Ηλεκτρονική Έκδοση

Η ιστορία του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ

Οι παίκτες της Ζενίτ πανηγυρίζουν την κατάκτηση του περσινού τροπαίου Οι παίκτες της Ζενίτ πανηγυρίζουν την κατάκτηση του περσινού τροπαίου Η εποχή του Κυπέλλου Εκθέσεων

Η διοργάνωση ξεκίνησε ως Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων το 1955 και ήταν ιδέα τριών Ευρωπαίων παραγόντων ποδοσφαίρου: του Ελβετού Ερνστ Τόμεν, του Ιταλού Οτορίνο Μπαράζι και του Γενικού Γραμματέα της Αγγλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας, σερ Στάνλεϊ Ρόους, οι οποίοι αργότερα έγιναν ανώτεροι αξιωματούχοι της FIFA.

Όπως μαρτυράει και το όνομά της, σκοπός της διοργάνωσης ήταν η προβολή των διεθνών εμπορικών εκθέσεων. Άλλωστε, ήταν συνήθης τακτική εκείνη την εποχή να διοργανώνεται φιλικός αγώνας για να εγκαινιαστεί μία έκθεση. Από τους αγώνες αυτούς προήλθε και η ιδέα για μία ευρύτερη ευρωπαϊκή διοργάνωση.  

Αρχικά, στο Κύπελλο Εκθέσεων είχαν δικαίωμα συμμετοχής μόνο ομάδες πόλεων που φιλοξενούσαν εκθέσεις εμπορικού χαρακτήρα, χωρίς να παίζει ρόλο σε ποια θέση είχαν τερματίσει στο εθνικό τους πρωτάθλημα. Άλλωστε, οι πρώτες διοργανώσεις διαρκούσαν περισσότερο από μία αγωνιστική σεζόν, ενώ οι περισσότερες ομάδες ήταν μικτές αποτελούμενες από παίκτες συλλόγων της πόλης. Στην πρώτη διοργάνωση, για παράδειγμα, η Μπαρτσελόνα συμμετείχε ως Βαρκελώνη, αφού στην ενδεκάδα της ομάδας του υπήρχε και ένας παίκτης της έτερης ομάδας της πόλης, της Εσπανιόλ.

Η αντίπαλός της στον τελικό δε, ήταν η πόλη του Λονδίνου, αλλά αφού το Λονδίνο είχε 11 σπουδαίες ομάδες, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί μία μικτή ομάδα. Σε αυτήν αγωνίστηκαν τα τρία χρόνια της πρώτης διοργάνωσης 13 παίκτες της Άρσεναλ, 9 της Τσέλσι, 8 της Τότεναμ, 6 της Φούλαμ, 5 της Γουεστ Χαμ και της Τσάρλτον, 4 της Λέιτον Όριεντ, 2 της ΚΠΡ και της Κρίσταλ Πάλας και από ένας παίκτης των Μίλγουολ και Μπρέντφορντ.

Το Κύπελλο Εκθέσεων δεν είχε χαρακτήρα επίσημης διοργάνωσης στα πρώτα χρόνια διεξαγωγής του. Μάλιστα, τη σεζόν 1960-61 η Μπαρτσελόνα συμμετείχε τόσο σε αυτό, παίζοντας στα προημιτελικά, όσο και στο Κύπελλο Πρωταθλητριών, όπου έφτασε στον τελικό. Τότε ο μόνος περιορισμός ήταν να συμμετάσχει αυστηρά μία ομάδα από κάθε πόλη.

Η πρώτη διοργάνωση ξεκίνησε το 1955 και προβλεπόταν να διαρκέσει δύο αγωνιστικές περιόδους, ώστε να μην εμποδιστούν οι εθνικές διοργανώσεις. Τελικά για την ολοκλήρωσή της χρειάστηκε και τρίτος χρόνος. Η δεύτερη διοργάνωση κράτησε δύο χρόνια (1958-1960) και σε αυτή συμμετείχαν αυτούσια ποδοσφαιρικά σωματεία από πόλεις που φιλοξενούσαν εκθέσεις. Από το 1960 κι έπειτα οι διοργανώσεις ολοκληρώνονταν στη διάρκεια μιας ποδοσφαιρικής σεζόν.

