Έντυπη Έκδοση

Για το Χόλιγουντ είμαι ο «Αόρατος άνθρωπος»

Από τους δημιουργούς εκείνους που, από τη δεκαετία του '70 έως και τη δεκαετία του '90, έφτιαξε ένα από τα πιο προσωπικά και πρωτότυπα έργα που βγήκαν από τον ανεξάρτητο αμερικανικό κινηματογράφο, ο σκηνοθέτης-σεναριογράφος Αλαν Ρούντολφ ξεκίνησε την καριέρα του ως βοηθός σκηνοθέτης του Ρόμπερτ Ολτμαν (1925-2006), που ήταν και ο μέντοράς του, στις ταινίες «Μια σφαίρα, ένα αντίο» (1973), «Ζάρια, πόκερ και κάτι άλλο» και «Νάσβιλ».

Η Λέσλι Αν Γουόρεν στην ταινία «Διάλεξέ με» του Α. Ρούντολφ. Η Λέσλι Αν Γουόρεν στην ταινία «Διάλεξέ με» του Α. Ρούντολφ. Σκηνοθέτης με τόλμη, που δεν υποχώρησε στις απαιτήσεις των στούντιο, ο Ρούντολφ γύρισε συχνά χαμηλού κόστους ταινίες, οι περισσότερες από τις οποίες υμνήθηκαν από την κριτική και βραβεύτηκαν σε διεθνή φεστιβάλ. Ταινίες που ξεχωρίζουν για τον εικαστικά λαμπρό κόσμο τους, που έκανε πολλούς να μιλήσουν για ένα σινεμά «που συνδυάζει την εικαστική λαμπρότητα του Φελίνι με τη ζωγραφική του Εντουάρντ Χόπερ».

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα φιλμ: «Welcome to L.Α.» («Καλώς ήλθατε στο Λος Αντζελες»), ταινία επηρεασμένη από το «Νάσβιλ» του Ολτμαν, που αφηγείται το οδοιπορικό ενός μουσικοσυνθέτη στο Λος Αντζελες, «Να θυμάσαι το όνομά μου», ταινία που χάρισε στην Τζεραλντίν Τσάπλιν το βραβείο ερμηνείας σε δύο διεθνή φεστιβάλ, «Διάλεξέ με», δραματική κομεντί με εξαιρετική τζαζ υπόκρουση (βραβείο σκηνοθεσίας της Διεθνούς Κριτικής στο Φεστιβάλ του Τορόντο), «Οι περιθωριακοί», χαμηλού κόστους θρίλερ επηρεασμένο από το φιλμ νουάρ, «Ο Παράδεισος δεν μπορεί να περιμένει», φαντεζίστικη ρομαντική ταινία, «Οι μοντέρνοι», γύρω από τους εκπατρισμένους Αμερικανούς στο Παρίσι της δεκαετίας του '20, «Ο φαύλος κύκλος της κυρίας Πάρκερ», πινακοθήκη χαρακτήρων μέσα από τον περιβόητο λογοτεχνικό κύκλο της Ντόροθι Πάρκερ στο Μανχάταν της δεκαετίας του '20, «Συζυγικά παιχνίδια» (1997), δραματική, ρομαντική κομεντί, με την Τζούλι Κρίστι σ' ένα ρόλο που της χάρισε υποψηφιότητα στα Οσκαρ, «The Secret Lives of Dentists», εξαιρετική, δυστυχώς άπαιχτη στην Ελλάδα, ταινία του Ρούντολφ, ρομαντική κωμωδία με τον Κάμπελ Σκοτ στον ρόλο του παντρεμένου οδοντογιατρού με προβλήματα ζηλοτυπίας.

Σήμερα, ο 65χρονος Ρούντολφ, που συναντήσαμε στο πρόσφατο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι, ζει με την οικογένειά του σε ένα νησάκι κοντά στην Ουάσιγκτον, μακριά, όπως τονίζει, «από τις παγίδες του Χόλιγουντ».

Πώς ήταν η συνεργασία σου με τον Ρόμπερτ Ολτμαν;

«Ηταν εξαιρετική. Ο Ολτμαν είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σκηνοθέτες του αμερικανικού κινηματογράφου, που δεν έχει ακόμη καταξιωθεί όπως του αξίζει. Πρόσφερε πολλά στον ανεξάρτητο κινηματογράφο, επιμένοντας σ' αυτά που πίστευε και που ήθελε να κάνει, χωρίς παρεμβάσεις από στούντιο ή από οποιονδήποτε άλλον, συνήθως άσχετο. Ηταν σ' όλη του τη ζωή αντικομφορμιστής. Κοντά του έμαθα να κάνω αυτό που θέλω, να μη στηρίζομαι σε άλλους. "Προχώρα", μου έλεγε, "να μη φοβάσαι αυτό που βρίσκεται μπροστά σου. Φτάνει ν' ακολουθείς τον δικό σου δρόμο, να μην αφήνεις να σε επηρεάζουν».

