Έντυπη Έκδοση

ΑΤΤΙΚΗ - ΣΕΙΣΜΟΣ 10 χρόνια μετά

Τα Ρίχτερ που μας άλλαξαν

7 Σεπτεμβρίου 1999... Ισως και εκατό φορές «μικρότερη» από το φονικό σεισμό των 7,3 Ρίχτερ που σημειώθηκε στις 17 Αυγούστου στην Τουρκία υπολογίζεται ότι ήταν η ισχυρή δόνηση των 5,9 βαθμών σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από το κέντρο της Αθήνας.

Υπολογίζεται δε ότι η ταχύτητα με την οποία κινούνταν το έδαφος στην Τουρκία ήταν 14 φορές μεγαλύτερη. Παρ' όλα αυτά το απροσδόκητο «χτύπημα της Πάρνηθας» άφησε πίσω του143 νεκρούς, 1.600 τραυματίες, 50.000 άστεγους. Το συνολικό οικονομικό κόστος του σεισμού ήταν της τάξης των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, ο πιο δαπανηρός σεισμός που έγινε ποτέ στην Ελλάδα. Ενας «άγνωστος», που εισέβαλε στη ζωή μ ας και την άλλαξε ριζικά. Δέκα χρόνια μετά, μιλούν στην «Ε» επιστήμονες και πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης, εξηγώντας μας τι άλλαξε στη ζωή μας και ποια μαθήματα πήραμε από το χτύπημα του Εγκέλαδου

ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ*

143 χαμένες ζωές και 3 δισ. ευρώ...

Ο σεισμός έγινε στις 7 Σεπτεμβρίου 1999, στις 11:56':51'' (ώρα Greenwich).

Είχε το επίκεντρό του (38,06οΒ, 23,54οΑ) στη Δυτική Αττική, εστιακό βάθος 10 km, μέγεθος Μ=6,0 Ρίχτερ και προήλθε από ένα ρήγμα μήκους 15 χιλιομέτρων, με διεύθυνση σχεδόν Ανατολή - Δύση. Εγιναν μικροί προσεισμοί (με μεγέθη 3,7 ή μικρότερα) λίγες ώρες πριν, και ακολούθησαν αρκετοί μετασεισμοί, ο μέγιστος των οποίων είχε μέγεθος Μ=4,9 κι έγινε εννέα ώρες μετά τον κύριο σεισμό.

Σεισμοί αυτού του μεγέθους ή μεγαλύτεροι γίνονται σχεδόν κάθε έτος στη χώρα μας και γι' αυτό ο σεισμός αυτός ήταν ένα συνηθισμένο φυσικό φαινόμενο για την Ελλάδα. Ομως, παρά το μικρό του μέγεθος, προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές στη Δυτική Αττική (Ανω Λιόσια, Αχαρνές, Μεταμόρφωση, Θρακομακεδόνες) και σημαντικές βλάβες σε διάφορα μέρη της Αθήνας και του Πειραιά. Κατέρρευσαν 110 οικοδομές, κρίθηκαν κατεδαφιστέες (κόκκινες) 5.222 και επισκευάσιμες (κίτρινες) 38.165. Φονεύτηκαν 143 άνθρωποι, τραυματίστηκαν 1.600 κι έμειναν άστεγοι 50.000. Το συνολικό οικονομικό κόστος του σεισμού είναι της τάξης των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ και γι' αυτό αυτός θεωρείται ο πιο δαπανηρός σεισμός που έγινε ποτέ στην Ελλάδα.

Είναι γνωστό ότι οι κοινωνικές συνέπειες ενός σεισμού (καταστροφές τεχνικών έργων, θάνατοι, τραυματισμοί κ.λπ.) εξαρτώνται όχι μόνον από τις φυσικές του ιδιότητες (μέγεθος, εστιακό βάθος κ.λπ.) αλλά και από τις ιδιότητες του δομημένου περιβάλλοντος που επηρεάζει (οριζόντια και κατακόρυφη έκταση της δόμησης, τρωτότητα των τεχνικών κατασκευών). Οι μεγάλες κοινωνικές συνέπειες του σχετικώς μικρού αυτού σεισμού της Αθήνας, καθώς και άλλων παρόμοιου μεγέθους πρόσφατων σεισμών της χώρας μας (Θεσσαλονίκη 1978, Καλαμάτα 1986, κ.λπ.), οφείλονται κυρίως στην πρόσφατη επέκταση του δομημένου περιβάλλοντος. Αυτό εξάλλου προκύπτει και από το ότι παλαιότεροι τέτοιοι σεισμοί στις ίδιες περιοχές (Αθήνα 1705, Θεσσαλονίκη 1902) είχαν πολύ μικρότερες κοινωνικές συνέπειες. Το συμπέρασμα αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στην προσπάθεια βελτίωσης της αντισεισμικής προστασίας στη χώρα μας. Οι τεχνικοί μας γνωρίζουν καλώς το πρόβλημα και εναπόκειται στην Πολιτεία η αξιοποίηση αυτής της γνώσης.

Αυτός ο σεισμός έγινε σε μια περιοχή χαμηλής μέσης σεισμικότητας. Για τον λόγο αυτόν, ο αντισεισμικός μας κανονισμός, ο οποίος βασίζεται στη χωρική κατανομή της μέσης σεισμικότητας μόνο (και παραβλέπει τη χρονική μεταβολή της), προέβλεπε κατασκευή τεχνικών έργων σχετικώς υψηλής τρωτότητας για την περιοχή αυτή. Αυτή είναι η δεύτερη αιτία των μεγάλων συνεπειών του σχετικώς μικρού αυτού σεισμού αλλά και των άλλων παρόμοιων πρόσφατων σεισμών στη χώρα μας. Η μόνη λύση στο πρόβλημα αυτό είναι η θεσμική καθιέρωση πρόσθετων αντισεισμικών μέτρων, τα οποία να βασίζονται και στη χρονική μεταβολή της σεισμικότητας. Στη χώρα μας η σχετική σεισμολογική έρευνα έχει καταλήξει σε πρακτικώς εφαρμόσιμα τέτοια επιστημονικά αποτελέσματα και απαιτείται πολιτική πρωτοβουλία για την αξιοποίησή τους.