Το 1961-62 επιτράπηκε η συμμετοχή τριών ομάδων ανά χώρα και καταργήθηκε ο κανονισμός "μια πόλη, μια ομάδα".  Έτσι από τη Βαρκελώνη συμμετείχαν τόσο η Μπαρτσελόνα όσο και η Εσπανιόλ και από το Εδιμβούργο οι Χαρτς και Χιμπέρνιαν. Σιγά σιγά η φήμη της διοργάνωσης ανέβηκε και το 1965 έφτασαν να συμμετέχουν 48 σύλλογοι.

Ως το 1966 στο Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων κυριάρχησαν οι ισπανικές ομάδες αφού το κέρδισαν έξι φορές. Μάλιστα, τρεις τελικοί (1962, 1964 και 1966) ήταν αποκλειστικά ισπανική υπόθεση. Στη συνέχεια κι ως το 1971 κυριάρχησαν οι αγγλικές ομάδες κερδίζοντας τέσσερα συνεχόμενα κύπελλα.

Το 1971 το Κύπελλο τέθηκε υπό την ευθύνη της UEFA και μετονομάστηκε σε Κύπελλο UEFA. Συνολικά διεξήχθησαν δεκατρείς διοργανώσεις Κυπέλλου Εκθέσεων. Το τρόπαιο κατέκτησαν εννιά διαφορετικές ομάδες από πέντε διαφορετικές χώρες. Πολυνίκης αναδείχτηκε η Μπαρτσελόνα με τρία τρόπαια.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 1971 έπεσε η αυλαία του Κυπέλλου Εκθέ4σεων. Τότε διεξήχθη ένας τελευταίος αγώνας μεταξύ της καλύτερης ομάδας της ιστορίας του, της Μπαρτσελόνα και της κατόχου του τροπαίου, Λιντς, με σκοπό να κριθεί ποιος θα είναι εκείνος που θα κρατήσει οριστικά το αυθεντικό κύπελλο στην τροπαιοθήκη του. Νικήτρια αναδείχθηκε και πάλι η ομάδα της Καταλωνίας.

Οι τελικοί:

Χρονιά     Αγώνας                                  Σκορ

1955-58    Λονδίνο-Μπαρτσελόνα         2-2, 0-6
1958-60    Μπέρμιγχαμ-Μπαρτσελόνα  0-0, 1-4
1960-61    Μπέρμιγχαμ-Ρόμα                 2-2, 0-2
1961-62    Βαλένθια-Μπαρτσελόνα       6-2, 1-1
1962-63    Ντ. Ζάγκρεμπ-Βαλένθια        1-2, 0-2
1963-64    Σαραγόσα-Βαλένθια              2-1 (Καμπ Νόου, Βαρκελώνη)
1964-65    Γιουβέντους-Φερεντσβάρος   0-1 (Κομουνάλε, Τορίνο)
1965-66    Μπαρτσελόνα-Σαραγόσα       0-1, 4-2
1966-67    Ντ. Ζάγκρεμπ-Λιντς               2-0, 0-0
1967-68    Λιντς-Φερεντσβάρος              1-0, 0-0
1968-69    Νιουκάσλ-Ούιπεστ                 3-0, 3-2
1969-70    Άντερλεχτ-Άρσεναλ               3-1, 0-3
1970-71    Γιουβέντους-Λιντς                  2-2, 1-1 (Η Λιντς κέρδισε στα εκτός έδρας γκολ)

Πλέι-οφ τροπαίου

1971         Μπαρτσελόνα-Λιντς                2-1 (Καμπ Νόου, Βαρκελώνη)

