεθνής Κοινότητα στο υπόλοιπο του εικοστού πρώτου αιώνα.

Δεν υπάρχει επίσης αμφιβολία ότι η νέα «υπουργός των Εξωτερικών» της Ε.Ε. προκειμένου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που χαρακτηρίζουν τον τομέα της, πρέπει να λάβει υπόψη της πολλούς και σημαντικούς παράγοντες. Παράλληλα πρέπει να αναζητήσει αρκετές χρυσές τομές, ανάμεσα σε θέσεις σε αρκετές περιπτώσεις διαμετρικά αντίθετες, αλλά και να αντισταθεί σε πιέσεις, για τη διαχείριση αρκετών ζητημάτων έτσι ώστε να γίνει σαφές ότι πράγματι διαμορφώνει και ασκεί μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική με γνώμονα την προάσπιση των συμφερόντων της Ε.Ε. και των πολιτών της.

Οι πιέσεις προς την Ε.Ε.

Είναι γεγονός ότι η Ε.Ε. βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και των ΗΠΑ και της Ρωσίας και της Κίνας για πολλούς και διαφορετικούς σε ορισμένες περιπτώσεις λόγους. Ετσι πιέσεις ασκούνται και από τις ΗΠΑ, οι οποίες κινούνται με σχεδιασμό και σκοπό να κρατήσουν την Ε.Ε. «εντός των τειχών», με τις ίδιες κατευθύνσεις και προσανατολισμούς που οι ίδιες κυρίως δημιούργησαν μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Παρά κάποιες προσαρμογές που υπαγορεύθηκαν από την εμφάνιση νέων παραγόντων, ιδιαίτερα μετά τις θεαματικές αλλαγές που χαρακτηρίζουν πλέον το Διεθνές Σύστημα -χρονολογούνται κυρίως μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης και την ανάδειξη της νέας Ρωσίας αλλά και τη γέννηση της Νέας Κίνας μετά την πολιτική των Ανοικτών Θυρών που εφάρμοσε από τα τέλη της δεκαετίας του '70 ο τότε ισχυρός άνδρας του Κινέζικου Κομμουνιστικού Κόμματος, Ντενγκ Χσιάο Πινγκ-, οι προσανατολισμοί των ΗΠΑ δείχνουν να παραμένουν, στην ουσία, ίδιοι κυρίως σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, τη διεθνή δραστηριότητα της οποίας επιθυμούν πάντα να έχουν υπό έλεγχο.

Πιέσεις όμως προς την Ε.Ε. ασκούν επίσης με διαφορετικό τρόπο και διαφορετικά μέσα και η Ρωσία και η Κίνα. Η πρώτη, εκμεταλλευόμενη την ενεργειακή αδυναμία της Ευρώπης και την εξάρτησή της κυρίως από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές, ασκεί πίεση στην Ε.Ε. για μια πιο ανεξάρτητη στάση και έτσι πιο «πρόθυμη» για την αποδοχή της ρωσικής παρουσίας και καθοριστικού ρόλου στις διεθνείς εξελίξεις. Η δεύτερη, διεισδύοντας με εμπορικά προϊόντα στις ευρωπαϊκές αγορές αλλά και δημιουργώντας οικονομικές σχέσεις μέσα από επιθετικές πολιτικές ανάμειξης στις ευρωπαϊκές οικονομικές διεργασίες, δείχνει να επιθυμεί να εδραιώσει την παρουσία της στη γηραιά Ηπειρο με χώρες-μέλη της οποίας είχε στο παρελθόν αρκετές αντιπαραθέσεις.

Η προσεκτική παρατήρηση αυτών των διεργασιών δείχνει ότι οι αντιπαραθέσεις δεν αναπτύσσονται πλέον μόνο σε θέατρα ιδεολογικο-πολιτικού περιεχομένου όπως στο παρελθόν. Αντίθετα τα θέατρα των αντιπαραθέσεων σήμερα έχουν πολιτικά, οικονομικά, στρατιωτικά, γεωγραφικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Είναι δε κυρίως τα σημεία εκείνα του πλανήτη στα οποία παρατηρούνται κρίσεις σε εξέλιξη, με αντικείμενο αντιπαράθεσης και τις προτεινόμενες πολιτικές για την αντιμετώπισή τους. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα καλείται η νέα ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. για την Ευρωπαϊκή Εξωτερική Πολιτική να αναπτύξει τις προτάσεις της και να εφαρμόσει τις επιλογές της ώστε να επιτύχει αποτελέσματα που θα συμβάλουν στη βελτίωση της εικόνας της Ε.Ε. ως σημαντικού διεθνούς παράγοντα.

