Έντυπη Έκδοση

Μπαρόκ πάθη και Σάτιρες

Με αφορμή την κυκλοφορία του καινούργιου τους cd «Lamento» από την Naive, η Romina Basso και το ελληνικό σύνολο παλαιάς μουσικής Latinitas Nostra έδωσαν συναυλία με έργα της ηχογράφησης στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών την Πέμπτη 30 Οκτωβρίου 1014.

Η ιταλίδα μεσόφωνος - που αν πάντως συστηνόταν και ως κοντράλτο, θα την πιστεύαμε - ανήκει στην ομάδα των ευάριθμων σύγχρονων πολύ σπουδαίων φωνών που σταδιοδρομούν στο περιθώριο των δισκογραφικών κολοσσών. Ο χαρακτηρισμός «Μαρία Κάλλας της Μπαρόκ μουσικής» που της απένειμε με αφορμή το πρόσφατο cd Βρετανός δισκοκριτικός είναι ίσως υπερβολικός, αλλά σίγουρα υπερβολικός προς τη σωστή κατεύθυνση.

Το cd περιλαμβάνει θρηνητικά έργα του ιταλικού μπαρόκ, είδος ιδιαίτερα δημοφιλές της εποχής, το «lamento» (πληθυντικός lamenti). Ηχογραφήσεις με lamenti και μάλιστα πολύ αξιόλογες κυκλοφορούν βέβαια πολλές, η συγκεκριμένη όμως είναι η πρώτη όπου εκτός της βασικής τραγουδίστριας οι υπόλοιποι συντελεστές είναι όλοι Ελληνες: οι μουσικοί του συνόλου Latinitas Nostra με επικεφαλής τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο, και σε μικρές αλλά καίριες συμβολές οι εξαιρετικότατοι τραγουδιστές Χάρης Ανδριανός, Θεοδώρα Μπάκα, Πολ Ζαχαριάδης και Νίκος Σπανάτης.

Από τα πέντε έργα τα τέσσερα είναι σπανιότατα, το ένα όμως είναι το γνωστότερο του είδους: το «Lamento di Arianna» του Claudio Monteverdi. Είναι αυτό που επιτρέπει να κατανοήσουμε συγκριτικά το ερμηνευτικό μέγεθος της Ρομίνα Μπάσο, η οποία αναμφίβολα κατοχύρωσε ένα δυσυπέρβλητο σημείο αναφοράς στην πλούσια δισκογραφική ιστορία του έργου.

Οπως συμβαίνει όμως με όλους τους μεγάλους καλλιτέχνες, η δισκογραφική απομνημείωση αναμνηστική μόνο σημασία μπορεί να έχει για όποιον αξιώθηκε τη ζωντανή ερμηνεία, και αυτή που παρακολουθήσαμε ήταν πάνω από αξιομνημόνευτη. Δόθηκαν τα υπόλοιπα τέσσερα από τα πέντε ηχογραφημένα έργα, με την εξής σειρά: Giacomo Carissimi «Lamento di Maria Stuarda», Barbara Strozzi «Lagrime mie», Luigi Rossi «Lamento della Regina di Svezia» και Francesco Provenzale «Squarciato appena avea», που είναι παρωδία του προηγούμενου.

Η συναυλία δόθηκε με ελληνικούς υπέρτιτλους και παράλληλη προβολή εικόνων στο βάθος της σκηνής. Ηταν γενικά καλά διαλεγμένες, αν και στον θρήνο της Μαρίας Στούαρτ προβλήθηκε ξυλογραφία με τον αποκεφαλισμό του εγγονού της Καρόλου Α'. Στο τρίτο κομμάτι προβλήθηκαν φωτογραφίες από σύγχρονα πολεμικά γεγονότα, εξαιρετικά σκληρές, επανασημασιοδοτώντας τον προσωπικό θρήνο της Σουηδής βασίλισσας ως μία σύγχρονη αντιπολεμική θρηνωδία.

Ομως η προσοχή παρέμενε στην τραγουδίστρια. Μάλλον ψηλή, αρκετά αδύνατη, νευρώδης, νέα αλλά με ασημένια μαλλιά, έμοιαζε ένα από τα απροσδιόριστα αγγελικά όντα που τόσο αγαπούσε να αναπαριστά η τέχνη του μανιερισμού. Αλλά και η φωνή δεν ήταν συνηθισμένη: με εντυπωσιακά πλούσια χαμηλή περιοχή και με σαγηνευτικό σκοτεινό χρώμα, όχι όμως βαριά, ταυτόχρονα αιθέρια και ισχυρότατη, πάρα πολύ ευλύγιστη, εκφραστική, ήταν το όργανο μιας ερμηνείας δραματικής που ανατρίχιαζε τους ακροατές ταυτόχρονα με την εγρήγορση και το πάθος της όσο και με την ομορφιά της, πάντοτε όμως στα πλαίσια μιας ερμηνείας υφολογικά σωστής και λεπτομερειακά επεξεργασμένης.

Μαζί της συνέπραξαν ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος στο τσέμπαλο και το εκκλησιαστικό όργανο - μάλιστα σε συνδυασμό-πατέντα, αφού έστησε το φορητό όργανο και πάνω του ακούμπησε το τσέμπαλο, τα οποία έπαιξε όρθιος -, ο Ανδρέας Λινός στη βιόλα ντα γκάμπα και ο Θοδωρής Κίτσος στη θεόρβη. Οι δεξιοτέχνες μουσικοί προετοίμασαν το δεύτερο και το τρίτο κομμάτι με αυτοσχεδιαστικά πρελούδια. Το πρώτο από τα δύο, εκκινώντας από το τριημιτόνιο, ακολούθησε τις σαγηνευτικές ατραπούς των ανατολίτικων μουσικών τρόπων, αλλά ενώ μας μάγεψε αποδείχτηκε τονικά τόσο αποπροσανατολιστικό ώστε όταν ξεκίνησε το τραγούδι, για αρκετά μέτρα αντί να παρακολουθήσουμε τη μουσική περιμέναμε να προσαρμοστεί και πάλι το αυτί στο δυτικό τονικό σύστημα.

Στο τελευταίο κομμάτι που είναι παρωδία υπήρξε μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με την «κανονική» ηχογραφημένη εκδοχή. Η τραγουδίστρια τραγούδησε η ίδια τα εμβόλιμα τραγουδάκια που στην ηχογράφηση ανατέθηκαν σε άλλους τραγουδιστές, κυρίως όμως τα απέδωσε στα ελληνικά! Σε καινούργιους, αλλοπρόσαλλους στίχους, επιτυγχάνοντας να επικοινωνήσει όλο το κωμικό ζητούμενο που είχε επιδιώξει ο πανούργος συνθέτης για το μπαρόκ ακροατήριό του.

Για χάριν της ιστορίας, μεταφέρουμε κάποιους από αυτούς:

Γλυκιά μου κουτσομούρα,

σταμάτα τη μουρμούρα,

Το λέει η παροιμία,

το λεν και τα γραφτά,

Πως πίσω έχει

η αχλάδα την ουρά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Τέχνη/Πολιτισμός
Κλασική μουσική