Τροπαιούχοι

3 ΤΙΤΛΟΙ: Μπαρτσελόνα (Ισπανία)
2 ΤΙΤΛΟΙ: Λιντς (Αγγλία), Βαλένθια (Ισπανία)
1 ΤΙΤΛΟΣ: Σαραγόσα (Ισπανία), Φερεντσβάρος (Ουγγαρία), Ντινάμο Ζάγκρεμπ (Γιουγκοσλαβία/Κροατία), Ρόμα (Ιταλία), Νιουκάσλ (Αγγλία), Άρσεναλ (Αγγλία)

ΚΥΠΕΛΛΟ UEFA

Μετά τη μετονομασία του Κυπέλλου Εκθέσεων σε Κύπελλο UEFA, ορίστηκε ότι την πρόκριση στη νέα διοργάνωση θα παίρνουν οι ομάδες που τερμάτισαν στο πρωτάθλημα πίσω από τον πρώτο, ο οποίος θα έπαιζε στο Κύπελλο Πρωταθλητριών. Ωστόσο, ο κανονισμό της μίας ομάδας ανά πόλη επανήλθε, αν και κατά λάθος, αφού παρά το γεγονός ότι είχε καταργηθεί από το 1961 δεν είχε σβηστεί ποτέ από το καταστατικό, το οποίο και μεταφέρθηκε σχεδόν αυτούσιο στην UEFA.

Το 1975, η Έβερτον τερμάτισε τέταρτη στο πρωτάθλημα, αλλά καθώς η Λίβερπουλ ήταν δεύτερη, έμενε εκτός διοργάνωσης. Τότε υπέβαλε ένσταση, χαρακτηρίζοντας τον κανονισμό άδικο και αναχρονιστικό. Το ΔΣ της UEFA συνεδρίασε για λιγότερο από δέκα λεπτά και δέχθηκε να σβηστεί ο κανονισμός από την προκήρυξη του Κυπέλλου.

Από την περίοδο 1999-2000 στο Κύπελλο UEFA μετέχουν και οι Κυπελλούχοι, αφού καταργήθηκε το Κύπελλο Κυπελλούχων. Ταυτόχρονα, ορίστηκε να μετέχουν στον πρώτο προκριματικό γύρο της διοργάνωσης και οι σύλλογοι που αποκλείονται από τον τρίτο προκριματικό γύρο του Τσάμπιονς Λιγκ και στη φάση των «32» όσοι τερματίζουν τρίτοι των ομίλων της πρώτης κατά σειρά διοργάνωσης της UEFA.

Μέχρι το 1997 η διοργάνωση διεξαγόταν με το σύστημα διπλών αγώνων νοκ άουτ και οι τελικοί ήταν διπλοί στις έδρες των δύο φιναλίστ. Από την περίοδο 1997-98 οι τελικοί είναι μονοί σε προκαθορισμένο γήπεδο. Επίσης, από το 2004 μετά τον πρώτο γύρο καθιερώθηκε μια φάση με οκτώ ομίλους των πέντε ομάδων, από τους οποίους προκρίνονται τρεις ομάδες.

Το Σεπτέμβριο του 2008 ανακοινώθηκαν νέες αλλαγές στη δομή της διοργάνωσης ώστε να τη φέρουν πιο κοντά στα πρότυπα του Τσάμπιονς Λιγκ. Ο θεσμός αλλάζει όνομα και από του χρόνου θα ονομάζεται Γιουρόπα Λιγκ. Στην πρώτη φάση της θα σχηματίζονται 12 όμιλοι των 4 ομάδων. Οι σύλλογοι θα δίνουν διπλούς αγώνες και οι δύο πρώτες ομάδες κάθε γκρουπ, μαζί με τους 8 τρίτους του Τσάμπιονς Λιγκ θα σχηματίζουν τη φάση των «32».

