Έντυπη Έκδοση

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ, ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΟΡΕΓΟΝΤΑΙ ΤΗ ΜΑΥΡΗ ΗΠΕΙΡΟ

Η Αφρική πουλάει και τη γη της

Η Αφρική είναι το τελευταίο σύνορο για την ανεύρεση «Αλφα». «Αλφα» σημαίνει επένδυση με απόδοση μεγαλύτερη του ρίσκου. Είναι η τελευταία παγκόσμια τάση στη δεύτερη χρονιά της οικονομικής κρίσης - επενδύσεις σε καλλιεργήσιμη γη σε περιοχές με συχνά σκανδαλωδώς χαμηλές τιμές πώλησης ή ενοικίασης.

Η νέα τάση επενδύσεων αφορά καλλιεργήσιμες εκτάσεις σε Αφρική, Ασία και Αν. Ευρώπη. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι όσοι εκφράζουν φόβους πως η εφαρμογή υπερσύγχρονων τεχνικών αγροκαλλιέργειας από τους μεγαλοεπενδυτές με στόχο μεγαλύτερες σοδειές δεν θα συνεισφέρει στη βελτίωση των συνθηκών των χωρών - αφού οι άνεργοι και οι ακτήμονες Αφρικανοί δεν θα είναι σε θέση ν' αποκτήσουν τα προς τροφήν σιτηρά τους Η νέα τάση επενδύσεων αφορά καλλιεργήσιμες εκτάσεις σε Αφρική, Ασία και Αν. Ευρώπη. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι όσοι εκφράζουν φόβους πως η εφαρμογή υπερσύγχρονων τεχνικών αγροκαλλιέργειας από τους μεγαλοεπενδυτές με στόχο μεγαλύτερες σοδειές δεν θα συνεισφέρει στη βελτίωση των συνθηκών των χωρών - αφού οι άνεργοι και οι ακτήμονες Αφρικανοί δεν θα είναι σε θέση ν' αποκτήσουν τα προς τροφήν σιτηρά τους Οργανισμοί απ' όλο τον κόσμο, όπως η αμερικανική εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων BlackRock, η επενδυτική Renaissance Capital, η Τράπεζα Γερμανίας, η Τράπεζα Επενδύσεων Goldman Sachs, αλλά και Πανεπιστήμια, μεταξύ των οποίων το Χάρβαρντ, ενδιαφέρονται συστηματικά για αγορά ή ενοικίαση γαιών σε περιοχές αποδοτικές - όχι μόνον στη Μαύρη Ηπειρο, αλλά και σε Αν. Ευρώπη και Ασία.

Με την τάση αυτή συνδέονται δύο ελπίδες: μία μεγάλη και μία μικρότερη. Η πρώτη αφορά τις φτωχές χώρες, που προσδοκούν την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της παραπαίουσας γεωργίας τους. Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η υφήλιος, που προσδοκά ότι οι ξένοι επενδυτές σε Αφρική και Ασία θα κατορθώσουν να παραγάγουν επαρκή τρόφιμα για να καλύψουν τις ανάγκες των προσεχώς 9 δισ. ανθρώπων του πλανήτη. Και πως τα κεφάλαια, η τεχνογνωσία, οι νέοι βελτιωμένοι σπόροι και τα λιπάσματα θα πολλαπλασιάσουν την απόδοση των επενδύσεων.

Οι συμφωνίες

Τις εντυπωσιακότερες συμφωνίες, όμως, δεν συνάπτουν ιδιώτες, αλλά κυβερνήσεις όπως επίσης κρατικά ιδρύματα και όμιλοι κοινών εταιρικών συμφερόντων. Μεταξύ άλλων:

* 1,5 εκατ., εκτάρια αγροτικών «φιλέτων» παραχώρησε η κυβέρνηση του Σουδάν για 99 χρόνια σε χώρες του Κόλπου, Αίγυπτο και Ν. Κορέα. Παράδοξο αποτελεί πως το Σουδάν είναι ο μεγαλύτερο αποδέκτης αναπτυξιακής βοήθειας και 5,6 εκατ. άτομα εξαρτώνται από αλυσίδες τροφοδοσίας.

* Το Κουβέιτ νοίκιασε 130.000 εκτάρια γης στην Καμπότζη.

* Η Αίγυπτος σκοπεύει να καλλιεργήσει σιτηρά και αραβόσιτο σε 840.000 εκτάρια γης στην Ουγκάντα.

* 10 εκατ. εκτάρια προσέφερε προς ενοικίαση στη Ν. Αφρική ο πρόεδρος της Δημοκρατίας του Κονγκό.

** Το Πακιστάν μελετά την παραχώρηση στις χώρες του Κόλπου εκτάσεων ενός εκατ. εκταρίων, ενώ οι Φιλιππίνες αντιπροτείνουν 1,2 εκατ. εκτάρια.