Αυτό μήπως ήταν τροχοπέδη μερικές φορές; Σ' έφερνε αντιμέτωπο με παραγωγούς που δεν σε άφηναν να κάνεις αυτό που θέλεις...

«Ναι, σίγουρα. Και πρέπει να πω ότι το πλήρωσα πολύ. Γιατί για ορισμένα χρόνια δεν μπορούσα να γυρίσω καμιά ταινία. Οπως καταλαβαίνεις, είναι δύσκολο να βρεις χρήματα. Σήμερα εκείνο που τραβάει είναι η δράση, τα κλισέ, τα ριμέικ, ανούσιες ιστορίες χωρίς χαρακτήρες. Φτάνει μια ταινία να έχει ειδικά εφέ και κάποιον σταρ. Για τα άλλα συναποφασίζει -και συνήθως υπαγορεύει- ο παραγωγός».

Εκτός από βοηθός σκηνοθέτης έγραφες πάντα και σενάρια. Για τον Ολτμαν έγραψες το σενάριο του «Μπούφαλο Μπιλ και οι Ινδιάνοι». Πώς ήταν αυτή σου η συνεργασία; Ο Ολτμαν συνέβαλε καθόλου στο σενάριο;

Το οδοιπορικό ενός μουσικοσυνθέτη στο Λος Αντζελες, στην ταινία «Να θυμάσαι το όνομά μου» που χάρισε στην Τζεραλντίν Τσάπλιν (στη φωτ. με τον Τόνι Πέρκινς) το βραβείο ερμηνείας σε δύο διεθνή φεστιβάλ Το οδοιπορικό ενός μουσικοσυνθέτη στο Λος Αντζελες, στην ταινία «Να θυμάσαι το όνομά μου» που χάρισε στην Τζεραλντίν Τσάπλιν (στη φωτ. με τον Τόνι Πέρκινς) το βραβείο ερμηνείας σε δύο διεθνή φεστιβάλ «Ναι, συχνά το δουλεύαμε μαζί. Αν και το μεγαλύτερο μέρος το άφηνε σε μένα. Εκείνος είχε άλλο τρόπο πλησιάσματος. Το βλέπεις σ' όλες τις ταινίες του. Στο "Νάσβιλ", για παράδειγμα. Επαιρνε ένα κινηματογραφικό είδος, το μιούζικαλ, ή το φιλμ νουάρ ή το γουέστερν, και άλλοτε το ανέτρεπε κι άλλοτε το ανακάλυπτε από την αρχή».

Σήμερα έχεις κατά κάποιον τρόπο αποσυρθεί από το Χόλιγουντ. Αποτραβήχτηκες σ' ένα νησί. Τι κάνεις εκεί, γράφεις;

«Κατ' αρχάς έχω βρει την ησυχία μου. Οπως και η οικογένειά μου. Κοίταξε, στο Χόλιγουντ πας όταν θέλεις να γυρίσεις μια ταινία. Είναι ο χώρος όπου διεξάγονται οι συμφωνίες. Δεν είναι πόλη για να ζήσεις. Δεν με ενδιέφερε ποτέ, παρ' όλο που γεννήθηκα και μεγάλωσα εκεί. Αυτό ήταν αρκετό. Για το Χόλιγουντ μπορείς να πεις πως είμαι ακριβώς όπως ο ηθοποιός Κλοντ Ρέινς του αμερικανικού κινηματογράφου - ο Αόρατος Ανθρωπος».

Στο Κάρλοβι Βάρι παρουσιάστηκε το έργο σου στο Φόρουμ των Ανεξάρτητων γιατί πολλοί σε θεωρούν έναν από τους πρώτους αληθινά ανεξάρτητους Αμερικανούς σκηνοθέτες. Πώς αισθάνεσαι;

«Δεν μου αρέσει αυτή η ετικέτα γιατί την έχουν ιδιοποιηθεί άσχετοι άνθρωποι, εταιρείες όπως η Miramax και άλλοι που δεν ήθελαν, στην πραγματικότητα, να είσαι ανεξάρτητος αλλά να φαίνεται ότι είσαι. Οταν όμως άρχισα δεν υπήρχε τέτοια ετικέτα και δεν ήταν καθόλου εύκολο να γυρίσεις ανεξάρτητες ταινίες. Το να γυρίσεις χαμηλού κόστους ταινίες ήταν μεγάλο πρόβλημα και απαιτούσε χρόνο και θυσίες. Γύρισα πέντε με έξι ταινίες με προϋπολογισμό κάτω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων - και μάλιστα χρησιμοποιώντας πολύ καλούς ηθοποιούς».

Και κατάφερνες να δημιουργήσεις την κατάλληλη ατμόσφαιρα, ωραία σενάρια και εξαιρετική, υποβλητική μουσική τζαζ...

«Ποτέ όμως κανένας παραγωγός δεν μου τηλεφώνησε να μου πει: "Τι θέλεις να γυρίσεις μετά; Ενδιαφερόμαστε να γυρίσουμε μαζί μια ταινία". Είναι πολύ δύσκολο να βρεις τα απαιτούμενα χρήματα. Ιδιαίτερα σήμερα. Και δεν έχω τις διασυνδέσεις που χρειάζεται, ούτε έχω πια την αντοχή. Θέλω όμως να κάνω ταινίες. Ο Ολτμαν έλεγε, το είπε και όταν πήρε το Οσκαρ, "κανένας άλλος σκηνοθέτης δεν είχε καλύτερο ταρακούνημα από μένα". Επειδή τα έκανε όλα όπως ήθελε ο ίδιος. Εγώ δεν μπορώ να πω το ίδιο, αλλά μπορώ να το πω με μια υποσημείωση. Μπόρεσα τουλάχιστον να γυρίσω τις περισσότερες ταινίες μου όπως ήθελα, κι αυτό για μένα είναι πολυτιμότερο».

Πώς κατάφερες τέτοιο εκπληκτικό αποτέλεσμα με αντικομφορμιστές συνήθως ηθοποιούς που χρησιμοποιούσες, όπως οι Κιθ Κάραντιν, Ζενεβιέβ Μπιζόλντ, Κρις Κριστόφερσον, Τζεραλντίν Τσάπλιν και άλλοι;

«Το βασικό είναι πως όλους αυτούς τους αρέσει να παίζουν στις ταινίες μου. Ο Ολτμαν δεν έλεγε ποτέ στους ηθοποιούς του, "Να το πεις έτσι", ή "Κοίταζε προς τα εδώ ή κοίταξε εκεί". Γι' αυτό και οι ηθοποιοί γνώριζαν ότι ο χαρακτήρας που θα ερμήνευαν ήταν αποκλειστικά δικός τους. Οι δικοί μου χαρακτήρες είναι σαν λευκές μαθητικές πλάκες πάνω στις οποίες στοιβάζω διαρκώς πράγματα».

«Σήμερα εκείνο που τραβάει είναι η δράση, τα κλισέ, τα ριμέικ, ανούσιες ιστορίες χωρίς χαρακτήρες» λέει ο Αλαν Ρούντολφ «Σήμερα εκείνο που τραβάει είναι η δράση, τα κλισέ, τα ριμέικ, ανούσιες ιστορίες χωρίς χαρακτήρες» λέει ο Αλαν Ρούντολφ Στο φεστιβάλ προβλήθηκαν αρκετές ταινίες σου. Ηταν για σένα ευκαιρία να τις ξαναδείς;

«Ναι. Είναι πολλές που δεν τις έχω δει εδώ και 20 με 30 χρόνια. Είναι δικές μου κόπιες και είναι οι μοναδικές που υπάρχουν».

Υπάρχουν κάποιες ταινίες άλλων σκηνοθετών που βλέπεις συχνά;

«Μου αρέσουν πολύ οι ταινίες του Νίκολας Ρεγκ και του Κεν Ράσελ. Ο Ρεγκ έχει μια τέτοια έξοχη εικαστική ματιά... Σε ταινίες όπως "Μετά τα μεσάνυχτα" και "Περιπλάνηση"...».

Τι σου αρέσει στις ταινίες του Ράσελ; Η μουσική;

«Ακριβώς. Ο τρόπος που τη χρησιμοποιεί. Είναι ιδιοφυής! Θυμήσου τη "Λιστομανία" ή τον "Μάλερ"...».

Και τη σειρά των τηλεοπτικών ταινιών για τους ποιητές του Lake District...

«Ναι, πολλοί τις ξεχνούν. Κι όμως κατάφερε να συνδέσει τους χαρακτήρες με το τοπίο, τη μουσική και την ποίηση...».

Διάβασα κάπου ότι σου αρέσει και ο Αντονιόνι. Εμένα είναι από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Η «Περιπέτεια» είναι το μεγάλο του αριστούργημα...

«Ναι, πράγματι είναι ανεπανάληπτη. Ο Αντονιόνι είναι από τους δύο-τρεις μεγάλους σκηνοθέτες που πάντα με συγκινούν. Ιδιαίτερα στην τριλογία του: "Η περιπέτεια", "Η νύχτα" και η "Εκλειψη". Μεγάλα αριστουργήματα, που βλέπονται και ξαναβλέπονται. Εχεις απόλυτο δίκιο. Πού είναι τέτοιοι σκηνοθέτες σήμερα;».

Εκεί όπου ζεις τώρα έχεις γράψει κάποιο νέο σενάριο;

«Ναι, έχω μερικά. Το πρόβλημα όμως είναι να βρεις τα χρήματα. Μήπως ξέρεις κανέναν στην Ελλάδα που να θέλει να χρηματοδοτήσει ταινία μου; (γελά)». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος