Έντυπη Έκδοση

Ο καλός γιατρός σε χαλεπούς καιρούς

Η ηθική του πλουτισμού περιθωριο-ποιεί τους λειτουργούς της επιστήμης

Είναι άραγε ο καλός γιατρός αυτός που γράφει πολλά φάρμακα και ζητάει πολλές διαγνωστικές εξετάσεις; Ποια είναι άραγε σήμερα τα χαρακτηριστικά ενός καλού γιατρού; Σύμφωνα με την παραδοσιακή αντίληψη της ιπποκρατικής ιατρικής, ο ορισμός του «καλού γιατρού» εμπεριέχει έντονα τα ηθικά στοιχεία όπως τα καθόρισε ο Ιπποκράτης, δηλαδή ο γιατρός οφείλει να είναι ανιδιοτελής και φιλάνθρωπος κατά την εξάσκηση των καθηκόντων του, να παρέχει τις υπηρεσίες του ισότιμα και δίκαια σε πλούσιους και πτωχούς.

Ο Ιπποκράτης πίστευε ότι μεγίστη προτεραιότητα έχει το ενδιαφέρον για την αποκατάσταση της υγείας του ασθενή, θεωρούσε μάλιστα ότι όσοι γιατροί τηρούν απόλυτα τον ηθικό νόμο προσπαθούν να βελτιώνονται παράλληλα και επιστημονικά έτσι ώστε να παρέχουν καλύτερες κλινικές υπηρεσίες, ήθος και αριστεία στην επιστήμη συμβαδίζουν σύμφωνα με τον Ιπποκράτη. Δεν θεωρεί ότι οι γιατροί πρέπει να μη λαμβάνουν αμοιβή, αλλά απαγορεύει ρητά την απαίτηση καθορισμένης αμοιβής πριν από την επίλυση του προβλήματος. Επίσης στην ιπποκρατική ηθική τονίζεται ότι ο γιατρός πρέπει αφενός να αποφεύγει τον προκλητικό πλουτισμό, αφετέρου να έχει ικανοποιητικές απολαβές οι οποίες θα επιτρέπουν την αξιοπρεπή επιβίωσή του. Αναφέρεται χαρακτηριστικά στα ιπποκρατικά συγγράμματα περί ηθικής ότι ο γιατρός πρέπει να κερδίζει τόσα χρήματα έτσι ώστε να διατηρεί αξιοπρεπή επιβίωση «να μην υποφέρει, να μην πεινά και διψά».

Τα πράγματα έχουν μετακινηθεί εντελώς αντίστροφα σήμερα σε σχέση με τα δεδομένα της ιπποκρατικής ηθικής. Η ιατρική υπερ-εξειδίκευση, η τεράστια εξέλιξη της βιοϊατρικής τεχνολογίας μετά τον 19ο αιώνα και η παράλληλη ανάπτυξη πολλών συνδεδεμένων με την ιατρική επαγγελμάτων (π.χ. νοσηλευτική, βιοϊατρική, οικονομικά της υγείας, πολιτική υγείας) περιόρισαν αρκετά την κυριαρχία (ίσως και την έμμεση εξουσία) που ασκούσε κάποτε η φιγούρα του κλινικού γιατρού. Ακόμη το σύγχρονο καταναλωτικό-υλιστικό μοντέλο ζωής προάγει τον πλουτισμό και την κοινωνική άνοδο του γιατρού σε βαθμό πλήρους ανατροπής της ιπποκρατικής ηθικής.

Δεν είναι βέβαια τυχαίος και ο πόλεμος που διεξάγεται πλέον παγκόσμια εναντίον της ιπποκρατικής ηθικής με κύριο στόχο την κατάργηση της ηθικής δέσμευσης που ασκεί ο ιπποκρατικός όρκος. Μάλιστα η άποψη που έχει πλέον ο μέσος ασθενής για την αποτελεσματικότητα του γιατρού σχετίζεται με την κοινωνική-οικονομική του εικόνα, ιδιαίτερα στην ελληνική πραγματικότητα.

Στην τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα η επιλογή του θεράποντος γιατρού βασίζεται κυρίως στην κοινωνική του εικόνα π.χ. αν οδηγεί πολυτελές αυτοκίνητο, αν έχει γραμματέα, σε ποια αστική περιοχή βρίσκεται το ιατρείο του, πόσο ακριβή είναι η τιμή της επίσκεψής του και το σπουδαιότερο βέβαια αν είναι «καθηγητής». Θα μου μείνει αξέχαστη μια πρόσφατη συζήτηση με πάσχοντα ο οποίος αναφέρθηκε σε προηγούμενη επίσκεψή του σε άλλο συνάδελφο, μου είπε χαρακτηριστικά ότι «δεν πρέπει να ήταν πολύ καλός γιατρός διότι του πήρε μόνον 40 ευρώ!».

Τελευταία τη χαριστική βολή στην αξιοπρέπεια του γιατρού έδωσε η κοσμοθεωρία του ενιαίου οργανισμού ασφάλισης (ΕΟΠΥΥ) η οποία προλεταριοποιεί επίσημα την ιατρική ιδιότητα (βλ. δέκα ευρώ αμοιβή γιατρού ανά επίσκεψη και εξευτελιστική κοστολόγηση ιατρικών πράξεων). Στην υποβάθμιση βέβαια του ιατρικού λειτουργήματος συνετέλεσε και η ανεξέλεγκτη παραγωγή πτυχιούχων ιατρικής χωρίς κριτήρια αριστείας για την είσοδο στην άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος.

Την αριστεία καταβρόχθισε η μετριότητα, αυτή ήταν η ιδεολογία της μεταπολίτευσης που βασίστηκε στο μικροαστικό όνειρο του Ελληνα γονιού να κάνει, πάση θυσία, τα παιδιά του γιατρούς και δικηγόρους. Ηθος, επιστημονική αριστεία, βιογραφικό σημείωμα και εμπειρία έρχονται τελευταία και δεν θεωρούνται πλέον προσόντα σε σχέση με τη δυνατότητα να προσελκύει ο γιατρός χρηματικά κεφάλαια.

Η ηθική του χρηματισμού και του πλουτισμού προάγεται πλέον ξεκάθαρα από μεγάλες κλινικές και νοσοκομεία που επιλέγουν το ιατρικό τους προσωπικό με βάση τον αύξοντα αριθμό των πελατών, καλός γιατρός είναι πλέον αυτός που φέρνει το «ζεστό χρήμα», προηγούνται οι ατμομηχανές παραγωγής χαρτονομισμάτων. Οι πιστοί λειτουργοί της επιστήμης και της ιπποκρατικής ηθικής παραμένουν ελάχιστοι και μάλιστα περιθωριοποιούνται από την πλειονότητα των συναδέλφων ως «γραφικά» πρόσωπα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Γνώμες/Απόψεις
Δημοσιεύματα/Αρθρα/Σχολιασμοί/Παρεμβάσεις
Υγεία
Αναλύσεις