Τα πλούσια κράτη ανταλλάσσουν χρήματα, πετρέλαιο και υποδομή αντί τροφής, νερού και ζωοτροφών. «Με την πρώτη ματιά αυτό ακούγεται σαν λύση για όλα τα προβλήματα», λέει ο Ζαν-Φιλίπ Οντινέ από το Διεθνές Ιδρυμα Αγροτικής Ανάπτυξης (Ifad), ο οποίος σε βασικές γραμμές χαιρετίζει τις αγροτικές επενδύσεις, έχοντας χρόνια αγωνιστεί γι' αυτές. Ωστόσο τον ανησυχεί η προοπτική «υπερχείλισης» της αγοράς με φθηνά τρόφιμα.

Λειψυδρία

Πολλές χώρες όπου αγοράζεται γη υποφέρουν από λειψυδρία, όπως το Καζακστάν ή το Πακιστάν. Η υποσαχάρια Αφρική έχει επαρκές υδάτινο δυναμικό, ωστόσο μέχρι στιγμής μόνον η χώρα της Ν. Αφρικής διαθέτει εμπορικά το περίσσευμα τροφίμων. Οι περισσότερες χώρες κάνουν εισαγωγές και η τάση είναι αυξητική με δεδομένη τη ραγδαία πληθυσμιακή τους αύξηση. Αραγε, θα κατορθώσουν να γίνουν σημαντικοί παραγωγοί τροφίμων;

Ο Ζ.Φ. Οντινέ γνωρίζει τους κινδύνους. «Ο τρόπος των συγκεκριμένων συμβολαίων μπορεί μακροχρόνια να βλάψει τόσο τη χώρα όσο και τους αγρότες, αφαιρώντας τους το σημαντικότερο που διαθέτουν: τη γη τους». Προβληματισμένος εμφανίζεται και ο Ολιβιέ ντε Σάτερ, ειδικός επιτετραμμένος του ΟΗΕ για το Δίκαιο και τον Επισιτισμό, που προειδοποιεί ότι «λόγω του ανταγωνισμού των αφρικανικών χωρών μεταξύ τους για την εξασφάλιση επενδυτών, αγνοούνται σημαντικοί παράγοντες - όπως η προστασία της τοπικής βιοποικιλότητας ή οι ελλείψεις στην παιδεία». Μήπως πράγματι βρισκόμαστε ενώπιον μιας νέας μορφής αποικιοκρατίας, αυτή τη φορά με προσωπείο οικονομικών επενδύσεων εν ονόματι της προόδου και του παγκόσμιου επισιτισμού;

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι στην Αφρική επίσημοι τίτλοι ιδιοκτησίας και παραχώρησης υπάρχουν μόνον για το 2-10% της γης κι αυτό συνήθως σε περιοχές κοντά σε πόλεις. Μια οικογένεια μπορεί επί δεκαετίες να κατοικεί ή να κατέχει ένα κτήμα, αλλά επίσημα αποδεικτικά έγγραφα δεν υπάρχουν. Οπωσδήποτε η γη δεν μένει ποτέ ανεκμετάλλευτη. Κυρίως οι ενδεείς συλλέγουν καρπούς, βότανα ή καυσόξυλα ή χρησιμοποιούν εκτάσεις ως βοσκότοπους. Ο χαρακτηρισμός «χέρσες εκτάσεις» αποτελεί συνήθως δικαιολογία για κατάληψη, αναφέρεται σε κοινή μελέτη πολλών οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών. Σε πολλές χώρες μπορεί να υπάρχει αρκετή γη για όλους, αλλά τα εδάφη δεν είναι παντού ίδιας ποιότητας - και οι επενδυτές στοχεύουν πάντα στην καλύτερη γη, που τις περισσότερες φορές είναι αυτή όπου κατοικούν οι ντόπιοι αγρότες.

Καταστροφή

Κατ' αυτόν τον τρόπο η αγορά μεγάλων εκτάσεων γης μπορεί να αποβεί καταστροφική - αφού ποσοστό 50% των Αφρικανών είναι μικροκαλλιεργητές. Η εφαρμογή υπερσύγχρονων τεχνικών αγροκαλλιέργειας από τους μεγαλοεπενδυτές με στόχο μεγαλύτερες σοδειές δεν θα συνεισφέρει στη βελτίωση των συνθηκών των χωρών - αφού οι άνεργοι και οι ακτήμονες Αφρικανοί δεν θα είναι σε θέση ν' αποκτήσουν τα προς τροφήν σιτηρά τους.

Η Παγκόσμια Τράπεζα κι άλλοι παγκόσμιοι οργανισμοί ετοιμάζουν έναν «κώδικα ορθής συμπεριφοράς» για επενδυτές - πρόθεση που είχε εκφραστεί και τον Ιούλιο στη Λ'Ακουιλα στη σύνοδο G8. Ωστόσο, οι ηγέτες δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν στη διατύπωση δεσμευτικών, κοινώς αποδεκτών κανόνων. Ετσι, το κυνήγι για γη συνεχίζεται -προς το παρόν- ακάθεκτο...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Αφρική