Έντυπη Έκδοση

Τα ρευστά τοπία και η ύλη του συναισθήματος

Η έκθεση της Αιμιλίας Παπαφιλίππου στην Ελευσίνα

Η σχέση των αντιθέτων απασχολεί, ανέκαθεν, τη δουλειά της Αιμιλίας Παπαφιλίππου. Κάτι σαν ιερή εμμονή, που ο χρόνος τη δικαιώνει εκτρέφοντας λόγο, κάθε φορά ισχυρότερο.

Από τα ρευστά τοπία που εκθέτει στην Ελευσίνα η Αιμιλία Παπαφιλίππου Από τα ρευστά τοπία που εκθέτει στην Ελευσίνα η Αιμιλία Παπαφιλίππου Η γέννηση - ο θάνατος, η γη - το νερό, το θερμό - το ψυχρό, το βαρύ - το ανάλαφρο, αλλά και ζητήματα ακοής και όσφρησης όπως εμφανίζονται κατά καιρούς στη δουλειά της, πάντα στη ζεύξη των αντιθέτων που, ενίοτε, συνθέτουν την άλλη όψη του ίδιου πράγματος.

Από το ιδιοφυές «Σκάκι» της Μπιενάλε Σάο Πάολο του 1991 έως την οικία Κανελλόπουλου στην Ελευσίνα, ο χώρος της Αιμ. Παπαφιλίππου αντιστοιχεί στη ρευστότητα των ορίων που σταθερά αναζητά και επεξεργάζεται, δημιουργώντας διάλογο με το κενό, το πλήρες και τα παράγωγα μιας εικόνας που αντιστοιχεί στην τάξη και την αταξία - ακόμη δύο αντίθετες καταστάσεις που ανταγωνίζονται επαρκώς ώστε να γονιμοποιούν συνεκτικές σχέσεις.

Τα έργα αποτελούν μια εγκατάσταση φωτός με κλωστές φλούο που ιεραρχούν τετράγωνα και διαγώνιους, σώματα που τέμνουν και τέμνονται στις παλινδρομήσεις και τις επιταχύνσεις της τροχιάς τους. Παράλληλα, δύο καινούργια γλυπτά-προβολές συνομιλούν στη σχέση των δύο και των τριών διαστάσεων, μεταβάλλοντας την επιφάνεια σε χώμα. Τέλος, ένα έργο με ήχο και χρώμα (φως) μεταφέρει την αίσθηση της δυνάμει περφόρμανς στο άδειο δωμάτιο.

Η σχέση των φυσικών φαινόμενων και της τεχνολογίας, όπως ένα υλικό σώμα που κείται και η τεχνολογία δύναται να το εμβαπτίζει με νερό, δημιουργεί έργο μνημειακών προδιαγραφών, ισχυρά συνδεδεμένο με το ζήτημα της πνοής και των νοητών διαύλων, εισόδου-εξόδου.

Η δουλειά της Αιμιλίας Παπαφιλίππου ξεπερνά τη σχέση της με την τεχνολογία αλλά και την πληθώρα των εννοιών και περνά σε μια ώριμη συνθήκη συνομιλίας με οντολογικά ζητήματα προερχόμενα από πρωτογενείς δεσμούς.

Η πολυπλοκότητα της σκέψης της, που στο παρελθόν έμπαινε δραστικά στη δουλειά και, εν μέρει, την καθόριζε, έχει περιοριστεί στο απολύτως ουσιαστικό. Με έναν τρόπο, η επίκτητη γνώση, όντας χειραφετημένη μετά την απόσταξη που έχει υποστεί, εμφανίζεται στη δουλειά, κρατώντας μόνο το απαραίτητο, έτσι όπως απλά θα μπορούσε να μείνει κανείς στην πλατωνική, επίκαιρη πάντα, θεωρία: ότι η σύνθεση δύο αντιθέτων κινήσεων ερμηνεύει την κίνηση του Ηλίου επί της εκλειπτικής Σελήνης. Και ότι τα είδωλα σε οποιαδήποτε ανακλώσα επιφάνεια είναι μια συνέπεια της ύπαρξης του φωτός.

Αυτό που γίνεται πρέπει κατ' ανάγκη να γίνεται από κάποιο αίτιο, «παντί γαρ αδύνατον χωρίς αιτίου γένεσιν σχειν», και ο νους επιβάλλεται στην ανάγκη πείθοντάς την με τρόπο θετικό να επιδράσει στα δημιουργήματα (Τιμαίος). Από την άλλη, ο Δημιουργός και πατέρας είναι δύσκολο να βρεθεί, λέει ο Σωκράτης κατά τον Πλάτωνα, και αν κάποιος τον βρει είναι αδύνατον να το φανερώσει σε όλους τους ανθρώπους.

Κάπως έτσι πορεύονται τα της τέχνης που παράγουν οι αφοσιωμένοι καλλιτέχνες. Η Αιμιλία Παπαφιλίππου, στη χορεία των εκλεκτών, δημιουργεί το περιβάλλον που έρχεται κατ' ευθείαν από τα στοιχεία μιας γένεσης, με τη συνδρομή της τεχνολογίας, δίχως, ωστόσο, να είναι η ανάγκη της αυτή. Ο χώρος-σύμπαν δημιουργείται για να υπάρξει ο άνθρωπος, η ψυχή και τα «θέλω» του, ώστε τα ξάφνιασμα να μη μείνει στο εύρημα αλλά να προχωρήσει στα μύχια οικεία. Με έναν τρόπο, αν και πρόκειται για απολύτως σύγχρονη εκφορά, ο στόχος απογυμνώνεται από τον χρόνο. Οσο και αν καταγραφεί ως φαινόμενο μιας τεχνολογίας τού σήμερα, η σχέση των ανθρώπων με το έργο πάει μακρύτερα στο παρελθόν και το μέλλον, μια και τα ζητήματα που πραγματεύεται παραμένουν γοητευτικά αιώνια.

Η Ελευσίνα είναι ένας ιδανικός τόπος για να γίνουν αντιληπτά τα θέματα της ενότητας και της συνεκτικότητας των αντιθέτων στον συμπαντικό τους παλμό, καθώς μας μυεί ακόμη και σήμερα στο παράδοξο μυστήριο ότι ζωή και θάνατος αλληλοπροσδιορίζονται συνεχώς, σημειώνει η ίδια, στο καταλογάκι της έκθεσης.

Με έναν τρόπο, η Ελευσίνα, ως χώρος ισχυρός, απαιτεί μια διαφορετική αντιμετώπιση ώστε να χαρεί ο καλλιτέχνης γιατί δούλεψε εκεί, αλλά και να δικαιωθεί ο επισκέπτης γιατί κατανάλωσε χρόνο να φτάσει έως εκεί. Παρακολουθώντας, λοιπόν, τα έργα που ανατρέχουν σε κάποια φαινόμενα, πιθανώς να ανακαλύψει εκ νέου τον μύθο του Δευκαλίωνα και της Πύρρας σε μια σύγχρονη εκδοχή της ανάδυσης και της σποράς των ανθρώπων. Και να δει την ηλεκτρονική πραγματικότητα ως παραμετροποίηση της φύσης.

Το ζήτημα που ψηλαφεί η Παπαφιλίππου και ο καθένας από εμάς, ακόμη και αν το παρακάμπτει στην καθημερινότητα, παραμένει αμετάβλητο και ως νήμα συνέχει τα πάντα. Ποια είναι τα όρια της συνείδησης ή, άλλως, τι είναι ο άνθρωπος.**

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά