Έντυπη Έκδοση

Η προσωπογραφία του σύγχρονου Ελληνα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Με τον ΑΝΤΩΝΗ ΠΑΠΑΡΙΖΟ

Μια κοινωνιολογική μελέτη, στην οποία προσπαθεί να συνοψίσει το τελικό στάδιο των ερευνών του, τις οποίες και πραγματοποιεί τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, και τις οποίες αναπτύσσει στα μαθήματά του στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

«Οταν λέμε "ο Ελληνας σήμερα" και αναφερόμαστε στον εαυτό μας, "συγχωνεύουμε" όλα τα νοήματα του "ανθρώπου και του πολίτη", του "ατόμου" και του "πιστού"» Α. Π. «Οταν λέμε "ο Ελληνας σήμερα" και αναφερόμαστε στον εαυτό μας, "συγχωνεύουμε" όλα τα νοήματα του "ανθρώπου και του πολίτη", του "ατόμου" και του "πιστού"» Α. Π. Για την «Κοινωνία των αμαρτωλών», εκδόσεις Παπαζήση, το νέο του βιβλίο, μας μιλά ο καθηγητής του Πάντειου Αντώνης Παπαρίζος. Θα παρουσιαστεί αύριο ώρα 6.00 μ.μ. στον Ιανό, Σταδίου 24, από συναδέλφους του πανεπιστημιακούς από το Πάντειο. Θα μιλήσουν οι: Βασίλης Φίλιας, Στάθης Τσοτσορός και Αννα Λυδάκη. Συντονίζει η δημοσιογράφος Λίνα Παπαδάκη.

- Πώς το εμπνευστήκατε;

«Σήμερα, ακόμη και κάποιοι συνάδελφοί μου των "Κοινωνικών Επιστημών", θεωρούν ότι οι σχέσεις της Πολιτικής και της Οικονομίας με τη Θρησκεία τελειώνουν στο εάν και το κατά πόσο οι σύγχρονοι Ελληνες συμμετέχουν στη λατρεία της Ορθοδοξίας, ή ακόμη στο εάν και το κατά πόσο οι θρησκευτικές επιταγές καθορίζουν την καθημερινή ζωή των Ελλήνων. Πολύ συχνά μάλιστα, η λεγόμενη "εκκοσμίκευση" εκλαμβάνεται ως η μειωμένη συμμετοχή και ένταξη στη χριστιανική λατρεία και τις χριστιανικές επιταγές. Θεωρείται, επίσης, ότι η θρησκεία περιορίζει την επιρροή της στην προσωπική ζωή των ανθρώπων και μόνον. Είναι ως εάν να λέμε ότι οι αιώνες συγκρούσεων στις κοινωνίες της κεντρικής Ευρώπης μεταξύ της επιστήμης, του Ανθρωπισμού και του Ορθολογισμού, από τη μια πλευρά, και της θρησκείας από την άλλη, στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, ξεπεράστηκαν σε μερικές δεκαετίες αναίμακτα και σιωπηλά».

- Μετασχηματίστηκαν;

«Οι θρησκευτικές κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις για τον άνθρωπο και την κοινωνία του, για τον προορισμό και των δύο, όπως και οι οποιεσδήποτε κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις, της επιστήμης, του Ορθολογισμού και του Ανθρωπισμού, δεν χάνουν τη δύναμή τους, παρά μόνον εφ' όσον αντικατασταθούν από κάποιες άλλες. Συνήθως μετασχηματίζονται και παραλλάσσονται, δίχως να χάνουν το αρχικό τους νόημα. Τούτο σημαίνει ότι οι ορθόδοξες χριστιανικές αντιλήψεις για τον άνθρωπο και τον προορισμό του έχουν μετασχηματιστεί και έχουν εγκατασταθεί στις κεντρικές πολιτικές κυρίως, όπως και τις οικονομικές εν μέρει, αντιλήψεις όλων των σύγχρονων Ελλήνων. Αυτό σημαίνει ότι η Πολιτική και η Θρησκεία, το νόημα της πολιτικής και της θρησκείας, η πολιτική και η θρησκευτική εξουσία, δεν έχουν διαχωριστεί στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Γι' αυτό, άλλωστε, και ο διαχωρισμός του κράτους και της εκκλησίας παρουσιάζεται ως ένα τόσο δύσκολο πρόβλημα».

- Η προσωπογραφία του σύγχρονου Ελληνα;

«Πριν απ' όλα, όλοι εμείς οι Ελληνες μιλάμε αναφερόμενοι στον "Ελληνα" και όχι στους Ελληνες. Η διαφορά γίνεται εμφανής όταν αναφερόμαστε αυτόματα στους "αρχαίους Ελληνες" ή τους "βυζαντινούς Ελληνες". Στον πληθυντικό αριθμό δηλαδή. Στις αντιλήψεις του σύγχρονου, λοιπόν, Ελληνα, δεν υπάρχει καμία σαφής διάκριση ανάμεσα στον "άνθρωπο", στον "πολίτη", στο "άτομο" και τον "πιστό"».

- Δαιμόνιος;

«Ως δαιμόνιος Ελληνας, αποτελεί τη μετουσίωση, το μετασχηματισμό, μ' άλλα λόγια, σε θετικό πρακτικό περιεχόμενο, του νοήματος του "αμαρτωλού ορθόδοξου Ελληνα". Το νοηματικό και το πρακτικό περιεχόμενο των λέξεων "αμαρτωλός" και "δαιμόνιος" είναι το ίδιο. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι στον "αυτο-ορισμό δαιμόνιος", το νόημα του αμαρτωλού έχει μετατραπεί σε θετικό. Ο σύγχρονος Ελληνας, λοιπόν, είναι "δαιμόνιος" τόσο στην προσωπική του ζωή όσο και στην πολιτική και την οικονομική: δηλαδή, αμαρτωλός».

- Η διαφθορά;

«Δεν είναι διαφθορά, αλλά έκφραση στην πράξη του "δαιμόνιου" Ελληνα. Εάν προσθέσουμε και τις προ νεωτερικές πρακτικές "αλισβερίσι", "ρουσφέτι", "νταβατζιλίκι", "χαρτζιλίκι" κ.λπ., που αποτελούν τις τυπικές και όχι άτυπες μορφές εξουσίας, που μας έρχονται από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η κατ' αρχήν εικόνα συμπληρώνεται. Οι εξηγήσεις, όμως, που δίνονται στη μελέτη είναι πολύ πιο σύνθετες και τα επιχειρήματα πολλαπλά».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Ανθρώπινα
Πρόσωπα
Συνεντεύξεις