Τις πρώτες «εξετάσεις» από τη νέα της θέση θα τις δώσει διαχειριζόμενη την παρουσία και το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ενωσης αφενός στην κρίση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής με επίκεντρο το Ιράκ και τη Συρία αλλά και με φόντο την Τουρκία, αφετέρου στην κρίση στην Ουκρανία όπου η μέχρι σήμερα ευρωπαϊκή πολιτική αντιμετώπισης και ορισμένοι χειρισμοί όπως η πολιτική της επιβολής κυρώσεων στη Ρωσία που επίσης βρίσκεται στο φόντο της κρίσης, είχαν ως αποτέλεσμα τη σοβαρή διαταραχή των σχέσεών της με την Ε.Ε.

Οι παρονομαστές

Η Ρωσία βέβαια είναι κοινός παρονομαστής και στις δύο αυτές περιπτώσεις, έστω και αν οι παράμετροι και τα χαρακτηριστικά που τις προσδιορίζουν διακρίνονται από κάποιες διαφορές. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί το ίδιο, σε μικρότερο βέβαια βαθμό, και για την Τουρκία αφού παρουσιάσθηκε, κατά τη συνήθη τακτική της, ως προστάτης ενός τμήματος του πληθυσμού της Κριμαίας, των Τατάρων, που έχουν οθωμανικές ρίζες. Οι δύο αυτοί κοινοί παρονομαστές, στις δύο κρίσεις στα σύνορα της Ε.Ε., βρίσκονται σε αντιπαράθεση και αντιπαλότητα μεταξύ τους και για το διαφορετικό τρόπο που προσεγγίζουν την καθεμιά από τις δύο κρίσεις, αλλά και τις προτάσεις για την αντιμετώπισή τους.

Η Τουρκία, για παράδειγμα, όπως είναι γνωστό επιθυμεί λύση της κρίσης στη Συρία με αποχώρηση του προέδρου Ασαντ από την εξουσία ενώ η Ρωσία δεν συζητά ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ενώ στην περίπτωση του Ιράκ, η Τουρκία φαίνεται να ανησυχεί περισσότερο για τις κινήσεις των Κούρδων και λιγότερο για τη δράση των τζιχαντιστών. Η Ρωσία θεωρεί τη στήριξη των Κούρδων ουσιαστική για την αναχαίτισή τους.

Παράλληλα βρίσκονται και οι δύο, όπως άλλωστε δείχνουν οι τελευταίες εξελίξεις, για διαφορετικούς λόγους, σε αντιπαράθεση με την Ε.Ε. Η Ρωσία γιατί θεωρεί ότι η Ε.Ε. συνέβαλε στην όξυνση της κατάστασης στην Ουκρανία «πειθαρχώντας» σε υπερατλαντικές προτροπές και η Τουρκία γιατί θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή στάση στην κρίση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής είναι ήπια, ενώ ταυτόχρονα καταλογίζει στην Ε.Ε. ότι δεν συμβάλλει και στην παραπέρα εμβάθυνση των ευρω-τουρκικών σχέσεων.

Η επιτυχής διαχείριση των ζητημάτων αυτών θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη συνέχεια της Ευρωπαϊκής Εξωτερικής Πολιτικής. Η ευρωπαϊκή στάση πρώτα απέναντι στη Ρωσία και στη συνέχεια απέναντι στην Τουρκία που βέβαια δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι η ίδια, θα δείξει το βαθμό στον οποίο η πολιτική αυτή μπορεί πραγματικά να διαμορφωθεί αυτοδύναμα, και να ασκηθεί, σε αντίθεση με το παρελθόν, με υπερβάσεις ώστε να ανταποκριθεί στην προάσπιση των συμφερόντων της Ε.Ε. και των πολιτών της.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ρωσία
Ευρωπαϊκή Ένωση
ΗΠΑ
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο