Ηλεκτρονική Έκδοση

Ένα πλήρες αφιέρωμα του Enet.gr για όσους έπιασαν δουλειά μετά την 1/1/1993

Όλα όσα θέλει να μάθει ο νέος ασφαλισμένος

Έχετε πιάσει δουλειά -στον δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα- μετά το 1993; Το ασφαλιστικό σύστημα σας χαρακτηρίζει «νέο ασφαλισμένο». Όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις σας, αναλύονται στο αφιέρωμα του Enet.gr.

Του Γιώργου Κουτρουμάνη*

Νέοι ασφαλισμένοι θεωρούνται όσοι έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά σε οποιοδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης ή στο δημόσιο μετά την 1/1/1993. Επειδή έχουν προκύψει πολλά ερωτήματα σε σχέση με το θέμα αυτό είναι απαραίτητο να διευκρινίσουμε τα παρακάτω:

1. Όσοι έχουν ασφαλιστεί πριν την 1/1/1993 μόνο στον ΟΓΑ ή είναι συνταξιούχοι του συγκεκριμένου οργανισμού, ανήκουν στην κατηγορία των νέων ασφαλισμένων εφόσον ασφαλιστούν σε οποιοδήποτε άλλο φορέα μετά την 1/1/1993.

2. Οι συνταξιούχοι λόγω θανάτου που δεν έχουν ασφαλιστεί πριν την 1/1/1993 από δική τους εργασία σε οποιοδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης θεωρούνται νέοι ασφαλισμένοι σε περίπτωση που ασφαλιστούν σε οποιοδήποτε φορέα μετά την 1/1/1993.

3. Οι αλλοδαποί που προέρχονται από τρίτες χώρες και ασφαλίζονται για πρώτη φορά μετά την 1/1/1993 σε φορέα κύριας ασφάλισης της χώρας μας, θεωρούνται νέοι ασφαλισμένοι ανεξάρτητα εάν υπάρχει ή όχι ασφάλιση στη χώρα τους πριν από την 1/1/1993.

4. Όσοι από τους ασφαλισμένους μετά την 1/1/1993 σε φορέα κύριας ασφάλισης της χώρας μας έχουν ασφαλιστεί πριν από την ημερομηνία αυτή σε αντίστοιχο φορέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή χώρας με την οποία η Ελλάδα έχει διακρατική σύμβαση, θεωρούνται παλαιοί ασφαλισμένοι.

Τα δικαιώματα των νέων ασφαλισμένων, ξεδιπλώνονται και μέσα από τις ερωτήσεις και απαντήσεις που αποκολουθούν:

Ερ: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι νέοι ασφαλισμένοι για την ασφάλισή τους;

Οι ασφαλισμένοι μετά την 1/1/1993 υποχρεούνται να ασφαλιστούν σε ένα μόνο φορέα κύριας ασφάλισης, ένα φορέα επικουρικής ασφάλισης, ένα φορέα ασφάλισης ασθένειας και ένα φορέα πρόνοιας. Στην περίπτωση λοιπόν που έχουν περισσότερες της μιας επαγγελματικές δραστηριότητες για τις οποίες προβλέπεται ασφάλιση σε περισσότερους του ενός φορέα, επιλέγουν οι ίδιοι τον φορέα που ασφαλίζονται.

Ερ: Πως γίνεται η επιλογή του φορέα ασφάλισης;

Ο ασφαλισμένος που αναλαμβάνει δεύτερη επαγγελματική δραστηριότητα, θα πρέπει εντός εξι μηνών να επιλέξει το φορέα στον οποίο θα συνεχίσει την ασφάλισή του. Εξαίρεση στον κανόνα αποτελούν οι υπαγόμενοι στο ΤΣΑΥ (ταμείο υγειονομικών) και στο ΤΣΜΕΔΕ (ταμείο μηχανικών) για τους οποίους είναι υποχρεωτική η ασφάλιση στα συγκεκριμένα ταμεία και δεν υπάρχει δυνατότητα επιλογής. Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος δεν επιλέξει φορέα εντός εξι μηνών η ασφάλισή του συνεχίζεται στο φορέα που ήταν ασφαλισμένος πριν την έναρξη του δεύτερου επαγγέλματος.

