Έντυπη Έκδοση

Η Μαρία Μαγκανάρη και η νεοσύστατη ομάδα «Προτσές» ανεβάζουν Χένρι Τζέιμς

«Γιατί τόσος φόβος να ζήσουμε;»

«Αντί για το δικαίωμα στην αμοιβή της εργασίας, μας προτείνεται το χόμπι, ο εθελοντισμός»

Βγήκε από τα σπλάχνα της ομάδας Κανιγκούντα, με την οποία δοκιμάστηκε στην πρώτη «επικίνδυνη» σκηνική μεταφορά λογοτεχνικού έπους.

Η Μαρία Μαγκανάρη Η Μαρία Μαγκανάρη Εχει ήδη σκηνοθέτησει το αριστούργημα του Αλφρεντ Ντέμπλιν «Berlin Alexanderplatz» και σήμερα η Μαρία Μαγκανάρη μεταφέρει επί σκηνής, με γενναίες επεμβάσεις, τη νουβέλα του Χένρι Τζέιμς «Το θηρίο στη ζούγκλα» (1903). Η παρθενική εμφάνιση της ομάδας «Προτσές», που θέλει να μιλήσει για το φόβο μας να ζήσουμε, συντελείται στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου.

- Γιατί αυτή η εμμονή στη λογοτεχνία και δη την κλασική σύγχρονη, κυρία Μαγκανάρη; Σας δίνει μεγαλύτερη ελευθερία;

«Μάλλον έχει να κάνει όντως με την ελευθερία. Η λογοτεχνία υπήρξε για μένα από πολύ μικρή ηλικία ένας χώρος ελευθερίας. Από μικρή ηλικία διαμορφώθηκε ένας αυτοματισμός μέσα μου, που ισχύει ακόμα: κάθε φορά που διαβάζω ένα λογοτεχνικό έργο και μου αρέσει, γίνεται αμέσως εικόνα, δράση, εμπλέκομαι προσωπικά. Αρα μοιραία αυτό πέρασε στην ενασχόλησή μου με το θέατρο. Επιπλέον, "η λογοτεχνία διανοίγει τον προνομιακό εκείνο τόπο, όπου μπορούμε να πούμε και να ομολογήσουμε τα πάντα, χωρίς να προδώσουμε το μυστικό" (λόγια του Ντεριντά - όχι δικά μου). Αυτός δεν είναι ένας ενδιαφέρον ορισμός και για το θέατρο;».

Ανθή Ευστρατιάδου, Σύρμω Κεκέ  και Θέμις Πάνου  στο έργο  του Χένρι Τζέιμς Ανθή Ευστρατιάδου, Σύρμω Κεκέ και Θέμις Πάνου στο έργο του Χένρι Τζέιμς - Οπως παρεμβαίνετε στον Τζέιμς, δεν φοβάστε ότι ενδέχεται να προδώσετε το πνεύμα του; Ιδίως με το εμβόλιμο πρόσωπο που αντανακλά τη συνείδηση των δύο βασικών ηρώων;

«Δεν είμαι σίγουρη αν αυτό πρέπει να μας απασχολεί τόσο πολύ -με την έννοια της "συμμόρφωσης" στο πνεύμα του εκάστοτε συγγραφέα. Ποιο είναι αυτό το πνεύμα; Ποιος το ξέρει; Ποιος είναι ο θεματοφύλακάς του; Τα μεγάλα κείμενα είναι μεγάλα ακριβώς επειδή είναι ανοιχτά σε πολλαπλές αναγνώσεις. Εχω την αίσθηση ότι ο Τζέιμς, όντας πολύ μπροστά για την εποχή του, το γνώριζε αυτό. Τόσο, ώστε να "παίζει" με τον αναγνώστη, ακριβώς περί του πνεύματος και της ουσίας του έργου του, αφήνοντας πολλά πράγματα σκόπιμα ανείπωτα».

- Το τρίτο πρόσωπο πώς γεννήθηκε;

«Διαισθητικά, θα έλεγα πως η νουβέλα το προϋποθέτει απόλυτα. Ο ήρωας κάπου αναφέρεται τόσο στην ύπαρξη μιας Τρίτης παρουσίας, όσο και σ' έναν "Αλλο" εαυτό του. Για να είμαι ειλικρινής, δεν θα μ' ενδιέφερε τόσο να σκηνοθετήσω το έργο χωρίς αυτό, το Τρίτο πρόσωπο, που με την ύπαρξή του "ανοίγει" δραματουργικά και παραστασιακά, τον ψυχικό χώρο των δύο αυτών περιχαρακωμένων προσώπων. Δύο σώματα αγκυλωμένα, στερημένα από τη σωματική ευχαρίστηση, τη βίωση της στιγμής, την οποία έχουν αντικαταστήσει με τον λόγο, και ένα Τρίτο σώμα που κινείται ελεύθερα ανάμεσά τους, βιώνοντας ό,τι αυτοί αρνούνται. Το Τρίτο πρόσωπο εκφράζει το χώρο του ασυνειδήτου, με το οποίο και οι δυο τους, (κυρίως, βέβαια, ο άντρας) φοβάται να επικοινωνήσει -παρότι ξέρει καλά ότι εκεί κατοικεί το θηρίο του».

