Έντυπη Έκδοση

Λιτότητα και κορεσμός

Maurice Maeterlinck, «Εσωτερικό»
**Σκηνοθεσία: Σοφία Μαραθάκη
Ομάδα ΑΤΟΝΑΛ Θέατρο του Νέου Κόσμου - Πάνω Σκηνή

Ο Βέλγος μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας Maurice Maeterlinck γράφει ένα σύντομο, γεμάτο ένταση κείμενο με εμφανή αφηγηματικότητα καθώς τα σκηνικά παρόντα πρόσωπα διηγούνται τα όσα εκτός σκηνικής οπτικής συμβαίνουν - αυτά που διαδραματίζονται στο «Εσωτερικό» (1894) ενός σπιτιού όπου ζει την καθημερινότητά της μια συνηθισμένη οικογένεια: η μητέρα, ο πατέρας, η κόρη.

Ολος ο λόγος διαδραματίζεται έξω από το σπίτι, μεταξύ δύο ανδρών οι οποίοι προτίθενται να μεταφέρουν ένα δυσάρεστο μήνυμα στην οικογένεια, τον πνιγμό της άλλης κόρης, χωρίς ωστόσο να τολμούν να εισέλθουν, αναβάλλοντας διαρκώς την είδηση. Αντίθετα, παρακολουθούν τα τρία μέλη στην ανυποψίαστη συνήθη ευεξία τους μέσα από τα παράθυρα, κρυμμένοι στο σκοτάδι, αφηγούμενοι διαλογικά τις κινήσεις τους και διαλογιζόμενοι για τη δυστυχία που αυτά αγνοούν. Δύο Αγγελοι τραγικών γεγονότων που δεν εισβάλλουν στον χώρο των προσώπων αλλά μένουν στις «εισόδους» τέμνοντας με απλό λόγο την ανθρώπινη συνθήκη και την εύθραυστη ευτυχία πριν την καταστροφή.

Το μη αναστρέψιμο

Πίσω από τους δύο Αγγέλους της συμφοράς, ένα ολόκληρο χωριό κατευθύνεται προς το σπίτι μεταφέροντας το πτώμα της κόρης, ως αρχαίος χορός, αθέατος επίσης, του οποίου ίσως μόνον ο αχός να φτάνει ως τη σκηνή από κάποια στιγμή κι έπειτα, όταν επίκειται πλέον η αποκάλυψη. Πώς όμως εκφέρεται από τους δύο άντρες το μη αναστρέψιμο; Πώς κοινοποιείται η συμφορά; Ποιος τολμά να παρέμβει στη φυσική συνέχεια της ζωής των ανθρώπων ανατρέποντάς την διά παντός ως άγγελος κακών ειδήσεων; Ο Χάουαρντ Μπάρκερ με το έργο του «Το ύστατο σήμερα» που είχε ανεβάσει ο Λευτέρης Βογιατζής έχει με τον δικό του σύγχρονο τρόπο δώσει τη δική του περίτεχνη εκδοχή. Ο Maeterlinck υιοθετεί την πλήρη λιτότητα προικίζοντας με το δίλημμα δύο απλούς ανθρώπους. Δίπλα τους θα προστεθεί μια γυναίκα, η Μαρία, ενημερώνοντάς τους ότι ο χρόνος λήγει, η νεκρή φθάνει έχοντας δίπλα την δική της αδελφή Μάρθα. Η αναφορά στα δύο συγκεκριμένα ονόματα των αδελφών (Μάρθα και Μαρία), καθώς όλοι οι άλλοι παραμένουν δίχως όνομα, παραπέμπει εμφανώς σε χριστιανικά ταφικά και θρηνητικά δρώμενα, προσδίδοντας νέες προεκτάσεις στο κείμενο.

Η διπλή εικόνα

Η Σοφία Μαραθάκη επενέβη στα αιτούμενα του κειμένου και δημιούργησε διπλή σκηνική εικόνα, αναπαριστώντας επί σκηνής και το εσωτερικό του σπιτιού με τα πρόσωπα εν δράσει. Ανατρέποντας όμως κάθε ρεαλιστική απόδοση, κίνησε τα βουβά πρόσωπα σε αργούς, επαναληπτικούς ρυθμούς, προσδίδοντας έτσι το εύθραυστο αν όχι ψευδές της ευτυχίας τους. Φωτεινή Παπαχριστοπούλου (Μητέρα), Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου (Πατέρας) και Εύα Νικηφόρου (Κόρη) απέδωσαν με πλαστικότητα μαριονέτας της επίπλαστη ευτυχία τους, ντυμένοι με τα κοστούμια εποχής της Ιωάννας Τσάμη και κινούμενοι στο ειδυλλιακό σκηνικό (με δείκτες σκηνικών αντικειμένων) της Εύας Μαραθάκη, πίσω από τα αιωρούμενα τρία «παράθυρα» που διαχώριζαν το μέσα από το έξω, σε συνεργασία με τον θερμό φωτισμό του Σάκη Μπιρμπίλη.