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις μπορεί ο ασφαλισμένος να ασφαλιστεί και σε δεύτερο φορέα;

Ο ασφαλισμένος, στην περίπτωση πάντοτε που έχει επαγγελματικές δραστηριότητες για τις οποίες προβλέπεται ασφάλιση σε περισσότερους του ενός φορείς (κύριας, επικουρικής κλπ) μπορεί να ασφαλιστεί και σε δεύτερο ασφαλιστικό φορέα. Η ασφάλιση αυτή που είναι προαιρετική γίνεται με αίτηση του ενδιαφερόμενου που υποβάλλεται μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη της δεύτερης επαγγελματικής δραστηριότητας. Στην περίπτωση αυτή ο εργαζόμενος καταβάλλει ο ίδιος στο σύνολό τους τις ασφαλιστικές εισφορές (εργοδότη, εργαζόμενου, Κράτους δηλαδή 30%).

Παραδείγματα

1. Ασφαλισμένος στο ΙΚΑ από μισθωτή εργασία κάνει έναρξη επιχείρησης (ελεύθερος επαγγελματίας) για την οποία προβλέπεται υπαγωγή στον Ο.Α.Ε.Ε. Ο ασφαλισμένος θα πρέπει σε έξι (6) το πολύ μήνες να επιλέξει με δήλωσή του, που γίνεται και στους δυο Φορείς, το ΙΚΑ ή τον ΟΑΕΕ για τη συνέχι8ση της ασφάλισής του. Εάν ο ασφαλισμένος δεν υποβάλλει τη σχετική δήλωση μέσα στη συγκεκριμένη προθεσμία η ασφάλισή του συνεχίζεται αυτοδίκαια στο ΙΚΑ.

2. Ασφαλισμένος στον ΟΑΕΕ επαγγελματίας αναλαμβάνει και μισθωτή εργασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση ασφάλισης στο ΙΚΑ. Με δήλωσή του ο ασφαλισμένος επιλέγει τον ΟΑΕΕ. Μετά από ένα διάστημα παύει την ιδιότητα του επαγγελματία. Σε αυτήν την περίπτωση ασφαλίζεται υποχρεωτικά στο ΙΚΑ. Εάν αναλάβει και πάλι κάποια στιγμή αργότερα δραστηριότητα ως ελεύθερος επαγγελματίας θα πρέπει πάλι εντός έξι (6) μηνών με δήλωσή του να επιλέξει Φορέα ασφάλισης (ΙΚΑ ή ΟΑΕΕ).

Ερ: Πώς διαμορφώνονται οι ασφαλιστικές κατηγορίες για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους;

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους οι ασφαλιστικές εισφορές καταβάλλονται με βάση 14 ασφαλιστικές κατηγορίες που προβλέπονται από το Ν. 2084 του 1992. Οι ασφαλισμένοι στο Ταμείο Νομικών, το ΤΣΜΕΔΕ και το ΤΣΑΥ (τομείς τώρα του ΕΤΑΑ) κατατάσσονται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία. Με αίτησή τους οι ασφαλισμένοι μπορούν να επιλέξουν οποιαδήποτε άλλη από τις υπόλοιπες κατηγορίες μέχρι και την 14η ασφαλιστική κατηγορία. Η υπαγωγή στη νέα κατηγορία αρχίζει από την 1η του έτους του επόμενου από εκείνο που υποβλήθηκε η αίτηση. Οι ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΣΑ, ΤΑΕ) κατατάσσονται και αυτοί στην 1η ασφαλιστική κατηγορία. Όμως για τους ασφαλισμένους αυτούς είναι υποχρεωτικές οι 10 πρώτες (από τις 14) ασφαλιστικές κατηγορίες στις οποίες κατατάσσονται μετά από τριετή παραμονή σε κάθε κατηγορία. Ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει μεγαλύτερη της υποχρεωτικής κάθε φορά κατηγορίας. Η επιλογή γίνεται με αίτηση και η υπαγωγή αρχίζει από την 1η του έτους του επόμενου από εκείνο που υποβλήθηκε η αίτηση. Για τους ασφαλισμένους του ΤΑΝΠΥ, που αποτελεί πλέον τομέα του ΟΑΕΕ, προβλέπεται ασφάλιση στις 3 πρώτες ασφαλιστικές κατηγορίες υποχρεωτικά. Με την υπαγωγή στην ασφάλιση κατατάσσονται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, μετά από ένα (1) έτος στη 2η και μετά από δύο (2) στην 3η ασφαλιστική κατηγορία. Ο ασφαλισμένος και εδώ έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανώτερη της υποχρεωτικής κατηγορίας και η υπαγωγή αρχίζει από την 1η του έτους του επόμενου από εκείνο που υποβλήθηκε η αίτηση.

Παρατήρηση

Οι ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ και στο ΕΤΑΑ μπορούν να επιλέξουν με αίτησή τους χαμηλότερη κατηγορία εφόσον έχουν υπαχθεί προηγουμένως σε κατηγορία ανώτερη της υποχρεωτικής. Η υπαγωγή στη νέα κατηγορία αρχίζει την 1η του επόμενου έτους από εκείνο που υποβλήθηκε η αίτηση.