- Η διασκευή σας εμπεριέχει το σχόλιό σας για την εποχή μας;

«Είναι άραγε εγγενές στην ανθρώπινη φύση ή είναι στοιχείο της εποχής που ζούμε αυτή η απάθεια απέναντι στη δύναμη του παρόντος; Δεν γνωρίζω. Γιατί τόσος φόβος να ζήσουμε; Γιατί προτιμάμε συχνά, σαν τους ήρωες του Τζέιμς, να παρακολουθούμε τη ζωή μας, να περιμένουμε κάτι να έρθει (τόσο ως άτομα, όσο και σαν κοινωνία) από το να το προκαλούμε εμείς οι ίδιοι; Σας διαβεβαιώ πάντως ότι η παράσταση δεν δίνει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα. Νομίζω όμως ότι κάτι μπορούμε ν' αναγνωρίσουμε από τους εαυτούς μας σε αυτά τα δύο πρόσωπα. Υπό αυτή την έννοια, το κείμενο είναι σαν να έχει γραφτεί στις μέρες μας».

- Η ομάδα «Προτσές» γεννιέται στο μεταίχμιο μιας κρίσης, όταν μοιάζει ξαφνικά από το πουθενά να φυσάει νέος αέρας. Δεν βγήκαμε ακόμα από το τέλμα αλλά φαίνεται κάτι νέο να έρχεται δυναμικά καταπάνω μας . Ποιος είναι ο στόχος της; Είναι μια νέα ομάδα, αλλά είναι ακόμη μία ανάμεσα σε δεκάδες.

«Εχοντας περάσει εννέα, απόλυτα γόνιμα χρόνια μέσα στην ομάδα Κανιγκούντα, γνωρίζω πόσο ανεκτίμητο είναι το να υπάρχεις και να δημιουργείς μαζί με ανθρώπους που εκτιμάς. Εγώ είμαι ευγνώμων που το έζησα αυτό και θέλω να το ξαναζήσω με την "Προτσές". Φυσικά γνωρίζω και τις μεγάλες δυσκολίες που αυτή η συνθήκη εμπεριέχει. Οπως όλες οι δυνατές σχέσεις στη ζωή. Με την "Προτσές" (Α. Ευστρατιάδου, Σ. Κεκέ, Β. Σκευοφύλαξ, Θ. Πάνου, Μ. Γοζαδίνου) ξεκινάμε πάλι με την ανάγκη ν' αφουγκραστούμε τις καλλιτεχνικές μας ανάγκες και την εποχή. Δεν ξέρω ποιο θα είναι το στίγμα μας. Για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω ποιο ακριβώς ήταν το στίγμα της Κανιγκούντα. Ξέρω μόνο πως καμαρώνω για την ειλικρίνεια και την τόλμη καθεμίας από τις παραστάσεις μας -ανεξαρτήτως της επιτυχίας τους».

- Δημιουργείται η απατηλή εντύπωση ότι, μετά τη σιωπηρή κατάργηση των επιχορηγήσεων, το θέατρο ζει τη μεγαλύτερη άνθηση των τελευταίων χρόνων. Γίνεται εκτός των άλλων και περισσότερο θέατρο, ποσοτικά, σε σύγκριση με άλλοτε. Η δυσκολία έκανε καλό στο χώρο σας; Τι αναγκαστήκατε να επαναπροσδιορίσετε; Συγχρόνως, τι πρέπει να αλλάξει;

«Αυτό που μπορώ να κρίνω και που με ανησυχεί βαθιά, είναι αυτή η παράδοξη κατάργηση της έννοιας "επάγγελμα" που βιώνουμε πλέον. Και δεν αφορά μόνο στο θέατρο. Είναι σαν να έχει αποφασιστεί κάπου ότι το δικαίωμα στην εργασία (που υποτίθεται πως το προϋποθέτει και ο ίδιος ο καπιταλισμός ως δικαίωμα), το δικαίωμα στην αμοιβή της εργασίας, στην στοιχειώδη αξιοπρέπεια, καταργείται. Αντ' αυτού μας προτείνεται το χόμπι, ο εθελοντισμός (πραγματικά ο κος Λοβέρδος είναι από τους εμπνευστές των πιο εφιαλτικών σεναρίων -όπως και παλαιότερα με την αντιμετώπιση των οροθετικών γυναικών). Οπότε, τα χρήματα θα τα διαχειρίζονται κάποιοι άλλοι, οι "μεγάλοι", τόσο στον πολιτισμό, όσο και στους άλλους τομείς, κι εμείς οι υπόλοιποι θα δουλεύουμε μεν, αλλά χωρίς απολαβές. Πώς καλούμαστε να ζήσουμε; Πού οδηγείται η πλειοψηφία του κόσμου; Δεν προσδοκώ καμία αλλαγή προς το καλύτερο στο χώρο του πολιτισμού από τη μεριά της Πολιτείας, χωρίς μια συνολικότερη διαφοροποίηση της πολιτικής κατάστασης. Το μοντέλο πολιτισμού που προτείνεται σήμερα, είναι ανάλογο της ακροδεξιάς κυβέρνησης που έχουμε...».

i info

ΤΟ ΘΗΡΙΟ ΣΤΗ ΖΟΥΓΚΛΑ του Henry James. Μετάφραση: Παλμύρα Ισμυρίδου. Διασκευή-σκηνοθεσία: Μαρία Μαγκανάρη. Ερμηνεία: Ανθή Ευστρατιάδου, Σύρμω Κεκέ, Θέμης Πάνου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συνεντεύξεις
Σκηνοθέτες/Παραγωγοί
Θέατρο