Οι τελικοί

Σεζόν        Αγώνας                                  Σκορ

1971-72    Γουλβς-Τότεναμ                    1-2, 1-1
1972-73    Λίβερπουλ-Γκλάντμπαχ        3-0, 0-2
1973-74    Τότεναμ-Φέγενορντ               2-2, 0-2
1974-75    Γκλάντμπαχ-Τβέντε               0-0, 5-1
1975-76    Λίβερπουλ-Κλαμπ Μπριζ      3-2, 1-1
1976-77    Γιουβέντους- Μπιλμπάο       1-0, 1-2 (Η Γιουβέντους κέρδισε στα εκτός έδρας γκολ)
1977-78    Μπαστιά-Αϊντχόφεν              0-0, 0-3
1978-79    Ερ. Αστέρας-Γκλάντμπαχ     1-1, 0-1
1979-80    Γκλάντμπαχ-Άιντραχτ Φρ.    3-2, 0-1 (Η Άιντραχτ κέρδισε στα εκτός έδρας γκολ)
1980-81    Ίπσουιτς-Αλκμάαρ                 3-0, 2-4
1981-82    Γκέτεμποργκ-Αμβούργο        1-0, 3-0
1982-83    Άντερλεχτ- Μπενφίκα            1-0, 1-1
1983-84    Άντερλεχτ-Τότεναμ                 1-1, 1-1 (Η Τότεναμ κέρδισε 4-3 στα πέναλτι)
1984-85    Φερεντσβάρος-Ρεάλ Μαδρ.   0-3, 1-0
1985-86    Ρεάλ Μαδρ.-Κολονία               5-1, 0-2
1986-87    Γκέτεμποργκ-Νταντί Γιουν.   1-0, 1-1
1987-88    Εσπανιόλ-Λεβερκούζεν          3-0, 0-3 (Η Λεβερκούζεν κέρδισε 3-2 στα πέναλτι)
1988-89    Νάπολι-Στουτγκάρδη              2-1, 3-3
1989-90    Γιουβέντους-Φιορεντίνα         3-1, 0-0
1990-91    Ίντερ-Ρόμα                               2-0, 0-1
1991-92    Τορίνο-Άγιαξ                            2-2, 0-0 (Ο Άγιαξ κέρδισε στα εκτός έδρας γκολ)
1992-93    Ντόρτμουντ-Γιουβέντους       1-3, 0-3
1993-94    Ζάλτσμπουργκ-Ίντερ              0-1, 0-1
1994-95    Πάρμα-Γιουβέντους                1-0, 1-1
1995-96    Μπάγερν-Μπορντό                 2-0, 3-1
1996-97    Σάλκε-Ίντερ                            1-0, 0-1 (Η Σάλκε κέρδισε 4-1 στα πέναλτι)

Μονοί τελικοί

1997-98    Ίντερ-Λάτσιο                           3-1 (Παρκ ντε Πρενς, Παρίσι)
1998-99    Πάρμα-Μαρσέιγ                      3-0 (Λουζνίκι, Μοσχα)
1999-00    Γαλατάσαραϊ-Άρσεναλ           0-0 κ.δ, 0-0 παρ, 4-1 πεν (Πάρκεν, Κοπεγχάγη)
2000-01    Λίβερπουλ-Αλαβές                  4-4 κ.δ, 5-4 παρ (Βεστφάλεν, Ντόρτμουντ)
2001-02    Φέγενορντ-Ντόρτμουντ           3-2 (Ντε Κούιπ, Ρότερνταμ)
2002-03    Σέλτικ-Πόρτο                           2-2 κ.δ, 2-3 παρ. (Ολίμπικο, Σεβίλλη)
2003-04    Βαλένθια-Μαρσέιγ                   2-0 (Νέο Ούλεβι, Γκέτεμποργκ)
2004-05    Σπορτινγκ Λ.-ΤΣΣΚΑ Μοσχ.   1-3 (Ζοζέ Αλβαλάδε, Λισσαβώνα)
2005-06    Μίντλεσμπρο-Σεβίλλη              0-4 (Φίλιπς Στάντιον, Αϊντχόφεν)
2006-07    Εσπανιόλ-Σεβίλλη                    1-1 κ.δ, 2-2 παρ, 1-3 πεν. (Χάμπντεν Παρκ, Γλασκώβη)
2007-08    Ζενίτ-Ρέιντζερς                         2-0 (Σίτι οφ Μάντσεστερ, Μάντσεστερ)