 Τα προβλήματα

Ατυχήματα και προβλήματα υγείας, δημιουργούν απορίες στους ασφαλισμένους οι οποίοι, μεταξύ των άλλων, πρέπει να καλυφθούν και ασφαλιστικά. Ιδού όλες οι περιπτώσεις

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις χορηγείται σύνταξη λόγω αναπηρίας στους νέους ασφαλισμένους από κοινή ασθένεια;

Οι ασφαλισμένοι της συγκεκριμένης κατηγορίας μπορούν να συνταξιοδοτηθούν εφόσον κριθούν ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας 50% και άνω και έχουν συμπληρώσει μία τουλάχιστον από τις παρακάτω προϋποθέσεις:

1η κατηγορία:

  • Ένα έτος ασφάλισης (ή 300 ημέρες) και ηλικία μέχρι 21 ετών.
  • 17 μήνες ασφάλισης (ή 420 ημέρες) και ηλικία μέχρι 22 ετών.
  • 22 μήνες ασφάλισης (ή 540 ημέρες) και ηλικία μέχρι 23 ετών.
  • 27 μήνες ασφάλισης (ή 660 ημέρες) και ηλικία μέχρι 24 ετών.
  • 32 μήνες ασφάλισης (ή 780 ημέρες) και ηλικία μέχρι 25 ετών.
  • 37 μήνες ασφάλισης (ή 900 ημέρες) και ηλικία μέχρι 26 ετών.
  • 42 μήνες ασφάλισης (ή 1.020 ημέρες) και ηλικία μέχρι 27 ετών.
  • 47 μήνες ασφάλισης (ή 1.140 ημέρες) και ηλικία μέχρι 28 ετών.
  • 52 μήνες ασφάλισης (ή 1.260 ημέρες) και ηλικία μέχρι 29 ετών.
  • 57 μήνες ασφάλισης (ή 1.380 ημέρες) και ηλικία μέχρι 30 ετών.
  • 60 μήνες ασφάλισης (ή 1.500 ημέρες) και ηλικία μέχρι 31 ετών.
2η κατηγορία:

Πέντε (5) έτη ασφάλισης (ή 1.500 ημέρες ασφάλισης) από τα οποία δύο (2) τουλάχιστον έτη (ή 600 ημέρες ασφάλισης) μέσα στα τελευταία 5 έτη τα αμέσως προηγούμενα από εκείνο που επήλθε η αναπηρία και ανεξαρτήτως ηλικίας.

3η κατηγορία

Δεκαπέντε (15) έτη ασφάλισης (ή 4.500 ημέρες ασφάλισης) οποτεδήποτε και ανεξαρτήτως ηλικίας.

Ερ: Πότε μονιμοποιούνται οι συντάξεις αναπηρίας;

Οι συντάξεις αναπηρίας χορηγούνται για όσο διάστημα διαρκεί η αναπηρία με βάση τις γνωματεύσεις των υγειονομικών επιτροπών. Εάν η υγειονομική επιτροπή γνωματεύσει ότι η αναπηρία είναι μόνιμη τότε η σύνταξη χορηγείται συνεχώς και χωρίς καμία διακοπή (οριστική). Οι προσωρινά χορηγούμενες συντάξεις λόγω αναπηρίας γίνονται μόνιμες στις παρακάτω περιπτώσεις:

1. Εφόσον ο συνταξιούχος έχει συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας του και χρόνο συνταξιοδότησης επτά (7) ετών συνεχώς κατά τη διάρκεια των οποίων έχει εξεταστεί 3 τουλάχιστον φορές από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές.

2. Εφόσον ο συνταξιούχος έχει συμπληρώσει το 60ο έτος της ηλικίας του και χρόνο συνταξιοδότησης πέντε (5) ετών συνεχώς κατά τη διάρκεια των οποίων έχει εξετασθεί 2 τουλάχιστον φορές από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές.

3. Εφόσον ο συνταξιούχος έχει συμπληρώσει δώδεκα (12) έτη συνεχούς συνταξιοδότησης ανεξαρτήτως ορίου ηλικίας.

4. Εφόσον ο συνταξιούχος έχει συμπληρώσει είκοσι (20) έτη συνταξιοδότησης από τα οποία τα τρία (3) τουλάχιστον τελευταία έτη με συνεχή συνταξιοδότηση, ανεξαρτήτως ορίου ηλικίας.

