Έντυπη Έκδοση

Οι Ινδοί ψήφισαν με όρους της Δύσης

Ο λογαριασμός πάει στο Κογκρέσο

Το χρηματιστήριο της Ινδίας πήρε φωτιά, οι ιθύνοντες αυτού που αποκαλείται «India Inc.» εκστασιάστηκαν, οι ηγέτες του κόσμου ολόκληρου έστειλαν συγχαρητήρια με θαυμαστικά: το Κόμμα του Κογκρέσου, χάρη στο οποίο η Ινδία εδραίωσε την ανεξαρτησία της, διέψευσε όλα τα σενάρια και κέρδισε μια συντριπτική νίκη στη 15η καθολική ψηφοφορία που διοργανώθηκε στη χώρα.

Κέρδισε 262 από τις 272 βουλευτικές έδρες που χρειάζεται για την πλειοψηφία και έχει, έτσι, το δικαίωμα να σχηματίσει τη νέα κυβέρνηση. Πρόκειται για έναν αριθμό που μόνο του ένα πολιτικό κόμμα στην Ινδία, όπου υπάρχουν σήμερα πάνω από χίλια κόμματα, είχε καταφέρει να φτάσει. Δεν θα είναι δύσκολο λοιπόν να βρεθούν υποψήφιοι που θα συμπληρώσουν τις δέκα έδρες που λείπουν ώστε να σχηματιστεί ένας, κατ' όνομα, συνασπισμός.

Χειροπέδες δεν υπάρχουν πια. Η ινδική αντιπολίτευση, τόσο η αριστερή όσο και η δεξιά, έγινε στάχτη. Τίποτα δεν εμποδίζει πλέον το Κόμμα του Κογκρέσου να προχωρήσει όπως κρίνει καλύτερα για να υλοποιήσει το όραμά του για μια μοντέρνα, πλούσια και ισχυρή Ινδία. Θα τα καταφέρει όμως;

Αυτή είναι σήμερα η ερώτηση. Για μεγάλη χαρά των Αμερικανών, καθώς και των ινδικών αλλά και των πολυεθνικών εταιρειών, η αριστερά, που κέρδισε μόνο 24 έδρες, είναι αναμφισβήτητα αυτή που καταποντίστηκε περισσότερο στις εκλογές.

Το 2004, οι ινδοί κομμουνιστές είχαν κερδίσει 60 έδρες. Το Κόμμα του Κογκρέσου, σε μεγάλες δυσκολίες τότε, οφείλει την πολιτική του επιβίωση στην ισχυρή αριστερά, η οποία θεώρησε ότι μπορούσε να εκβιάσει στο θέμα της πυρηνικής συμφωνίας και της στρατηγικής προσέγγισης με τις ΗΠΑ, αλλά δεν τα κατάφερε. Η κυβέρνηση του Μανμόχαν Σινγκ, του οικονομολόγου με την απαλή φωνή, που φοράει πάντα ένα θαλασσί τουρμπάνι, κατάφερε, με δωροδοκίες και υποσχέσεις, να προσελκύσει αρκετά κόμματα, ώστε ν' αντικαταστήσει την αριστερά.

Το Κόμμα του Κογκρέσου, άλλωστε, χρησιμοποίησε τόσο καλά το επιχείρημα της εθνικής υπερηφάνειας -άρρηκτα δεμένης στο φαντασιακό των πολιτών με την πυρηνική ισχύ- που οι εκπρόσωποι της αριστεράς έμοιαζαν στο τέλος με προδότες.

Το δεύτερο λάθος της αριστεράς ήταν που μιμήθηκε (άσχημα, οφείλουμε να παραδεχθούμε) το κινεζικό μοντέλο όπως το εκλαμβάνουν οι Ινδοί, δηλαδή την εξώθηση στον εκβιομηχανισμό και την αστυφιλία, δίνοντας στις επιχειρήσεις ό,τι επιθυμούν: γην και ύδωρ, ηλεκτρισμό, φθηνό εργατικό δυναμικό. Ταυτόχρονα φρόντιζαν ώστε οι αγρότες να μη δημιουργούν προβλήματα, εξαιτίας της κακής κατανόησης των νόμων της οικονομικής μεγέθυνσης, ιδιαίτερα όταν οι νόμοι αυτοί απαιτούσαν να απαλλοτριωθεί η γη τους.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε πολύ κακή διαφήμιση προς τους επενδυτές και κυρίως τους ξένους, που ήταν ήδη ιδιαίτερα απογοητευμένοι από την κρίση.

