Έντυπη Έκδοση

Ιστορίες της ζωής μας

Η αλήθεια δεν υπάρχει  ήδη στον κόσμο

Η αλήθεια δεν υπάρχει ήδη στον κόσμο (...) Οι

λέξεις κάνουν έρωτα στο χαρτί και ο ποιητής

απλώς τις κοιτάζει σαστισμένος.

Τσαρλς Σίμικ, Αμερικανός, μετανάστης από τη Γιουγκοσλαβία, ποιητής.

* * *

Διατηρώντας τα πράγματα ολόκληρα

Σ' ένα πεδίο

είμαι η απουσία

του πεδίου.

Ετσι

πάντα συμβαίνει.

Οπου κι αν είμαι

είμαι αυτό που λείπει.

Οταν περπατάω

χωρίζω τον αέρα

και πάντα

ο αέρας ξανάρχεται

για να γεμίσει τα κενά

εκεί που το σώμα μου ήταν.

Ολοι έχουμε λόγους

που κινούμαστε.

Εγώ κινούμαι

για να διατηρώ τα πράγματα ολόκληρα.

Ποίημα από τη συλλογή Λόγοι που Κινούμαστε (Reasons for Moving) του Μαρκ Στραντ, αμερικανού ποιητή γεννημένου το 1934 στον Καναδά. Το Πεντάλ τον συνάντησε πριν από τρία χρόνια στην Κόρδοβα, σχεδόν ακίνητο, ολιγόλογο, απίστευτα ευγενή και μετριόφρονα. Γράφει ακόμη με μολύβι.

Ενδεικτικοί τίτλοι συλλογών: Ο άνθρωπος και η Καμήλα, Η Ιστορία της Ζωής μας, Σκοτεινό Λιμάνι.

Η Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ τον έχει μεταφράσει εδώ και χρόνια. Αντί για τη λέξη «πεδίο» (η μόνη αλλαγή που επιχείρησε διστακτικό το Πεντάλ), η Ρουκ έχει προτιμήσει τη λέξη «χωράφι». Ο αναγνώστης μπορεί και να διαλέξει τη λέξη «λιβάδι», που είναι κι αυτή θεμιτή, και θερμότερη.

Το Ανθος

Θαρρώ βγάζω άγχη

σαν άνθη

σ' ένα δάσος όπου

κανείς δεν πάει.

Κάθε πληγή είναι τέλεια

περικλείει τον εαυτό της σ' ένα μικρούτσικο

αδιόρατο λουλούδι

φτιάχνοντας πόνο.

Ο πόνος είναι ένα άνθος σαν αυτό εδώ

σαν αυτό

σαν εκείνο

σαν αυτό.

Ρόμπερτ Κρήλυ, (1926-2005). Αμερικανός ποιητής και πεζογράφος, γεννημένος στη Μασσαχουσσέτη. Μονόφθαλμος από τεσσάρων χρονώ. Προτού γίνει καθηγητής, και τα λοιπά και τα λοιπά, εξέτρεφε κοτόπουλα σε αγρόκτημα. Συγγραφέας ενός σχεδόν βιβλίου τη χρονιά. Ενδεικτικοί τίτλοι βιβλίων του: Κομμάτια, Αριθμοί, Πέντε Αριθμοί, Τριάντα Πράγματα. Η Πόρτα, Μακριά, Για τη Μητέρα μου, Ζωή και Θάνατος, Αργότερα.

Στο ποιητικό του ρεπερτόριο σπάνια περιλαμβάνονται ιδέες ή κοινωνικά ζητήματα. Οι γυμνοί του στίχοι μοιάζει να αποδεικνύουν τον ευθύβολο ισχυρισμό του Πάουντ ότι η τεχνική είναι το τεστ για την ειλικρίνεια του ανθρώπου.

Κι εδώ μεταφράστρια η Κατερίνα Αγγελλάκη Ρουκ, που πριν από χρόνια (1983) επέλεξε και μετέφρασε για τις εκδόσεις Υψιλον μια πλειάδα σπουδαίων σύγχρονων αμερικανών ποιητών, από τους οποίους απομονώνω αυθαίρετα τρεις.

Ο Φόβος

Απ' τον ένα στον άλλο ο φόβος περνά

αγνοώντας

όπως το φύλλο περνάει τη φρίκη του στ' άλλο.

Ξαφνικά

το δέντρο τρέμει σύγκορμο

κανένα ίχνος ανέμου δεν υπάρχει.

Ο Ανεμος

Αγγίζοντάς με

το χέρι που σ' εξόρισε

αγγίζεις.

Τσαρλς Σίμικ. Γεννημένος στο Βελιγράδι το 1936. Από οχτώ χρονώ ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολυγράφος και πολυβραβευμένος. Πάνω από εξήντα βιβλία κι εδώ όπως και στην περίπτωση του Κρήλυ. Τι λέει το Χορτάρι, Η Φωνή στις 3 π.μ., Αυτό το μικρό Κάτι. Ενδεικτικοί κι αυτοί τίτλοι τριών ποιητικών συλλογών του.