* Ομότιμος καθηγητής Γεωφυσικής, ΑΠΘ

Θ. Π. ΤΑΣΙΟΣ*

10 χρόνια αντι-σεισμικής πολιτικής

Προοδεύουμε κάπως;

1) Ηερώτηση αυτή ακούγεται προκλητική: Μέσα σε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα οιονεί αθλιότητας, πώς είναι δυνατόν να προοδεύουμε σε κάποιον τομέα εθνικών δρωμένων; Κι όμως:

* Μέσα σ' αυτά τα δέκα χρόνια βελτιώθηκε σημαντικά η οργάνωση των υπηρεσιών άμεσης βοήθειας, προσωρινής στέγασης και οριστικής αποκατάστασης (ΥΑΣ, ΥΠΕΧΩΔΕ). Λέω βελτιώθηκε - το πόσος δρόμος όμως απομένει, θα το πούμε και παρακάτω.

* Επικαιροποιήθηκε περαιτέρω ο ελληνικός Αντισεισμικός Κανονισμός - ανάμεσα στους καλύτερους σήμερα στην Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το ότι ο σεισμός της Πάρνηθας δεν προκάλεσε (πρακτικώς) ζημίες σε κτήρια μελετημένα μετά το 1985 - χρονιά της ουσιαστικότερης βελτίωσης του Κανονισμού του 1959.

* Συντάχτηκε στον ΟΑΣΠ ο κανονισμός για την προσεισμική ενίσχυση υφιστάμενων παλαιότερων κτηρίων.

* Εγινε συνείδηση στους ιδιοκτήτες κατασκευαζομένων κτηρίων ότι τα "φτηνά" συνεργεία των "μαζωματάρηδων" είναι συνεργεία - δολοφόνοι. Τρία τσέρκια να λείψουν από μια κολόνα, φτάνουν για να γίνει το κακό.

2) Ιδού όμως και τι ΔΕΝ έγινε ακόμα:

* Αραγε, επικαιροποιείται συνεχώς το εθνικό σχέδιο έκτακτων αναγκών - και το κυριότερο, γίνονται άραγε οι απαραίτητες περιοδικές ασκήσεις ετοιμότητας του όλου μηχανισμού;

* Αραγε, δίνονται οι πιστώσεις για την ανανέωση προμηθειών και εξοπλισμού, για την πιθανή αποδοτικότητα του σχεδίου;

* Δεν έγινε τίποτε για την ουσιαστικοποίηση της επίβλεψης στην κατασκευή ιδιωτικών κτηρίων: ο επιβλέπων μηχανικός και οι επαρκείς βοηθοί του οφείλουν να κατασκηνώνουν μονίμως μέσα στο εργοτάξιο - άλλη νοοτροπία, άλλες προδιαγραφές, άλλες αμοιβές.

* Κι όσο για την προσεισμική ενίσχυση υφισταμένων κτηρίων, παρά τις δεκαετείς προσπάθειες του ΤΕΕ (ΕΠΑΝΤΥΚ), έχει πέσει κρατική μουγκαμάρα -πλην ολίγων ελπίδων από το ΥΠΕΣΔΔΑ.

* Και η μαζική ασφάλιση έναντι σεισμών; Τίποτα πάλι...

3) Και ακούστηκε και η βλάσφημη άποψη πως τάχα ο θεός της Ελλάδας μάς βαρέθηκε.

* Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ

Ψυχραιμία μπροστά στα ερείπια

Ηταν ο πρώτος σεισμολόγος που με ψύχραιμη, βεβαίως η ψυχή του ήξερε, και υπεύθυνη φωνή, λίγη ώρα μετά τον σεισμό, μας διαβεβαίωνε πως «Ο,τι κακό ήταν να συμβεί, συνέβη.

Η μετασεισμική δραστηριότητα θα διαρκέσει». Επί σειρά ετών στο τιμόνι του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, ο Γιώργος Σταυρακάκης ήταν ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του σεισμού της Πάρνηθας, και όχι μόνο. Από τις Βρυξέλλες, όπου βρίσκεται πλέον ως ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, θυμάται εκείνες τις ώρες: «Ηταν η πρώτη φορά στη ζωή μου, ως επιστήμονα, που ένιωθα τόσο περίεργα. Είχε συμβεί ο πλέον φονικός και καταστροφικός σεισμός στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας».

Το άγχος της εκτίμησης, αν ήταν ο κύριος σεισμός, πέρασε γρήγορα;

«Σχετικά. Γνώριζα όμως ότι ένας σεισμός με μέγεθος 5,9, επιφανειακός, με επίκεντρο στην ξηρά και πολύ κοντά σε κατοικημένες περιοχές θα συνοδευθεί από μια πλούσια μετασεισμική ακολουθία, με δύο βασικά χαρακτηριστικά: με πολλούς μετασεισμούς μικρού μεγέθους, αλλά για μεγάλη χρονική διάρκεια. Ο,τι αρνητικό για την ψυχολογία των κατοίκων. Μικροί μετασεισμοί, αλλά λόγω της μικρής απόστασης, αισθητοί, για μεγάλη χρονική διάρκεια, ώστε οι κάτοικοι να μην μπορούν να ξεχάσουν τον ισχυρό κραδασμό και τα αποτελέσματά του».

Με τον μικρότερο αισθητό μετασεισμό οι περισσότεροι πίστευαν ότι έρχεται και πάλι νέα καταστροφή...

«Ετσι ήταν. Φήμες ότι βουλιάζει το Σύνταγμα, φήμες για μετανάστευση των επίκεντρων, ενεργοποίηση του Κορινθιακού, ενεργοποίηση του ρήγματος της Αταλάντης και άλλα πολλά. Πώς να νιώθεις μετά από αυτά; Απίστευτο άγχος, μεγάλο φορτίο, υπευθυνότητα, αλλά και συμπάθεια για τον κόσμο».

Διδάγματα πήραμε από τον σεισμό της Αθήνας;

«Πάρα πολλά, όσον αφορά το φυσικό φαινόμενο, την επιστημονική γνώση, την επίδραση του εδάφους στον ισχυρό κραδασμό, αλλά κυρίως τη συμπεριφορά των κατασκευών σε μικρές και ενδιάμεσες επικεντρικές αποστάσεις. Κυρίως, όμως, αυθαίρετες κατασκευές, παράνομες επεμβάσεις, κακοτεχνίες και μη τήρηση των κανονισμών κάποια στιγμή θα κοστίσουν ζωές, δικές μας, των παιδιών μας, των συνανθρώπων μας».

Πόσο κοντά είμαστε στην πρόβλεψη σεισμών;

«Τα μέχρι σήμερα ερευνητικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η βραχείας διάρκειας πρόγνωση είναι σχεδόν στο "απόλυτο μηδέν", η μεσοπρόθεση, δηλαδή εντός 3-5 χρόνων, είναι σημαντικά υποσχόμενη και θα έλεγα περισσότερο πρακτική και χρήσιμη για την Πολιτεία σε σχέση με τον σχεδιασμό και την προετοιμασία των εμπλεκόμενων φορέων».

Επιμένετε στο δόγμα πως «οι φυσικές καταστροφές σε παγκόσμιο επίπεδο μας διδάσκουν ένα πράγμα: αντιμετωπίζονται μόνο με πρόληψη»;

«Ναι, είναι ο μόνος τρόπος μείωσης των συνεπειών τους».

Από τη «σεισμοφρένεια» γιατρευτήκαμε;

«Υπό τη γενική έννοια του όρου, ναι».

Ιεράπετρα, Γεωδυναμικό, Βρυξέλλες. «Πατρίδα, η καρδιά του ανθρώπου», που λένε και οι Χαΐνηδες;

«Ναι, Ιεράπετρα... πατρίδα, Γεωδυναμικό... πρώτα αφήνει κανείς την ψυχή του και μετά το χούι του, Βρυξέλλες... νέοι ορίζοντες για δράση και αποτελεσματικότητα, νέες προκλήσεις».

Τώρα, στο Ευρωκοινοβούλιο, αντί για Ρίχτερ θα μετράτε δράσεις στον τομέα έρευνας, καινοτομίας, τεχνολογίας, δημιουργία δικτύου ερευνητών, ενίσχυση, ανταλλαγή τεχνογνωσίας...

«Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντί για Ρίχτερ, θα δραστηριοποιούμαι στην περιφερειακή ανάπτυξη με πολλές οριζόντιες δράσεις, και με τον έλεγχο του προϋπολογισμού του Ε.Κ.».

Σεισμολόγος - ευρωβουλευτής. Κοινός ο στόχος; «Αν δεν ξέρει κανείς να διεκδικεί και να διαπραγματεύεται σωστά, θα αποτύχει και καλύτερα να κάτσει στο σπίτι του»;

«Θα το ακολουθήσω πιστά στη διάρκεια της θητείας μου, και θα κριθούμε όλοι εκ του αποτελέσματος».

Χ. ΑΘΑΝΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

«Δεν ξεχνώ το άγγιγμά της»

Ο σεισμός βρήκε τον Χρήστο Αθανασόπουλο, πυρονόμο της ΕΜΑΚ, της ειδικής μονάδας του Πυροσβεστικού Σώματος, στο σπίτι του στον Ασπρόπυργο.

Από διαίσθηση και επαγγελματική «διαστροφή» πήρε το αυτοκίνητο και πήγε από μόνος του στην υπηρεσία. «Μας έστειλαν στα Ανω Λιόσια στα ερείπια διώροφου σπιτιού όπου τελικά είχε χαθεί ένα δεκαπεντάχρονο παιδί. Οταν συνειδητοποίησα το μέγεθος της καταστροφής με τους επιφανειακούς νεκρούς, τα συντρίμμια και τους εγκλωβισμένους που φανταστήκαμε ότι θα υπάρχουν, αντιληφθήκαμε το μέγεθος τη τραγωδίας. Ηταν κάτι το συγκλονιστικό. Πήρα εντολή να πάω στη Μεταμόρφωση, στο δρόμο με σταμάτησαν να απεγκλωβίσω ένα πεντάχρονο κοριτσάκι από παιδικό σταθμό». Είχε μαζί του τέσσερις πρωτόπειρους συναδέλφους για να βοηθήσει τη μικρή Αμαλία. «Δεν θυμάμαι το επίθετο της, η μικρή ήταν τελικά τυχερή. Ηταν μια συγκλονιστική εμπειρία, δεν θα ξεχάσω το άγγιγμά της όταν τη βγάλαμε έξω, την ώρα που τύλιγε τα χέρια της στο λαιμό μου. Μετά από τέτοιες ανθρώπινες συμπεριφορές και εκδηλώσεις βλέπεις διαφορετικά τη ζωή».

Γ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ρικομέξ: Αυτό είναι ντροπή

Τακτοποιούσε τα λογιστικά της ημέρας στη Ρικομέξ όταν χτύπησε ο Εγκέλαδος.

Λίγη ώρα πριν σχολάσει. Χάθηκε η γη κάτω από τα πόδια του. Το κτήριο κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος και για οκτώ ώρες ήταν θαμμένος στα ερείπια. Μετά, ο Γιώργος Σωτηρόπουλος ανασύρθηκε σχεδόν σε ημιθανή κατάσταση, με πολλές σωματικές βλάβες και το κορμί του τσακισμένο. «Ημουν σε κίνδυνο για τη ζωή μου επί έναν μήνα. Νοσηλεύτηκα στο ΚΑΤ και μετά στο "Λαϊκό". Είχα υποστεί νεφρική ανεπάρκεια, πολλαπλά χτυπήματα στα πόδια, παραλυσία στα κάτω άκρα. Εμεινα στο νοσοκομείο πάνω από δυόμισι μήνες», θυμάται ο Γιώργος. Δέκα χρόνια μετά δεν έχουν αποκατασταθεί πλήρως τα κινητικά προβλήματα. Εργάζεται πλέον ως ελεύθερος επαγγελματίας. «Είναι στιγμές από τον σεισμό που δεν ξεχνιούνται. Μου έχει μείνει στο μυαλό η παντελής αδυναμία του ελληνικού κράτους να δρομολογεί άμεσες διαδικασίες απόδοσης δικαιοσύνης. Εχουν περάσει δέκα χρόνια και δικαιοσύνη δεν έχει αποδοθεί. Οι φάκελοι είναι ανοιχτοί. Είναι ντροπή αυτό. Τι περιμένουν οι αρμόδιοι; Ξέρετε ότι δεν έχουμε πάρει ούτε μία αποζημίωση; Ετσι, για τα μάτια, που λένε. Ούτε οι υπεύθυνοι έχουν πληρώσει. Εκκρεμούν ακόμη οι αποφάσεις». Οσο για το δίδαγμα ύστερα από τέτοιο χτύπημα της Φύσης; «Είμαστε εντελώς απροστάτευτοι στο έλεος των γεγονότων, είτε αυτά είναι φυσικές καταστροφές είτε κάτι άλλο. Αφενός, υπάρχουν κτίσματα που είναι ακατάλληλα και αφετέρου, εάν συμβεί κάτι και εάν ακόμη έχεις δίκιο, είναι πολύ χρονοβόρο να βρεις το δίκιο σου». Οσο για την ερώτηση στην οποία ακόμη δεν έχει δώσει απάντηση; «Πώς έζησα, θα με ρωτήσετε. Δεν έχω απάντηση. Επειτα από κάθε τέτοια περιπέτεια σκέφτεσαι πως τελικά ήσουν τόσο τυχερός. Ακρη δεν βγάζεις. Απλώς λες: ήμουν τυχερός».

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΑΣΣΟΣ*

«Πολιτικές ευθύνες Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ»

Ο σεισμός άφησε πίσω του 143 νεκρούς, 700 τραυματίες, 100.000 αστέγους και πάνω από 30 καταρρεύσεις κτηρίων.

Η ετήσια επέτειος των πυρακαγιών που γι' άλλη μια φορά αποτέφρωσαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα στην Αττική και αλλού, αναδεικνύουν με τον πιο δραματικό τρόπο τις πολιτικές ευθύνες των κυβερνήσεων της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ, που επί μία πενταετία η κάθε μια κυβέρνησαν τον τόπο στο διάστημα αυτό.

Πυρήνας του προβλήματος, και στις δύο περιπτώσεις, είναι η εμπορευματοποίηση της γης και της κατοικίας, και το κίνητρο του κέρδους που εντέλει επιβάλλεται, άμεσα ή έμμεσα, για κάθε παρέμβαση στην πρόληψη, στην ετοιμότητα αντιμετώπισης και στην αποκατάσταση των βλαβών από φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές. Εμμεσα, της μη αποτελεσματικής αντιμετώπισής τους, με τη συνεχή υποβάθμιση του δημόσιου τομέα, τη μη πλήρωση των θέσεων με μόνιμο, έμπειρο και καλά αμειβόμενο προσωπικό, την έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού και συντονισμού, τη διάχυση των ευθυνών.

Οσον αφορά τον σεισμό της Πάρνηθας δύο παραδείγματα επιβεβαιώνουν την εκτίμηση αυτή.

1. Ενώ η σχέση μεταξύ του αριθμού των επαγγελματικών χώρων και των κατοικιών που κρίθηκαν επισκευάσιμα ήταν 1 προς 9,3 (3.694 προς 34.471), δηλαδή όσο περίπου είναι και η φυσική σχέση επαγγελματικών χώρων και κατοικιών, η σχέση σ' αυτά που κρίθηκαν κατεδαφιστέα ήταν 1 προς 1,3 (1.993 προς 2.689). Είναι φανερό ότι όσον αφορά τις σοβαρές βλάβες οι επαγγελματικοί χώροι είναι πολύ πιο ευάλωτοι, και αυτό εξηγεί γιατί οι 56 από τους 143 νεκρούς ήταν σε επαγγελματικούς χώρους, με τραγική πρωτιά τους 39 νεκρούς που θάφτηκαν στα ερείπια της Ρικομέξ.

2. Μετά τον σεισμό της Πάρνηθας αποφασίστηκε να γίνει πρωτοβάθμιος προσεισμικός έλεγχος των 80.000 - 85.000 δημόσιων και κοινωφελούς χρήσης κτηρίων όλης της χώρας μέχρι το 2001. Οι έλεγχοι αυτοί στην ουσία έμειναν στα χαρτιά, αφού μέχρι σήμερα, δέκα χρόνια μετά, μόνο στο 6% περίπου των κτηρίων αυτών έχουν γίνει στοιχειωδώς αξιόπιστοι, πρωτοβάθμιοι, ταχείς οπτικοί έλεγχοι. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι σε όσα κτήρια χρειάζεται να γίνουν προληπτικές ενισχυτικές επεμβάσεις, αυτές δεν έχουν ξεκινήσει, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις σε κάποια σχολεία. Ο πραγματικός όμως λόγος είναι ότι άλλες είναι οι προτεραιότητες, γιατί πόροι υπάρχουν, αλλά δεν διατίθενται για να καλυφθεί η κοινωνική ανάγκη και για σεισμικά ασφαλείς χώρους εργασίας. Να γιατί η πολιτική αυτή είναι αντι-αντισεισμική.