Τροπαιούχοι

3 ΤΙΤΛΟΙ: Γιουβέντους (Ιταλία), Ίντερ (Ιταλία), Λίβερπουλ (Αγγλία)
2 ΤΙΤΛΟΙ: Γκλάντμπαχ (Γερμανία), Τότεναμ (Αγγλία), Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία), Γκέτεμποργκ (Σουηδία), Πάρμα (Ιταλία), Φέγενορντ (Ολλανδία), Σεβίλλη (Ισπανία)
1 ΤΙΤΛΟΣ: Άντερλεχτ (Βέλγιο), Αϊντχόφεν (Ολλανδία) Άιντραχτ Φρανκφούρτης (Γερμανία), Ίπσουιτς (Αγγλία), Λεβερκούζεν (Γερμανία), Νάπολι (Ιταλία), Άγιαξ (Ολλανδία), Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία), Σάλκε (Γερμανία), Γαλατάσαραϊ (Τουρκία), Πόρτο (Πορτογαλία), Βαλένθια (Ισπανία), ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία), Ζενίτ Αγίας Πετρούπολης (Ρωσία)

Οι πρώτοι σκόρερ στην ιστορία της διοργάνωσης:

29. Ντίτερ Μίλερ (Κολονία, Στουτγκάρδη, Μπορντό)
27. Χένρικ Λάρσον (Φέγενορντ, Σέλτικ, Χέλσινμποργκ)
25. Αλεσάντρο Αλτομπέλι (Ίντερ, Γιουβέντους)
23. Γιουπ Χάινκες (Γκλάντμπαχ)
22. Ντένις Μπέργκαμπ (Άγιαξ, Ίντερ, Άρσεναλ)
22. Μάρτιν Σίβερς (Τότεναμ, Σερβέτ)
22. Γιούργκεν Κλίνσμαν (Στουτγκάρδη, Ίντερ, Μπάγερν Μονάχου, Σαμπντόρια)
22. Καρλ-Χάινς Ρουμενίγκε (Μπάγερν Μονάχου, Ίντερ, Σερβέτ)
21. Ουλφ Κίρστεν (Ντινάμο Δρέσδης, Λεβερκούζεν)
21. Ντέμης Νικολαΐδης (Απόλλων Σμύρνης, ΑΕΚ, Ατλέτικο Μαδρίτης)
21. Άλαν Σίρερ (Μπλάκμπερν, Νιουκάσλ)

Περισσότερα γκολ σε μία σεζόν:

15. Γιούργκεν Κλίνσμαν (Μπάγερν Μονάχου, 1995-96)
14. Τζον Γουορκ (Ίπσουιτς, 1981-82)
12. Ντερλέι (Πόρτο, 2002-03)

Στατιστικά

- Η Γαλατάσαραϊ είναι η μοναδική ομάδα που κατέκτησε το τρόπαιο χωρίς να κάνει ούτε μία ήττα. Ο έτερος σύλλογος που ολοκλήρωσε τη σεζόν χωρίς ήττα ήταν η Εσπανιόλ τη σεζόν 2006-07, όταν έχασε τον τίτλο στα πέναλτι από τη Σεβίλλη.