Ο λόγος που παρέθεσα τίτλους συλλογών είναι συγκεκριμένος και υστερόβουλος: Η ποίηση συχνά υποφέρει από βροντώδεις τίτλους. Πολλοί τους θεωρούν αναγκαίους για να τονίσουν τη σπουδαιότητα του περιεχομένου, που βέβαια κατά κανόνα δεν τα καταφέρνει να ανταποκριθεί, για να μην πω ότι, εξίσου βροντώδες και πλήρες αμήχανων αποσιωπητικών, περιορίζεται σε μια αντιστρόφως ανάλογη σχέση με το επιστέγασμά του. Ενας ακόμη λόγος για να αποφεύγει την ποίηση, στις διακοπές του τουλάχιστον, ο ταλαιπωρημένος κι αθώος αναγνώστης.

Πάμε τώρα έναν αιώνα πριν στην ίδια χώρα, σε μια μικρή πόλη δύο χιλιάδων κατοίκων, το Αμερστ της Μασσαχουσσέτης.

«Αν διαβάσω ένα βιβλίο και παγώσει όλο μου το κορμί τόσο που καμιά φωτιά να μην μπορεί να με ζεστάνει, τότε καταλαβαίνω πως αυτό είναι ποίηση. Αν νιώσω σαν να 'χει στ' αλήθεια κοπεί το πάνω μέρος του κεφαλιού μου, τότε καταλαβαίνω πως αυτό είναι ποίηση. Είναι ο μόνος τρόπος να καταλαβαίνω. Υπάρχει άλλος;» Εμιλυ Ντίκινσον (1830-1886). Αμερικανίδα ποιήτρια.

Υπερβολική ίσως δήλωση για τα σημερινά δεδομένα, αλλά μιλάμε για την Εμιλυ Ντίκινσον και για το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, κι έτσι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για το πάνω μέρος του κεφαλιού μας. Υπάρχει όμως και το χειρότερο που λέγεται από την ποιήτρια: «Πώς γίνεται και οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν δίχως σκέψεις; Και είναι πολλοί οι άνθρωποι σ' αυτό τον κόσμο (θα τους προσέξατε στον δρόμο). Πώς ζουν; Πού βρίσκουν τη δύναμη να φοράνε τα ρούχα τους το πρωί;»

778

Τέσσερα Δέντρα - σ' έρημο Χωράφι

Δίχως Τάξη

Ή Σκοπό ή Δράση Φανερή -

Στην ίδια θέση -

Ο Ηλιος - ένα Πρωί το συναντά -

Ο Ανεμος-

Κανένας Γείτονας - κοντά τους -

Μόνο ο Θεός -Το Χωράφι τούς δίνει - τον Τόπο -

Για χάρη Του - Εκείνα - το βλέμμα του Περαστικού -

Μιας Σκιάς, ή ενός Σκίουρου, ίσως -

Κάποιου Παιδιού -

Ποιο είναι το Εργο Τους στην Ολη Φύση -

Ποιο Σχέδιο

Καθένα χώρια - εμποδίζει- ή επιτρέπει -

Αγνωστο

κι ένα μικρό αποσπασματικό υπό τον αριθμό 409

Διαλέγει τη δική της συντροφιά η Ψυχή -

Μετά - κλείνει την Πόρτα -

(...)

Την έχω δει - μέσ' από απέραντο έθνος -

Μόνον Εναν να κρατά -

Μετά - της προσοχής της κλείνει τις Βαλβίδες -

Σαν Πέτρα -

Εμιλυ Ντίκινσον, 44 Ποιήματα και 3 Γράμματα, Το Ροδακιό, Αθήνα 2005, επιλογή-μετάφραση-σχολιασμός: Ερρίκος Σοφράς. Ιδιαίτερα προσεγμένη δουλειά και έκδοση, φανερό προϊόν πολυετούς μόχθου. Γιατί υπάρχει κάτι χειρότερο από το να γράφεις ποίηση. Να τη μεταφράζεις, και να μη στριφογυρίζει στον τάφο του ή έστω στο κρεβάτι του ο ποιητής.

Γράψιμο με ρυθμό πυρετικό. Σώθηκαν περίπου χίλια εκατό καθαρογραμμένα ποιήματα σε αυτοσχέδια τεύχη από διπλωμένο φύλλο χαρτί αλληλογραφίας, και άλλα εφτακόσια που βρέθηκαν σε διάφορες φάσεις επεξεργασίας πάνω σε φακέλους, στο πίσω μέρος λογαριασμών και προσκλήσεων, αδιάφορα για κανόνες γραμματικής, και με εκατόν πενήντα, περίπου, λέξεις που δεν τις βρίσκουμε σε λεξικά της εποχής. Πυκνή αλληλογραφία με γράμματα ισοδύναμα των ποιημάτων της.

Διάβαζε με βουλιμία. Κέντρο ανάγνωσης η Βίβλος και ο Σαίξπηρ. Εφυγε από τον τόπο της ελάχιστες φορές, για λόγους υγείας ή για ολιγοήμερα ταξίδια. Αλλεπάλληλοι νευρικοί κλονισμοί. («Πέρασα το καλοκαίρι μου σε μια καρέκλα», Σεπτέμβριος, 1884), («Βγαίνεις από μια Αβυσσο - και ξαναβυθίζεσαι μετά. Αυτό είναι η Ζωή», τέλη 1885.)

Οι τελευταίες λέξεις που έγραψε ήταν «με κάλεσαν πίσω» («called back»). Αυτό γράφει και η ταφόπλακα στο κοιμητήρι, πλάι στη χρονολογία θανάτου της.

Το Πεντάλ οφείλει πολλές από τις λέξεις του στον σχολιασμό του Ερρίκου Σοφρά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Πεντάλ