* Σεισμολόγος - ερευνητής στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, μέλος της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Κοινωνικής Αντισεισμικής Αμυνας του ΟΑΣΠ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ*

«Ολοι αθώοι στα ποινικά δικαστήρια»

Ι. Οι περισσότεροι που είχαν μόνο τραυματισμούς κατά τις καταρρεύσεις των κτηρίων, ΔΕΝ προσέφυγαν στα δικαστήρια, για αποζημιώσεις. Ακόμη και σε θανατηφόρα περιστατικά, οι συγγενείς των θυμάτων δεν ζήτησαν αποζημιώσεις.

Δεν είχαν τις οικονομικές δυνατότητες ν' ανταποκριθούν στα δικαστικά έξοδα. Οσοι άσκησαν αγωγές στα θανατηφόρα περιστατικά, τους επιδικάστηκαν πολύ μικρές αποζημιώσεις, π.χ. 30.000 ευρώ σε γονείς και 17.000 ευρώ σε αδελφούς.

Οι ισχνές αυτές αποζημιώσεις δεν καταβλήθηκαν, γιατί οι εργοδότες δεν πλήρωναν, όπως στη Φιαλοπλάστ - τρεις νεκροί. Αποκρύπτουν τα περιουσιακά τους στοιχεία. Ή πτώχευσαν, όπως η Ricomex. Αυτή πτώχευσε στην Ελλάδα. Και λειτουργεί στην Τουρκία, με την ίδια επωνυμία. Αλλες οικογένειες σύρονται ακόμη στα πολιτικά δικαστήρια. Με αντιδίκους πολυεθνικές. Οπως στη Νέα Φιλαδέλφεια (Πίνδου και Παπανδρέου, 7 νεκροί). Εκεί, την εκμετάλλευση του σουπερμάρκετ που έπεσε, είχαν τα Dia και τα Carrefour. Αποφάσεις εκδόθηκαν από τα διοικητικά δικαστήρια και κατά της Νομαρχίας Αθηνών. Αυτή ΔΕΝ πληρώνει. Σύρει τους συγγενείς των θυμάτων στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Στον δικαστικό αγώνα έχουν μπει και τράπεζες, εναντίον των θυμάτων.

Οπως η Εθνική, που σύρει τον δικαστικό αγώνα στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Και η Eurobank, που τον σύρει στο Εφετείο Αθηνών. ΙΙ. Στα ποινικά δικαστήρια ΔΕΝ καταδικάστηκε σχεδόν κανένας απ' όσους κατηγορήθηκαν. Το ΥΠΕΧΩΔΕ συνέστησε δεκαπενταμελή επιτροπή για να διαπιστώσει τα αίτια των καταρρεύσεων.

Διαπίστωσε συγκλονιστικές κακοτεχνίες, ελαττωματικότητες και παραλείψεις που έφεραν τις καταρρεύσεις. Δαπανήθηκαν δισεκατομμύρια δραχμές. Πήγαν στράφι.

Η Ricomex είχε 39 νεκρούς. Διαπιστώθηκε ότι το κτήριο ήταν ένα φέρετρο, κρεμασμένο στο ρέμα της Χελιδονούς. Κατηγορήθηκαν 33 άτομα ως υπαίτιοι της τραγωδίας. Οι 29 έφυγαν με βουλεύματα. Τέσσερις έφτασαν στο ακροατήριο. Απαλλάχτηκαν οι δύο. Στο Εφετείο απαλλάχτηκαν και οι λοιποί. Ετσι, ΔΕΝ βρέθηκε κανένας ένοχος. Τα θύματα πρέπει να κάνουν μήνυση στον σεισμό! Στη Ricomex παρατηρήθηκε το εξής, αξιοσημείωτο: Τα πολιτικά δικαστήρια βρήκαν ενδεχόμενο δόλο για τη θανάτωση των εργαζομένων. Και επιδίκασαν ισχνές αποζημιώσεις. Τα ποινικά δικαστήρια δεν βρήκαν ούτε την παραμικρή αμέλεια και απάλλαξαν τους πάντες. Από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις στον Ενιαίο Αυτόνομο Φορέα της Δικαιοσύνης!...

Για την πολυκατοικία της Νέας Φιλαδέλφειας που κατέρρευσε, κατηγορήθηκαν οκτώ ιδιοκτήτες και εκπρόσωποι του Dia και του Carrefour. Απαλλάχτηκαν όλοι, από τον πρώτο βαθμό. Γενικά, τα θύματα των σεισμών (χήρες και ορφανά) έχουν περιπλακεί σε δυσανάλογους των δυνάμεών τους δικαστικούς αγώνες. Αυτοί αποβαίνουν υπέρ των ισχυρών. Τα θύματα καταπλακώθηκαν στα ερείπια των κτηρίων - φέρετρα. Οι οικογένειές τους ξεψυχούν στα δίχτυα των ισχυρών εργοδοτών και πολυεθνικών. Τελικά, το μαχαίρι έφτασε στο δικό τους κόκαλο.

*Συνήγορος σεισμοπλήκτων

Κ. ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗΣ

Τα Ρίχτερ χτύπησαν και τον κοινωνικό ιστό στη Δυτική Αθήνα

«Αν η Ρικομέξ, η Φαράν και ο Φουρλής ήταν οι βιομηχανίες - σύμβολα των καταστροφικών συνεπειών, οι ζημιές που υπέστησαν οι χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι κοινωνικός τους περίγυρος ήταν πολλαπλάσια σημαντικές.

Στις επιπτώσεις από τον σεισμό αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί συνδέεται με την καθημερινότητα: κατοικία-εργασία-παραγωγή-εμπόριο συνυπάρχουν στον χώρο, το ένα συμπληρώνει το άλλο».

Αυτά τονίζει ο Κωστής Χατζημιχάλης, καθηγητής στο Τμήμα Γεωγραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, επικεφαλής έρευνας για τις αθέατες κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις του σεισμού του '99 στη Δυτική Αθήνα.

