Έντυπη Έκδοση

«Πληρώνεται το καθήκον;»

Ο Σίμων Καράς και η ανεκτίμητη προσφορά του

Η 29η Μαΐου ήταν κάθε χρόνο μια σημαντική ημέρα για τον Σίμωνα Καρά και το δημιούργημά του, τον Σύλλογο προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής.

Ο Σίμων Καράς στο παρεκκλήσι του συλλόγου Ο Σίμων Καράς στο παρεκκλήσι του συλλόγου Είναι η μέρα της άλωσης της Πόλης, που αυτός και οι συνεργάτες του τιμούσαν ανελλιπώς από το 1932 με δημόσιο μνημόσυνο (στην Αρχαιολογική Εταιρεία, στον «Παρνασσό» ή αλλού), με το βυζαντινό τελετουργικό που, κατά την εκτίμησή του, αρμόζει σε μια τέτοια εκδήλωση. Και αυτό, «για να κρατήσουμε τη σύνδεση του έθνους με τη μεγάλη ιδέα του γένους, αυτή που έρχεται διά του Βυζαντίου», έλεγε σε συνέντευξη που του είχα πάρει τον Μάιο του 1980 για την «Ε».

Μόνο που συνδέεται με βασιλιάδες, που είναι καταδικασμένοι στη συνείδηση του κόσμου, τόλμησα να παρατηρήσω.

«Μα το τελετουργικό της Ορθοδοξίας είναι συνυφασμένο με το θεσμό της βασιλείας. Πάντως, το μνημόσυνο δεν έχει καμιά σχέση με τους σύγχρονους βασιλείς και δεν εξυπηρετεί καμιά πολιτική παράταξη», ήταν η απάντησή του.

Ταμένοι στην παράδοση

Ο Σίμων Καράς έφυγε από τη ζωή στις 26 Ιανουαρίου 1999 (ήγουν, πριν από δέκα χρόνια και κάτι μήνες), σε ηλικία 96 ετών. Κι έζησε σχεδόν όλο τον περασμένο αιώνα αφοσιωμένος στην έρευνα, τη μελέτη και τη διδασκαλία της ελληνικής μουσικής.

Γυρνώντας βουνά και λαγκάδια ανά την Ελλάδα, με συνοδοιπόρο τη σύζυγό του Αγγελική, φορτωμένος μ' ένα παλιό και βαρύ -20 κιλά!- μαγνητόφωνο Τελεφούνκεν, κατέγραψε πάνω από 25.000 δημοτικά τραγούδια, «από τις πηγές και το στόμα των ανθρώπων, πριν ξεχαστούν και χαθούν για πάντα». Αρκετά από αυτά γυρίστηκαν από τον σύλλογο σε σειρά από 25 δίσκους. Παράλληλα συγκέντρωνε βυζαντινούς ύμνους (που κατέγραφε με βυζαντινά στοιχεία), παλιά βιβλία και χειρόγραφα, μαζί με λαϊκά όργανα και φορεσιές.

«Και υπολογίζετε αυτά που κάνετε ότι θα συνεχιστούν και -χτύπα ξύλο- μετά από εσάς;» είχα ρωτήσει σ' εκείνη τη συνέντευξη.

«Θα συνεχιστούν, θα βρεθούνε άνθρωποι», είπε με βεβαιότητα, προσθέτοντας ότι είχε περισσότερη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους και καθόλου στο κράτος.

Και πραγματικά, εκεί στο «κάστρο» του, στο ιδιόκτητο κτίριο του συλλόγου στου Στρέφη (Ερσης 9 και Πουλχερίας), η κυρία Καρά συνεχίζει, με όσους, θα 'λεγα, πιστούς και ταμένους, το έργο του, συμπεριλαμβανομένου και του μνημόσυνου. Που τελέστηκε, για τα 556 χρόνια της άλωσης της Πόλης, την περασμένη Τετάρτη στο Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών, με ομιλητή τον καθηγητή Νεοκλή Σαρρή και με βυζαντινούς ύμνους και δημοτικά τραγούδια από τη χορωδία και την ορχήστρα του συλλόγου.

«Θα το συνεχίσουμε»

«Θα το συνεχίσουμε όσο αναπνέουμε», βεβαίωσε η κυρία Καρά, που την επισκέφθηκα την περασμένη εβδομάδα στο «κάστρο». Με κάποια προβλήματα υγείας, αλλά θαλερή πάντα, αποφασιστική και αισιόδοξη για το αύριο του συλλόγου και το ανεκτίμητο υλικό που άφησε αποχωρώντας από τη ζωή ο δάσκαλος.

Θα στηρίξει το σύλλογο και θα διαφυλάξει τη συνέχεια της λειτουργίας του, είχε υποσχεθεί όταν πέθανε ο Καράς, ο τότε υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος.

«Τίποτα δεν έχουν κάνει, μόνοι μας προσπαθούμε να τα βγάλουμε πέρα», λέει στη συνάντησή μας η κυρία Καρά.

Οπότε, πώς θα σωθούν ο σύλλογος και το υλικό;

«Θα σωθούν», δηλώνει, αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάτι υπάρχει στον ορίζοντα, το οποίο, για την ώρα, δεν είναι σε θέση να κοινολογήσει. Προσθέτει ωστόσο ότι έχουν περιοριστεί οι δραστηριότητες του συλλόγου. Λιγότεροι οι μαθητές της σχολής (που είναι δωρεάν), περιορισμένες οι εκδηλώσεις στο παρεκκλήσι της (όπου γίνονταν ακόμη και γάμοι, με το παραδοσιακό, εννοείται, τυπικό).