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις χορηγείται σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος ή ατυχήματος κατά την απασχόληση;

Οι ρυθμίσεις και για το θέμα αυτό είναι ενιαίες ανεξάρτητα εάν πρόκειται για μισθωτό ή αυτοαπασχολούμενο. Ο ασφαλισμένος έστω και για μια ημέρα, δικαιούται σύνταξη αναπηρίας εφόσον έγινε ανάπηρος από εργατικό ατύχημα ή από ατύχημα κατά την απασχόλησή του. Δικαίωμα συνταξιοδότησης με τις ίδιες προϋποθέσεις έχουν και τα μέλη της οικογένειας σε περίπτωση θανάτου του ασφαλισμένου.

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις χορηγείται σύνταξη λόγω επαγγελματικής ασθένειας;

Οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης για την επαγγελματική ασθένεια είναι ίδιες με εκείνες που ισχύουν για το εργατικό ατύχημα.

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις χορηγείται σύνταξη λόγω ατυχήματος εκτός εργασίας;

Οι ασφαλισμένοι που έγιναν ανάπηροι λόγω ατυχήματος εκτός εργασίας, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν εφόσον έχουν συμπληρώσει το μισό χρόνο ασφάλισης από εκείνον που προβλέπεται για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο.

Ερ: Με ποιες προϋποθέσεις χορηγείται σύνταξη λόγω θανάτου στα μέλη των οικογενειών των νέων ασφαλισμένων;

Τα μέλη των οικογενειών δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου του ασφαλισμένου εφόσον αυτός είχε συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις που προβλέπονται για τη σύνταξη λόγω αναπηρίας. Σε περίπτωση θανάτου του ασφαλισμένου από εργατιό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια τα μέλη της οικογένειάς του δικαιούνται σύνταξη ακόμη και με μία ημέρα ασφάλισης του θανόντος.

Ερ: Ποια μέλη της οικογένειας δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου; (ο θανών έχει ασφαλιστεί μετά την 1-1-1993);

Τα μέλη της οικογένειας που δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου ή συνταξιούχου είναι τα παρακάτω:

1. Ο επιζών σύζυγος

Ο επιζών σύζυγος δικαιούται σύνταξη σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου, εφόσον έχει συμπληρωθεί διετία από την τέλεση του γάμου τους και μέχρι το θάνατο του συνταξιούχου. Επίσης δικαιούται σύνταξη ο επιζών σύζυγος ακόμη και στην περίπτωση που δεν έχει συμπληρωθεί διετία από την τέλεση του γάμου εφόσον:

α. Ο θάνατος οφείλεται σε εργατικό ή μη εργατικό ατύχημα

β. Γεννήθηκε ή νομιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου παιδί

γ. Η επιζήσασα σύζυγος ήταν έγκυος κατά την ημερομηνία θανάτου του συζύγου

Ο επιζών σύζυγος ασφαλισμένου δικαιούται σύνταξη σε περίπτωση θανάτου του ασφαλισμένου, εφόσον έχει συμπληρωθεί ένα έτος γάμου μέχρι την ημερομηνία θανάτου. Επίσης δικαιούται σύνταξη ο επιζών σύζυγος ασφαλισμένου και στην περίπτωση που δεν έχει συμπληρωθεί ένα έτος από την ημερομηνλια γάμου εφόσον:

2. Τα παιδιά

Τα παιδιά (φυσικά, νομιμοποιημένα, αναγνωρισμένα, υιοθετημένα) δικαιούνται σύνταξη με τις παρακάτω προϋποθέσεις:

α. Είναι άγαμα και δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους ή το 24ο έτος της ηλικίας τους σε περίπτωση που σπουδάζουν σε ανώτερες ή ανώτατες σχολές.

β. Είναι ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία κατά το χρόνο του θανάτου του ασφαλισμένου ή του συνταξιούχου και η ανικανότητα παρουσιάστηκε πριν τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας τους ή του 24ου έτους σε περίπτωση που σπουδάζουν σε ανώτερες ή ανώτατες σχολές.

Παρατήρηση:

Η σύνταξη λόγω θανάτου διακόπτεται στην περίπτωση τέλεσης γάμου (συζύγου ή παιδιού) καθώς και στην περίπτωση των παιδιών που παύουν να είναι ανίκανα για εργασία.

 

*Ο Γιώργος Κουτρουμάνης είναι πρόεδρος των εργαζομένων στα ασφαλιστικά ταμεία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τo πορτοφόλι μου
Με λέξεις-κλειδιά
Ασφαλιστικά ταμεία και κοινωνική ασφάλιση
Για το ίδιο θέμα
Προαιρετική ασφάλιση για νέους
Οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των νέων ασφαλισμένων