- Κύριε καθηγητά, εκτός από τις ζημιές σε κατοικίες και μεγάλες βιομηχανίες, είχαμε και άυλες απώλειες, όπως αύξηση της ανεργίας, μείωση της καταναλωτικής ζήτησης, αναδιανομή της παραγωγικής τράπουλας κ.ά.

«Η κυρίαρχη αντίληψη των φορέων της Πολιτείας για τις επιπτώσεις από τους σεισμούς αφορά τις απώλειες σε κτήρια και ανθρώπινες ζωές. Στην έρευνα που αναφέρεστε («Κοινωνικές και Οικονομικές Επιπτώσεις στις Βιομηχανικές-Εμπορικές Επιχειρήσεις και την Απασχόληση στη Δυτική Αθήνα από τον σεισμό της 7.9.1999: ανάλυση τάσεων και προτάσεις μέτρων πολιτικής», ΟΑΣΠ/Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, την οποία είχε χρηματοδοτήσει ο ΟΑΣΠ, αναζητήσαμε τις επιπτώσεις στις επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους, πέρα από τις κυρίαρχες αντιλήψεις. Τα δικά μας ερωτήματα αφορούσαν τις υλικές απώλειες σε εξοπλισμούς και μηχανήματα, πρώτες ύλες, εμπορεύματα και προϊόντα.

- Τι αλλαγές είχαμε στην παραγωγική τράπουλα στη Δυτική Αθήνα;

«Οι αλλαγές διαφοροποιούνται ως προς το μέγεθος και την ειδίκευση των επιχειρήσεων. Οι μεγαλύτερες -που ήταν λίγες- με τα δάνεια και τις επιδοτήσεις επιδίωξαν μετεγκατάσταση εκτός αστικών περιοχών, ενώ οι μικρότερες -που ήταν και οι περισσότερες- έκλεισαν, επισκεύασαν τις ζημιές επιτόπου ή αναζήτησαν νέα θέση στην ίδια γειτονιά. Στο σύνολο των επιχειρήσεων που είχαν ζημιές, 15% έκλεισαν, 73,5% επισκεύασαν τις ζημιές επιτόπου και μόνο 11,5% άλλαξαν τόπο εγκατάστασης εκτός της Δ. Αθήνας».

- Μια άμεση κοινωνική επίπτωση ήταν η ανεργία. Σε τι ποσοστό έφτασε στις πληγείσες περιοχές;

«Η ανεργία στη Δ. Αθήνα ήταν ήδη μεγάλη, γύρω στο 25% πριν από τον σεισμό, με πρωταγωνιστές τους Δήμους Ιλίου, Καματερού και Πετρούπολης. Κατά παράδοξο τρόπο ο σεισμός δεν αύξησε δραματικά την ανεργία και αυτό, για δύο λόγους. Ο πρώτος, όπως είχε καταγγείλει το ΕΚΑ, αφορούσε τη συνέχιση λειτουργίας επιχειρήσεων που είχαν χαρακτηριστεί κίτρινες ή και κόκκινες, χωρίς να υπάρξουν επισκευές. Καταλαβαίνετε τι πιέσεις και εκβιασμούς αντιμετώπιζαν οι εργαζόμενοι. Ο δεύτερος αφορά τον οικογενειακό χαρακτήρα των περισσότερων επιχειρήσεων που «κρύβουν» την ανεργία. Στο σύνολο της Δ. Αθήνας η ανεργία μετά τον σεισμό έφτασε στο 28% και ειδικότερα στην Αγ. Βαρβάρα 18%, Αγ. Ανάργυροι 21%, Αιγάλεω 16%, Ιλιο 28%, Καματερό 43%, Περιστέρι 23%, Πετρούπολη 30% και Χαϊδάρι 13%».

- Ποιες ηλικίες έπληξε πιο πολύ;

«Επληξε κυρίως τις μεσαίες ηλικίες (44 ετών και άνω) σε όλους τους δήμους. Αυτό δεν έγινε κατανοητό από την Πολιτεία, που έθεσε σε εφαρμογή προγράμματα επανιδείκευσης, στα οποία αυτές οι ηλικίες ήταν αδύνατο να προσαρμοστούν».

- Πόσο ουσιαστική ήταν η κρατική αρωγή στις μικρές επιχειρήσεις;

«Γενικά η μέριμνα για τις μικρές επιχειρήσεις ήταν από ανεπαρκής έως ανύπαρκτη, γιατί η προτεραιότητα ήταν οι κατοικίες. Η πολιτεία δεν κατανοεί τη διάχυτη παραγωγική δραστηριότητα μέσα στην πόλη και συχνά την καταδιώκει. Πρέπει όμως να τονίσουμε και την εκτεταμένη παραβατικότητα αυτών των μικρών επιχειρήσεων σε κατασκευές, άδειες λειτουργίας, απασχόληση με άτυπες εργασιακές σχέσεις κ.ά., στοιχεία που εμποδίζουν την υλοποίηση της όποιας κρατικής αρωγής, η οποία μόνον όταν γίνεται κάποια φυσική καταστροφή ζητεί πιστοποιητικά νομιμότητας. Οσο λειτουργούν οι μικρές επιχειρήσεις, όπως και στα αυθαίρετα, υπάρχει μια σιωπηρή αποδοχή».

- Μετά ήρθαν η γραφειοκρατία, οι ασάφειες ως προς το τι είναι βιομηχανία, οι καθυστερήσεις στις αυτοψίες, τα σεισμοδάνεια. Απέδωσαν όλα αυτά και αν όχι, τι πρέπει να γίνει;

«Οι μικρές μονάδες αντιμετωπίστηκαν λανθασμένα σαν κατοικίες. Αυτό που πρέπει να γίνει στο μέλλον είναι μια σειρά από πρωτόκολλα ενεργειών ειδικά για μικρές επιχειρήσεις (όπως έχουν π.χ. στην Ιαπωνία), όπου ύστερα από έναν σεισμό να συλλέγονται στοιχεία και να γίνονται ενέργειες πραγματικά βοηθητικές για την τοπική οικονομία».