Ας δούμε κάποιες απόψεις του δάσκαλου από δυο συνεντεύξεις που του είχα πάρει -την προαναφερόμενη του 1980 και μια δεύτερη τον Απρίλιο του 1990 για την «Κ.Ε.»

**«Παράδοση είναι η διαρκής μετάβαση πνευματικών και κοινωνικών βιωμάτων ενός λαού από τη μια γενιά στην άλλη (...) Ο μεγάλος κίνδυνος να χαθεί η παράδοση είναι το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Αυτά εξεμαύλισαν τον επαρχιώτη, τον έβγαλαν από το περιβάλλον του, το πνευματικό και το εθνικό, και τον έκαναν άβουλον. Κάθεται εκεί πέρα, βλέπει που τραγουδάνε, αυτός δεν τραγουδάει, βλέπει που χορεύουν, αυτός δεν χορεύει -κοιμάται αμερικάνικα και γαλλικά».

**«Με τα μόνα που μπορούμε να σταθούμε σε μια Ενωμένη Ευρώπη είναι η ιστορία μας, η φιλοσοφία, οι τέχνες, η θρησκεία -να σταθούμε ως πνευματικοί άνθρωποι».

Ο Σίμων Καράς αρνιόταν ή δεχόταν με δυσφορία οποιαδήποτε τιμητική διάκριση για το έργο του. «Οταν εκάναμε τον σύλλογο το 1929, ορκιστήκαμε ότι δεν θα πάρουμε ούτε διακρίσεις ούτε θέσεις ούτε αξιώματα ούτε χρήματα. Πληρώνεσαι όταν κοιτάζεις τη μάνα σου; Πληρώνεται το καθήκον; Δεν πληρώνονται αυτά τα πράγματα...» *

Ετσι κι Αλλιώς

Οικονομικότερα, σε σχέση με τον γαλαντόμο προκάτοχό του Μιχάλη Λιάπη, εγκαίνια του Μουσείου Ακρόπολης υπόσχεται ο Αντώνης Σαμαράς -και μάλιστα με εκπλήξεις.

Παράλληλα, εμφανίζει μια άλλη λύση για τις δυο διατηρητέες πολυκατοικίες που εμποδίζουν τη θέα του μουσείου προς την Ακρόπολη. Θα διατηρηθούν, είπε, οι προσόψεις, που θα προσκολληθούν σε δυο άλλες πολυκατοικίες, λίγο πιο πάνω. Πότε -και αν- θα πραγματοποιηθεί το εγχείρημα, άγνωστο.

***

Δεν έλεγε πράμα, διάβασα εδώ σ' εμάς, η «Αΐντα» της Λυρικής Σκηνής, που παίχτηκε εκτός Φεστιβάλ στο Ηρώδειο. Σίγουρα, η δοκιμασία σε μια πολύωρη παράσταση είναι μεγαλύτερη όταν δεν κατεβαίνει στον κόσμο. Εκτός αν πρόκειται για ποινή.

Θανατικό έπεσε τις τελευταίες ημέρες στον πνευματικό και καλλιτεχνικό κόσμο. Πάει ο σεβαστός κριτικός και ιστορικός της λογοτεχνίας Αλέξανδρος Αργυρίου - της φρουράς των επιφανών της Αριστεράς. Πάει ο σκηνοθέτης Κώστας Σφήκας -περίπτωση ξεχωριστή δημιουργού και ανθρώπου- της Αριστεράς κι αυτός. Πάει, αναπάντεχα και με τρόπο τραγικό, ο σημαντικός γλύπτης Δημήτρης Αρμακόλας. Να προσθέσω και την πρόωρη απώλεια, στη δική μας, τη δημοσιογραφική οικογένεια, του Νίκου Τσιπλάκου -συναδέλφου με ικανότητες και ήθος.

Νίκος Καββαδίας στο νέο βιβλίο του Μήτσου Κασόλα με τίτλο «Ο δαίμονας χόρευε μέσα του» (εκδ. «Καστανιώτη»). Με γλαφυρές αφηγήσεις φίλων -συναδέλφων του ναυτικών, που τον έζησαν και τον αγάπησαν, χωρίς κάποιοι να γνωρίζουν το ποιητικό του έργο. Στο φινάλε τού βιβλίου ένα «Παράθεμα» -αναφορά στη δικαστική περιπέτεια που είχε ο Κασόλας με τους κληρονόμους του ποιητή για το προηγούμενο βιβλίο του «Νίκος Καββαδίας: Γυναίκα - Θάλασσα - Ζωή», με αίσια έκβαση για τον ίδιο και τα πνευματικά δικαιώματα.

Εναρξη μετ' εμποδίων των παραστάσεων του «Θεάτρου Δόρα Στράτου», που φέτος μετράει 56 χρόνια από τότε που το δημιούργησε η αείμνηστη. Οπου δεν έφτανε το πρόβλημα των ανεπίδοτων επιχορηγήσεων, προστέθηκαν, όπως διαβάζω σε δελτίο Τύπου, και κάποιες καταγγελίες πρώην χορευτών -άσφαιρες, ευτυχώς, για την ώρα.

ΣΗΜ. Ακαταμάχητη η γυναικεία αντιπαλότητα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Διαχρονικά