Εξάλλου, πολλοί αγρότες Μπενγκάλι που είχαν υποστηρίξει πιστά τους κομμουνιστές επί τριάντα χρόνια, προτίμησαν να ψηφίσουν υπέρ του Trinamool Congress Party της Μαμάτα Μπάνερτζι, η οποία τους υπερασπίστηκε ενάντια σ' εκείνους που ήθελαν τη βιομηχανοποίηση. Κι αυτό παρ' όλο που το κόμμα της είναι σύμμαχος του Κόμματος του Κογκρέσου, το οποίο στηρίζει ενεργά τη βιομηχανοποίηση!

Το κρατίδιο του Γκουζαράτ κληρονόμησε το μικρό Nano(1) ή μάλλον το «Γκουζαράτ του Μόντι», όπως το υπογράμμισε ο Ράταν Τάτα, πρόεδρος της αυτοκινητοβιομηχανίας Tata, κατά την ανακοίνωση της μετακόμισης της εταιρείας. Πράγματι, ο Ναρέντα Μόντι, αρχηγός του κρατιδίου του Γκουζαράτ, πλασάρεται εδώ και καιρό ως ο καλύτερος φίλος του κεφαλαίου. Το μήνυμά του στους συμπατριώτες του μετανάστες στις ΗΠΑ είναι «Επενδύστε μία ρουπία στο Γκουζαράτ, κερδίστε ένα δολάριο». Ο Μόντι διαβεβαίωσε τον Τάτα ότι στο κρατίδιό του η βιομηχανία του όχι μόνο θα έχει γη -οικειοθελώς παραχωρημένη από τους αγρότες- αλλά και ότι οι αγρότες το μόνο που επιθυμούν είναι να εργαστούν ως υπάκουοι και φθηνοί εργάτες στην Tata.

Το κόλπο του έπιασε τόσο καλά, που το ινδουιστικό κόμμα Μπαρατίγια Ζανάτα (BJP), το οποίο αντιπροσώπευε τον ιδανικό διάδοχο του ηλικιωμένου αρχηγού Λαλ Κρίσεν Αντβανί, απέτυχε. Στόχευε να επιβάλει στην εθνική πολιτική σκηνή ένα πρόσωπο του οποίου η τοπική επιτυχία οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι υπό την ηγεσία του σφαγιάστηκαν περισσότεροι από 2.000 μουσουλμάνοι, καθώς και στην ενθάρρυνση του αντιμουσουλμανικού αισθήματος, κατηγορώντας το Κόμμα του Κογκρέσου και τον πρωθυπουργό Μανμόχαν Σινγκ ως «ιδιαίτερα μαλθακούς» απέναντι στην τρομοκρατική απειλή του Πακιστάν. Οι ινδοί ψηφοφόροι έδωσαν στο BJP μόνο 160 έδρες.

Ετσι η Ινδία, αφού ξεφορτώθηκε την ίδια στιγμή την ινδουιστική δεξιά και την αντιαμερικανική αριστερά, έχει τη δυνατότητα -επιτέλους, λένε οι οπαδοί του νεοφιλελευθερισμού- να προχωρήσει γρήγορα στο πρόγραμμα εκβιομηχάνισης και αστυφιλίας, το οποίο καθυστέρησε πολύν καιρό εξαιτίας κυβερνήσεων συνασπισμού χωρίς δύναμη.

Τα ήδη ζουμερά συμβόλαια στους τομείς ασφάλειας και άμυνας, τα οποία θα μπορούσαν να εξελιχθούν γιγαντιαία στους τομείς της βιοτεχνολογίας (κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας το Κόμμα του Κογκρέσου ήταν το μόνο που δεν εκφράστηκε εναντίων των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών) της αγροδιατροφικής βιομηχανίας, της κατασκευής και της λιανικής πώλησης, διασώθηκαν. Ετσι, λοιπόν, η ραγδαία άνοδος του ινδικού χρηματιστηρίου και η ικανοποίηση του εμπορικού κόσμου ήταν αναμενόμενες.

Κι όμως, μένει να δούμε για πόσον καιρό το Κόμμα του Κογκρέσου θα μπορεί να γιορτάζει τη μεγάλη νίκη του.