- Μόνο τέσσερις ομάδες έχουν κάνει τρεμπλ (Κύπελλο UEFA και εθνικό νταμπλ). Αυτές είναι οι Γκέτεμποργκ (1982), Γαλατάσαραϊ (2000), Πόρτο (2003) και ΤΣΣΚΑ Μόσχας (2005)

- Τη σεζόν 1979-80, η Δυτική Γερμανία εκπροσωπήθηκε από πέντε ομάδες. Όλες έφτασαν στα προημιτελικά, ενώ οι ημιτελικοί ήταν αμιγώς γερμανικοί. Τελικά η Άιντραχτ έφτασε στον τίτλο, αλλά το αξιοσημείωτο είναι ότι καμία δυτικογερμανική ομάδα δεν αποκλείστηκε από μη Γερμανούς...

- Δύο ομάδες έχουν καταφέρει να κερδίσουν τον τίτλο δύο σερί χρονιές, η Ρεάλ Μαδρίτης (1985, 1986) και η Σεβίλλη (2006, 2007)

- Η μόνη χωρα που ομάδες της κατέκτησαν το Κύπελλο UEFA τρεις συνεχόμενες φορές είναι η Ιταλία και μάλιστα σε δύο περιπτώσεις. Από το 1989 έως το 1991 το κέρδισαν οι Νάπολι, Γιουβέντους και Ίντερ. Από το 1993 μέχρι το 1995 το κέρδισαν Γιουβέντους, Ίντερ και Πάρμα.

- Οι ομάδες με τις περισσότερες συνεχόμενες συμμετοχές στο Κύπελλο UEFA (συμπεριλαμβάνονται αποκλεισμοί στα προκριματικά) είναι η Μπριζ με 10, ο ΠΑΟΚ με 9, ενώ 8 σερί εμφανίσεις έχουν οι Σέλτικ, Ερυθρός Αστέρας, ΤΣΣΚΑ Σόφιας, Γκράτσερ, Σαχτάρ Ντόνετσκ και Σλάβια Πράγας.

- Έξι ομάδες (σε επτά πάντως περιπτώσεις) έχουν καταφέρει να κερδίσουν την πρόκριση στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις της επόμενης χρονιάς με την κατάκτηση του Κυπέλλου UEFA, καθώς δεν προκρίνονταν βάσει θέσης στο εθνικό πρωτάθλημα. Αυτές είναι οι Τότεναμ (1972 και 1984), Γκλάντμπαχ (1979), Άιντραχτ Φρανκφούρτης (1980), Λεβερκούζεν (1988), Ίντερ (1994) και Σάλκε (1997).
 
Ρεκόρ

- Μεγαλύτερη νίκη: Άγαξ-Ντιφερντάνζ 14-0 (1984-85, 1ος γύρος)

- Μεγαλύτερη νίκη σε δύο σκέλη: Φέγενορντ-Ρουμελάνζ 21-0 (9-0, 12-0, 1972-73, 1ος γύρος)

 -Μεγαλύτερες ανατροπές:

1984-85, 2ος γύρος: ΚΠΡ-Παρτιζάν Βελιγραδίου 6-2, 0-4. Η Παρτιζάν πέρασε στα εκτός έδρας γκολ

1985-86, 3ος γύρος: Γκλάντμπαχ-Ρεάλ Μαδρίτης 5-1, 0-4. Η Ρεάλ προκρίθηκε στα εκτός έδρας γκολ

1987-88, 3ος γύρος: Χόνβεντ-Παναθηναϊκός 5-2 (από 5-0), 1-5. Ο Παναθηναϊκός προκρίθηκε με συνολικό σκορ 7-6

1996-97, 3ος γύρος: Μπρόντμπι-Καρλσρούη 1-3 (0-3 στο 81'), 5-0. Η Μπρόντμπι προκρίθηκε με συνολικό σκορ 6-3

ΤΩΝ
ΓΙΑΝΝΗ ΞΕΝΑΚΗ,
ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Αθλητισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Γιουρόπα Λιγκ