Έντυπη Έκδοση

Ακέφαλο το Μουσείο;

Σε νέο κύκλο αβεβαιότητας εισέρχεται το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μετά την απόφαση του υπουργού Πολιτισμού Κων. Τασούλα να ζητήσει τις παραιτήσεις των μελών του διοικητικού συμβουλίου του αλλά και της διευθύντριας Αννας Καφέτση.

Βεβαίως, στέλεχος του υπουργείου έλεγε χθες πως στόχος αυτής της ενέργειας είναι να δρομολογηθούν εξελίξεις με στόχο να ανοίξει το Μουσείο προσθέτοντας σιβυλλικά ότι δεν αποκλείεται κάποιοι να επιστρέψουν πάλι στις θέσεις τους.

Θυμίζουμε πως εδώ και ένα μήνα περίπου έχει κατασκευαστεί μια τεχνητή πόλωση μεταξύ των δύο μερών (δ.σ. και διευθύντριας) με προφανή στόχο την αλλαγή σκηνικού. Η αλλαγή αυτή φαίνεται πως δεν έπρεπε να περιλαμβάνει την μέχρι πρότινος αντιπρόεδρο του δ.σ. Σοφία Στάικου-Σάλλα, η οποία ενημερώθηκε έγκαιρα για τις προθέσεις του υπουργού και πρόλαβε και παραιτήθηκε. Ωστόσο, η επόμενη μέρα για την τύχη του Μουσείου ουδείς γνωρίζει ποια θα είναι, καθώς μέχρι σήμερα έφθασε ώς το παρά πέντε των εγκαινίων του με αποκλειστικό «χορηγό» ιδεών, έμπνευσης και αφοσίωσης την Αννα Καφέτση. Είναι γνωστή σε όλους η εμμονή της στη μετατροπή του ερειπωμένου ΦΙΞ σε μουσείο και αποτελεί θλιβερό πισωγύρισμα η απομάκρυνσή της. Ολοι γνωρίζουμε τα επιχειρηματικά συμφέροντα και τις πιέσεις που ασκούνται για να παραδοθεί το ΕΜΣΤ άνευ όρων, όπως επίσης πού εδράζεται η αντιπαράθεση της κ. Στάικου με την κ. Καφέτση. Αυτή τη στιγμή όμως προέχει να ανοίξει το μουσείο από έναν άνθρωπο που το έστηνε λίγο-λίγο εδώ και 17 ολόκληρα χρόνια συγκροτώντας στις συλλογές του (1.000 έργα) και καθορίζοντας με υψηλά και διεθνή κριτήρια τη φυσιογνωμία του. Στο τηλεφώνημα που δέχθηκε χθές το πρωί από τον υπουργό Πολιτισμού η κ. Καφέτση για να παραιτηθεί απάντησε αρνητικά, καθώς η θητεία της λήγει το 2016.

Προχτές λάβαμε ένα άρθρο του καθηγητή της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην μέλους του δ.σ. του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Κωνσταντίνου Παπαγεωργίου, την οποία παραθέτουμε αυτούσια.

** ΕΜΣΤ: Μην χάνουμε το δάσος

Η πρόσφατη σύγκρουση στο πιλοτήριο του ΕΜΣΤ αποτελεί την ακραία έκφραση μιας κρίσης που σοβεί εδώ και καιρό. Τίποτε όμως δεν είναι τυχαίο. Ενα εγχείρημα όπως η ίδρυση και λειτουργία ενός μουσείου δεν είναι αναγκαστικά προϊόν ορθολογικού θεσμικού σχεδιασμού αλλά προκύπτει συχνά ως αποτέλεσμα ευνοϊκής συγκυρίας και ατομικών πρωτοβουλιών. Η κληρονομιά αυτή πρέπει συχνά να επιβιώσει μέσα από ποικίλες πολιτικές συγκυρίες και οικονομικές περιστάσεις και αν ποτέ ικανοποιηθεί η βούληση του διαθέτη μπορούμε να μιλάμε για θαύμα. Αν προσθέσουμε στις δυσκολίες και το προφανές έλλειμμα σε κουλτούρα συνεργασίας και αλληλοσεβασμό καθώς και την τραγική αδυναμία μας να διαπραγματευθούμε με νηφαλιότητα και λογική, οι αντιπαραθέσεις και οι κρίσεις είναι ευεξήγητες. Το πρόβλημα δεν είναι οι διαφωνίες ως τέτοιες αλλά η παθολογική αδυναμία επίλυσής τους.