«Παραμένει ένας μεγάλος κίνδυνος»

Η σχέση ρήγμα-σεισμός είναι σχέση αιτίου-αποτελέσματος, δεδομένου ότι η σεισμική δόνηση προκαλείται τη στιγμή της ενεργοποίησης του ρήγματος και της ολίσθησης των εκατέρωθεν ρηξιτεμαχών.

Ανάγλυφη εικόνα της Πάρνηθας με σημειωμένο το ρήγμα του 1999 (παραλληλόγραμμο με διεύθυνση βορειοδυτική - νοτιοανατολική). Με χρώμα φαίνονται τα κομμάτια που έσπασαν και το μέγεθος της ολίσθησης την 7-9-1999 (κίτρινο 10-30 εκατοστά, πράσινο 30-60 εκατοστά, γαλάζιο 60-90 εκατοστά). ΠΗΓΗ: Α.ΓΚΑΝΑΣ, ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΑΑ Ανάγλυφη εικόνα της Πάρνηθας με σημειωμένο το ρήγμα του 1999 (παραλληλόγραμμο με διεύθυνση βορειοδυτική - νοτιοανατολική). Με χρώμα φαίνονται τα κομμάτια που έσπασαν και το μέγεθος της ολίσθησης την 7-9-1999 (κίτρινο 10-30 εκατοστά, πράσινο 30-60 εκατοστά, γαλάζιο 60-90 εκατοστά). ΠΗΓΗ: Α.ΓΚΑΝΑΣ, ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΑΑ Ο σεισμός των 5,9 Ρίχτερ, που κράτησε σχεδόν 15 δευτερόλεπτα, οφειλόταν στην ολίσθηση, το τρίψιμο της μιας πλευράς του ρήγματος πάνω από την άλλη. Το ρήγμα είχε μήκος μόλις 15 χιλιόμετρα και έχει διεύθυνση ανατολική - νότιο ανατολική και καλύπτει όλη την περιοχή μεταξύ Πεντέλης και Πάρνηθας. Το ρήγμα δεν ήταν κατακόρυφο αλλά παρουσίαζε μια κλίση προς τα νοτιοδυτικά. Η μια πλευρά του βρίσκεται πιο ψηλά από την άλλη και κλίνει προς την πόλη. Στο κατερχόμενο μέρος του ρήγματος βρίσκεται το λεκανοπέδιο Αττικής.

Ολα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το μικρό εστιακό βάθος του σεισμού, προκάλεσαν τις καταστροφές και ήταν η αιτία που έγινε τόσο αισθητός ο σεισμός.

Μόνο δύο χρόνια μετά, η «φυσιολογική και φθίνουσα εξέλιξη» της σεισμικής δραστηριότητας από το φονικό χτύπημα των 5,9 Ρίχτερ αριθμούσε τέσσερις χιλιάδες μετασεισμούς. Σύμφωνα με τον Θανάση Γκανά, γεωλόγο - σεισμολόγο του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, που ανέλυσε τα στοιχεία, η σεισμικότητα της Αττικής αποτελείται από δύο πληθυσμούς σεισμών: εκείνους της μετασεισμικής ακολουθίας του σεισμού των Αθηνών στις 7 Σεπτεμβρίου του 1999, κατά μήκος του σεισμικού ρήγματος της Πάρνηθας, και άλλους που συνέβησαν στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής και Βόρειας Αττικής. «Το μεγαλύτερο ποσοστό της σεισμικότητας», λέει ο Θανάσης Γκανάς, «πάνω από 50%, εντάσσεται στη μετασεισμική ακολουθία της Πάρνηθας».

Σε πρόσφατη εργασία του κ. Γκανά και συνεργατών του, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Geophysical Research, διαπιστώθηκε ότι μεγάλο μέρος του σεισμικού ρήγματος της Φυλής, το οποίο είχε θεωρηθεί υπεύθυνο για τον σεισμό του 1999, ευρίσκεται μέσα στο πεδίο της κατερχόμενης περιοχής. Δηλαδή, τουλάχιστον το μισό κομμάτι αυτού του ρήγματος δεν έσπασε, αλλά «κόπηκε» από το σεισμικό ρήγμα της Πάρνηθας.

Χρησιμοποιήθηκαν δορυφορικά δεδομένα ραντάρ του ευρωπαϊκού δορυφόρου ERS, μελετήθηκε η εξέλιξη της επιφανειακής παραμόρφωσης του εδάφους στην περιοχή της Πάρνηθας και αναλύθηκαν 73 εικόνες της Πάρνηθας και του Θριασίου πεδίου, με διακριτική ικανότητα 20 μέτρων.

«Αυτή η γεωμετρία της διάρρηξης εξηγεί τις μεγάλες ζημιές στην περιοχή των Θρακομακεδόνων μαζί με τη χαλαρή φύση του εδάφους και την κατευθυντικότητα της διάρρηξης προς τα νοτιοανατολικά. Το γνωστότερο σημείο, στο οποίο μπορούμε σήμερα να προσδιορίσουμε την εμφάνιση του ρήγματος στην επιφάνεια, είναι η Μονή Κυπριανού στη Φυλή. Εκεί το μοντέλο ολίσθησης υπολόγισε ότι η διάρρηξη σταμάτησε σε βάθος 1.200 μέτρων από την επιφάνεια του εδάφους και έτσι εξηγούνται οι εκτεταμένες ζημιές στη μονή και οι εδαφικές διαρρήξεις. Η διάρρηξη του 1999 σταμάτησε 2 χιλιόμετρα δυτικά του ποταμού Κηφισού μέσα στο Λεκανοπέδιο και σε ρηχά βάθη (έως 3 χιλιόμετρα). Αυτό σημαίνει ότι το σεισμικό ρήγμα συνεχίζει μέσα στο Λεκανοπέδιο, κόβει κάθετα τα παλαιά ρήγματα με διεύθυνση παράλληλη με τον Κηφισό, και ότι το άσπαστο, βαθύτερο κομμάτι του ρήγματος του 1999 παραμένει ένας μεγάλος κίνδυνος για την πρωτεύουσα».