Στο εκτός σπιτιού και κύριο χώρο λεκτικής δράσης, ημιφωτισμένο και με κάποια κυβοειδή ενδεικτικά σκηνικά αντικείμενα, κινήθηκε το εξαιρετικό δίδυμο των δύο αντρών (Νέστωρ Κοψιδάς, Σωτήρης Τσακομίδης) που ανέπτυξαν με τον πλέον πειστικό τρόπο την εγγενή αναποφασιστικότητα ως προς την αναγγελία της είδησης συνεπικουρούμενοι αργότερα από τη Μαρία της απέριττης Αλεξάνδρας Ντεληθέου.

Φυσικά, η Μαραθάκη, αναπαριστώντας το περιγραφόμενο λεκτικά εσωτερικό (στην καίρια μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη) δεν τήρησε απόλυτα τις συμβάσεις αφού τα πρόσωπα σπανίως δρούσαν σε αρμονία με τα λεγόμενα καθώς διέφευγαν προς οικείες αλλά αυθαίρετες δράσεις με αντι-ρεαλιστική επαναληπτικότητα.

Το τέλος, μακριά από τον όποιο μελοδραματισμό, σκηνοθετείται με πλήρη αποστασιοποίηση καθιστώντας την παράσταση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Θεωρώ ότι η σκηνοθέτις πέτυχε πλήρως το στοίχημα δίνοντας μέσα από τη λιτότητα των σκηνικών και υποκριτικών μέσων την ουσία του τραγικού, αναδεικνύοντας τον χαρακτήρα του συλλογικού στην ατομική δυστυχία.

**

«Ρωμαίος και Ιουλιέτα για 2»

**Διασκευή - σκηνοθεσία: Ομάδα «Ιδέα»

Θέατρο «Θησείον, Ενα θέατρο για τις Τέχνες»

Μια οργιαστική γιορτή υποκριτικής και αυτοσχεδιασμών μπορεί να χαρακτηριστεί η παράσταση-αγώνας αντοχής που κατασκεύασαν ο επί σκηνής μουσικός Κώστας Γάκης και οι ερμηνευτές Αθηνά Μουστάκα και Κωνσταντίνος Μπιμπής διασκευάζοντας σκηνικά το έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» στη μετάφραση του Διονύση Καψάλη.

Μια γιορτή που γρήγορα παρασύρει το στην πλειοψηφία του νεανικό κοινό που κατακλύζει το θέατρο, τις θέσεις, τα σκαλάκια. Και διασκεδάζει με το πηγαίο κέφι που εκπέμπουν οι τρεις συντελεστές και ειδικά οι δύο νεότατοι ηθοποιοί που υποδύονται όλους τους ρόλους του σαιξπηρικού έργου με ευρηματικές μεταμορφώσεις της στιγμής.

Θεατρικότητα

Με σκηνικά αντικείμενα τα αναγκαία υλικά θεάτρου για τις αλλαγές ρόλων, Μουστάκα και Μπιμπής μετέρχονται κάθε θεατρικού είδους προκειμένου να δώσουν μορφή στα πρόσωπα προκαλώντας αυθόρμητα γέλια. Η γιορτή της θεατρικότητας, με την έννοια ότι το θέατρο αποκαλύπτει όλα τα υλικά του και ο ηθοποιός αποδεικνύει ότι με την απλή αλλαγή ενός ρούχου και τονισμών της φωνής απέναντι σε έναν θεατή δημιουργεί ρόλο, προσποιείται πρόσωπο, φτιάχνει θέατρο.

Η παράσταση σφύζει από ευρήματα. Ωστόσο, κάποια στιγμή κουράζει. Η διάρκεια αφενός και αφετέρου η επανάληψη ευρημάτων ή η εξώθησή τους στα άκρα μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον αλλά παύει να λειτουργεί χιουμοριστικά, δείχνει να εκβιάζει το γέλιο αλλά και να αποκαλύπτει τη φυσική κόπωση των περφόρμερ.

Η βασική συμβολή της μουσικής του Κώστα Γάκη παραμένει σημαντικός παράγοντας, οι δικές του παρεμβάσεις πάντα θελκτικές και ανατρεπτικές. Ομως, η πλεονάζουσα ενέργεια δεν πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να οδηγεί σε κορεσμό. Και η παράσταση μοιάζει να χάνει το μέτρο, να ξεχειλώνει, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά της, την καλλιτεχνική της υπόσταση, την ίδια τη δυναμική των ηθοποιών της.

Τα σκηνικά-ενδυματολογικά ευρήματα ανήκουν στην Ελλη Λιδωρικιώτη, ενώ οι φωτισμοί είναι του Σάκη Μπιρμπίλη.

*Καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική θεάτρου
Θέατρο