Καλώς ή κακώς (για όσους δεν συμφωνούν) το Μουσείο φτιάχτηκε ήδη, ξοδεύτηκαν αφειδώς η ενέργεια πολλών ανθρώπων και χρήματα του ελληνικού λαού. Πιστεύω συνάμα ότι υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις το ΕΜΣΤ θα μπορεί στο καινούργιο του κτήριο να είναι επίκεντρο του σύγχρονου αισθητικού προβληματισμού και πειραματισμού καλύπτοντας ένα κενό δεκαετιών. Δεν θα είναι ανταγωνιστικό αλλά συμπληρωματικό προς άλλα μουσεία και κέντρα πολιτισμού. Ενα τέτοιο επίκεντρο εικαστικής και πολιτιστικής αναζήτησης της εποχής μας είναι απαραίτητο για την ισορροπία μιας πόλης αλλά για τη χαρά των ανθρώπων της. Πολύ πιθανόν θα έχει και ιδιαίτερα αγαθές επιπτώσεις στην οικονομική της ζωή.

Είναι λογικό για το μουσείο να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις τόσο για θέματα τεχνικά ή διαδικαστικά όσο και για πιο ουσιαστικά. Μπορεί να διαφωνούμε ριζικά για την πολιτική των εκθέσεων, τις αγορές και τα αποκτήματα, την ποιότητα των εκθεμάτων ή τις επιλογές των προσώπων. Προσωπικά ήμουν της άποψης ότι μουσείο δεν έπρεπε να ανοίξει εσπευσμένα και απροετοίμαστο ενόψει της ελληνικής προεδρίας την περασμένη άνοιξη. Κάποιοι άλλοι είχαν διαφορετική γνώμη. Τελικά κανενός η άποψη δεν επικράτησε γιατί το μουσείο δεν ήταν ούτως ή άλλως έτοιμο να εγκαινιαστεί. Είναι προφανές ότι η χημεία ανάμεσα στο σημερινό Δ.Σ. και την διευθύντρια είναι κακή, ότι υπάρχουν διαφορές αντιλήψεων και όχι μόνο ύφους. Αισθάνομαι όμως ότι ο δαίμονας της μετωπικής αντιπαράθεσης κυριαρχεί όπως συνήθως και φοβάμαι ότι δεν θα οδηγήσει πουθενά. Η εκδήλωση μάλιστα της αντιπαράθεσης στο δημόσιο χώρο είναι εξαιρετικά επιζήμια, ιδίως ενόψει της προσδοκούμενης έναρξης λειτουργίας του ΕΜΣΤ.

Ας μην κοιτάμε μόνο τα δέντρα και χάνουμε το δάσος. Το μουσείο φτιάχτηκε και τώρα πρέπει επιτέλους να λειτουργήσει. Η Αννα Καφέτση ανέλαβε μέχρι σήμερα ως διευθύντρια την ευθύνη να φέρει εις πέρας αυτό το εγχείρημα. Ασκησε κατά τη γνώμη μου τα καθήκοντά της με αφοσίωση και αυταπάρνηση, αν και υπέρ το δέον συγκεντρωτικά και μονολογικά. Αναπόσπαστο πάντως μέρος αυτής της ευθύνης της ως προς τη διαμόρφωση μιας πολιτικής αγορών και αποκτημάτων είναι ανάμεσα στα άλλα και η απόρριψη δωρεών εφόσον κρίνει ότι αυτές δεν συνάδουν με τη φιλοσοφία των συλλογών του μουσείων. Ενας διευθυντής αξιολογείται και κρίνεται για τις επιλογές του στη διαμόρφωση του επιπέδου ενός μουσείου. Ομως θα ήταν ολέθριο να αλλάξει ο καπετάνιος την ώρα που μπαίνει το καράβι στο λιμάνι.

Η Αννα Καφέτση προφανώς δεν είναι το μουσείο (όσο και αν συνέβαλε καίρια στη δημιουργία του) και δεν νομίζω ότι θα υπάρχει μεγαλύτερη δικαίωση για την ίδια να δει τον θεσμό να ακμάζει και όταν έρθει η στιγμή να αφυπηρετήσει. Ομως έχει το ηθικό δικαίωμα να ανοίξει η ίδια το μουσείο και η αναγνώριση που της οφείλεται πρέπει να της αποδοθεί. Οταν με το καλό εγκαινιαστεί αυτό το νέο κτήριο του ΕΜΣΤ και αρχίσει να κυλάει καλό θα ήταν να σκεφθούμε σοβαρά πάνω σε ένα πλαίσιο λειτουργίας που να συμβαδίζει με όσα ισχύουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ειδικά ως προς τα μουσεία σύγχρονης τέχνης. Θα είναι πάντως κρίμα μετά από τόση προσπάθεια να παραδοθούμε αμαχητί στον επαρχιωτισμό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ)
Υπουργείο Πολιτισμού
Τέχνη/Πολιτισμός