Ολες οι ελπίδες στο τραπέζι

Την ώρα που 800 εκατομμύρια άνθρωποι επιβιώνουν με λιγότερο από 1,5 ευρώ την ημέρα, την ώρα που η πλειονότητα των υποσιτιζόμενων παιδιών του κόσμου ζουν στην Ινδία, την ώρα που η έλλειψη νερού αρχίζει να γίνεται σοβαρή και που η μόλυνση αγγίζει επίπεδα χωρίς προηγούμενο, την ώρα που οι κλιματικές αλλαγές απειλούν να μειώσουν κατά 40% την αγροτική παραγωγή μιας χώρας 1,2 δισ. κατοίκων (1,6 δισ.σε λίγες δεκαετίες), οι Ινδοί εναπέθεσαν στα χέρια του Κόμματος του Κογκρέσου την ελπίδα τους.

Αλίμονο, όμως! Το Κόμμα του Κογκρέσου δεν θα μπορέσει να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής της πλειονότητας, εάν επιμείνει, (όπως αφήνουν να διακρίνεται οι δηλώσεις του πρωθυπουργού Μανμόχαν Σινγκ, οικονομολόγου με κλασική νεοφιλελεύθερη παιδεία, αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών) να θεωρεί την «αειφόρο ανάπτυξη» ως ανάπτυξη της οποίας θα καταφέρουμε να κρατήσουμε ένα ποσοστό και όχι ως ανάπτυξη που σέβεται τις δυνατότητες της Γης.

Το ίδιο κι αν συνεχίσει να θεωρεί την «ισότιμη ανάπτυξη» ως τη δυνατότητα για όλο τον κόσμο να έχει τον ίδιο τρόπο αστικής ζωής: να περνάει τη μέρα του στο εργοστάσιο ή το γραφείο και μετά να επιστρέφει στο τσιμεντένιο κουτί του, να κάθεται μπροστά στην τηλεόραση και να τρώει βιομηχανικά φαγώσιμα από το σουπερμάρκετ.

Στη Δύση, γνωρίζουμε καλά την άποψη αυτή για τη νεοτερικότητα. Γνωρίζουμε ότι η ζωή στις χώρες που ονομάζονται αναπτυγμένες, η δική μας, εκείνη στην οποία προσβλέπει η Ινδία, δεν είναι πια υποφερτή, όχι για πολύ ακόμα και κυρίως όχι για όλον τον κόσμο.

Οι κάλπες άδειασαν, οι ψήφοι μετρήθηκαν. Το μεγάλο ερώτημα για την Ινδία, το οποίο μας αφορά όλους, είναι εάν η νέα κυβέρνηση, τώρα που, θεωρητικά τουλάχιστον, έχει όλα τα μέσα, θα μπορέσει να ονειρευτεί για την Ινδία ένα μέλλον διαφορετικό από το παρόν της Δύσης. Είναι μια πρόκληση που δεν θα μπορεί ν' αντιμετωπίσει εάν κι εμείς από την πλευρά μας δεν είμαστε έτοιμοι ν' αλλάξουμε ριζικά τρόπο ζωής.

Για να το πετύχει, η ιστορία του Κόμματος του Κογκρέσου μπορεί να εμπνεύσει όλους μας, με την απίστευτη προσωπικότητα ενός από τους ιδρυτές του, του Μαχάτμα Γκάντι, να παραμένει αλησμόνητη. Ισως ο νεαρός Ραχούλ Γκάντι, 39 ετών, που σύντομα θα οριστεί υπουργός ώστε σε δύο χρόνια να γίνει πρωθυπουργός -όπως ο πατέρας του, η γιαγιά του και ο προπάππος του- να μπορέσει να διδαχθεί από αυτήν.

(1) ΣτΕ: Το Nano, του ομίλου Tata, θα είναι το φθηνότερο τετραθέσιο αυτοκίνητο του κόσμου. Ανακοινώθηκε πριν από έξι χρόνια και κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάρτιο, στην τιμή των 1.500 ευρώ. Το κρατίδιο του Γκουζαράτ ήρθε στην επικαιρότητα το 2001, με τον καταστροφικό σεισμό που είχε δεκάδες χιλιάδες θύματα, αλλά και με τις «εκκαθαρίσεις» μουσουλμάνων που ξεκίνησαν το 2002.

* Ερευνήτρια στο «World Policy Institute» της Νέας Υόρκης. Συγγραφέας του «Planet India: The Turbulent Rise of the Largest Democracy and the Future of Our World», Scribner, 2008. Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στο blog «Πλανήτης Ασία», http://blog.mondediplo.net/-Planete-Asie-

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Ινδία
Le Monde diplomatique