Έντυπη Έκδοση

Από τον Καλιγκάρι στην... Ευρώπη της Μέρκελ

Τη γενικότερη ψυχολογική και κοινωνική αρρώστια που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη της κυρίας Μέρκελ εκφράζει έμμεσα, αν και με ένα γλαφυρό τρόπο, η αυστριακή ταινία «Καληνύχτα μαμά» των Αυστριακών Σεβερίν Φιάλα και Βερόνικα Φραντζ, που είδαμε στο χτεσινό διαγωνιστικό τμήμα του 55ου φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

«Καληνύχτα μαμά» των Αυστριακών Σεβερίν Φιάλα και Βερόνικα Φραντζ «Καληνύχτα μαμά» των Αυστριακών Σεβερίν Φιάλα και Βερόνικα Φραντζ Πρόκειται για μια εύπορη οικογένεια (της «κοινωνίας της ευμάρειας»), που αποτελείται από την πρόσφατα χωρισμένη μητέρα και τα δυο δίδυμα 9χρονα παιδιά της, και που η ζωή τους παίρνει μια ξαφνική τροπή όταν η μητέρα επιστρέφει στο σπίτι με επιδέσμους, μετά από ατύχημα. Τα αγόρια αρνούνται να την αναγνωρίσουν και αρχίζουν μαζί της κάτι που αρχικά μοιάζει με παιχνίδι, προσπαθώντας να την αναγκάσουν να τους αποκαλύψει πού βρίσκεται η πραγματική τους μητέρα, παιχνίδι και που σταδιακά οδηγεί σε απρόσμενα, φρικιαστικά αποτελέσματα. Με την πρώτη τους αυτή ταινία, οι δύο νέοι σκηνοθέτες έφτιαξαν μια εξαιρετική, με στιλιζαρισμένες, λυρικές συχνά, εικόνες, βουτηγμένη σε μια ανατριχιαστική ατμόσφαιρα, ταινία, με τα δυο νεαρά παιδιά (τα ερμηνεύουν δύο -δίδυμα- αδέρφια), να δίνουν εξαιρετικές ερμηνείες.

Η νέα γενιά

Σε πρώτο επίπεδο η ταινία παρουσιάζεται σαν έργο ψυχολογικού τρόμου. Πίσω όμως από αυτό, υπάρχει μια δυσλειτουργική τελικά οικογένεια, με πρόσωπα όχι και τόσο φυσιολογικά όσο φαίνονται, και όπου, ένα από τα δίδυμα παιδιά μπορεί να είναι νεκρό, όπως κάποια στιγμή υποβάλλεται, στοιχείο που φέρνει στο νου την θαυμάσια ταινία του είδους «Ο άλλος» του Ρόμπερτ Μάλιγκαν. Αν θέλουμε να προχωρήσουμε ακόμη παραπέρα, η μητέρα των παιδιών μπορεί να είναι η Ευρώπη της κυρίας Μέρκελ, ή ακόμη και η ίδια η Μέρκελ, και τα δυο παιδιά να είναι η νέα γενιά που της ζητάει επίμονα να τους αποκαλύψει τι έκανε με την πραγματική τους μητέρα/Ευρώπη.

Το ότι μάλιστα στην ταινία παραγωγός ήταν ο διάσημος Αυστριακός σκηνοθέτης Ούλριχ Ζάιντελ (του οποίου βοηθός και συν-σεναριογράφος στις «Σκυλίσιες μέρες» ήταν η Βερόνικα Φραντζ, μία από τους δύο σκηνοθέτες της ταινίας), τονίζει το στοιχείο της κοινωνικής κριτικής αλλά και των αδιεξόδων, της φθοράς και της διάλυσης μιας αρρωστημένης κοινωνίας, που συναντάμε και σε άλλες ταινίες του Ζάιντελ («Ο παράδεισος του έρωτα», «Ο παράδεισος της πίστης»). Καταγραφή, με άλλα λόγια, γεγονότων και καταστάσεων μέσα από κοινωνικά δράματα αλλά και ταινίες του φανταστικού, σε μια περίοδο οικονομικής και πολιτικής κρίσης, όπως ακριβώς γινόταν στην περίοδο της δημοκρατίας της Βαϊμάρης (1918-1933) μέσα από τις ταινίες αυστριακής καταγωγής σκηνοθετών, όπως οι Ρόμπερτ Βίνε («Το εργαστήρι του Δρα Καλιγκάρι»), Φριτς Λανγκ («Ο κουρασμένος θάνατος», «Δόκτωρ Μαμπούζε»), Βίλχελμ Παμπστ («Δρόμος χωρίς χαρά», «Το κουτί της Πανδώρας») και που τη σχέση τους με την πολιτική κατάσταση της εποχής τόσο έξοχα ανέλυσε το 1947 ο Γερμανοεβραίος κριτικός Ζίγκρφριντ Κρακάουερ (μέλος της περιβόητης ομάδας του Βάλτερ Μπένγιαμιν) στη μελέτη του «Από τον Καλιγκάρι στον Χίτλερ» καθώς και στη συνέχεια η Λότε Αϊσνερ στη δική της ανεπανάληπτη μελέτη «Δαιμονική οθόνη» (1952).

Στο χώρο του φανταστικού κινείται και η άνιση, δυστυχώς, ελληνική ταινία «Dark Illusion» του Μάνου Καρυστινού. Ο πρωταγωνιστής του, ο Αλκης, ένας εσωστρεφής, με διαταραγμένη προσωπικότητα, φωτογράφος, μέλος μιας δυσλειτουργικής οικογένειας (με μια καταπιεστική μητέρα κι έναν αλκοολικό πατέρα), αρχίζει να έχει επαφή με πρόσωπα που αποδεικνύονται φανταστικά. Οπως ανακαλύπτουμε σταδιακά, ο βασικός λόγος είναι ένα αυτοκινητικό δυστύχημα στο οποίο η μητέρα του ήταν υπεύθυνη για το θάνατο τριών αθώων προσώπων. Οι επιδράσεις του σκηνοθέτη είναι φανερές (Ντέιβιντ Λιντς και άλλοι σκηνοθέτες του φανταστικού που αφίσες τους κρέμονται στον τοίχο του Αλκη), το σενάριό του όμως είναι μέτριο και η αντιμετώπισή του βιαστική, με πλάνα όχι πάντα πετυχημένα, χωρίς τον απαιτούμενο συχνά ρυθμό, και οι ερμηνείες επίπεδες.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θεσσαλονίκη
Κινηματογράφος
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Φεστιβάλ