Στην επιφανειακή παραμόρφωση που κατέγραψε το δορυφορικό ραντάρ το χρονικό διάστημα Σεπτέμβριος 1999 - Σεπτέμβριος 2002 βρέθηκε ότι το ρήγμα της Πάρνηθας συνέχισε να ολισθαίνει επί δυόμισι περίπου χρόνια μετά τον Σεπτέμβριο του 1999. Η μετα-σεισμική ολίσθηση δεν ξεπέρασε τα 3 εκατοστά στο Θριάσιο πεδίο. «Αν αθροίσουμε όλη τη μετα-σεισμική ολίσθηση βρίσκουμε ένα εμβαδό ίσο με 146 τετραγωνικά χιλιόμετρα ή περίπου 42% μεγαλύτερο από την ολίσθηση του κύριου σεισμού. Περίπου 44% της μετα-σεισμικής ολίσθησης έγινε πάνω σε ήδη σπασμένο κομμάτι του ρήγματος κατά τον κύριο σεισμό και σε βάθη 6-10 χιλιόμετρα. Αυτή η κίνηση σταμάτησε περίπου δυόμισι χρόνια μετά τον κύριο σεισμό. Αν όλη η μετασεισμική ολίσθηση συνέβαινε ξαφνικά (σε μερικά δευτερόλεπτα) θα ισοδυναμούσε με σεισμό μεγέθους 5,6. Η μετα-σεισμική ακολουθία που κατέγραψαν όλα τα σεισμολογικά δίκτυα έλαβε χώρα κυρίως στα δύο άκρα του ρήγματος και εξηγείται με μεταφορά στατικών τάσεων από τον κύριο σεισμό. Η επιπλέον τάση που φόρτισε τον φλοιό στην περιοχή της Πάρνηθας υπολογίστηκε από 1 έως και 7 ατμόσφαιρες».

Κ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ασεισμικές περιοχές, τέλος

Μάθημα για τους επιστήμονες έγινε ο σεισμός της Πάρνηθας πριν από 10 χρόνια, που σκόρπισε την καταστροφή και τον θάνατο στην Αθήνα.

Οπως λέει στην «Ε» ο σεισμολόγος και διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών Κώστας Μακρόπουλος, από τον σεισμό της Πάρνηθας και μετά άλλαξαν πολλά πράγματα στον αντισεισμικό κανονισμό.

«Μέχρι τότε ίσχυε ο αντισεισμικός κανονισμός που είχε τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 1995. Ο συγκεκριμένος προέβλεπε τέσσερις ζώνες σε όλη τη χώρα. Ομως μετά τον σεισμό της Αθήνας το 1999, όλα άλλαξαν. Από 1.1.2004 έγινε επικαιροποίηση του αντισεισμικού κανονισμού που μείωσε της ζώνες στη χώρα από τέσσερις σε τρεις. Ουσιαστικά καταργήθηκε η πρώτη ζώνη, που ήταν η ασεισμική ζώνη. Δηλαδή η περιοχή που δεν έδινε σεισμούς. Διότι αποδείχτηκε τελικά ότι ασεισμικές περιοχές στη χώρα μας δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχουν περιοχές που να είναι απολύτως ασφαλείς», λέει ο κ. Μακρόπουλος και σημειώνει: «Ο σεισμός της Αθήνας το 1999 μας έδειξε επίσης ότι οι σεισμοί με μέτριο μέγεθος και μικρό βάθος μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές καταστροφές όταν είναι κοντά σε δομημένο περιβάλλον. Ο σεισμός της Αθήνας ήταν ένας από αυτούς και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, προκάλεσε συνολικά οικονομική ζημιά 5 δισ. ευρώ και 143 θύματα». Ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών αποκαλύπτει στην «Ε» ότι το ρήγμα που προκάλεσε την καταστροφή στην Αθήνα το 1999, διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν χαρτογραφημένο. «Αυτό το στοιχείο μάς έδωσε να καταλάβουμε και να μάθουμε φυσικά ότι υπάρχουν ρήγματα κοντά στον ιστό των πόλεων, τα οποία είτε είναι τυφλά , δηλαδή χωρίς καμία επιφανειακή εκδήλωση, είτε δεν έχουν χαρτογραφηθεί, διότι δεν έχουν δραστηριοποιηθεί στα τελευταία 100 - 200 χρόνια».

Γ. ΔΡΑΚΑΤΟΣ*

Μνήμες και το σήμερα

Πρώτα από όλους να θυμηθώ τους 143 αδικοχαμένους, θύματα φυσικής καταστροφής, κακής συγκυρίας, ανθρώπινων σφαλμάτων και παραλείψεων.

Ολα, μικρή παρηγοριά και κούφια λόγια για τους συγγενείς.

Να ξεχάσω (ή να θυμάμαι) τα παράνομα «κτήρια» στα μπαζωμένα ρέματα, στις καταπατημένες όχθες του Κηφισού. Σίγουρα να ξεχάσω τον πανικό των ανεκπαίδευτων σε τέτοιες καταστάσεις συμπολιτών, το κυκλοφοριακό χάος, τα κορεσμένα «κινητά» που ήταν άχρηστα στην πιο κρίσιμη στιγμή, τα ασύστολα ανακυκλούμενα «παραμύθια», την ατελείωτη προγνωσιολογία που πάντα αναπτύσσεται κατόπιν εορτής. Και βέβαια (θέλω, αλλά δεν μπορώ) να ξεχάσω τις υποσχέσεις απ' όλες τις πλευρές για σύντομη αποκατάσταση.

Να θυμηθώ την ανθρώπινη αλληλεγγύη που εμφανίστηκε (την έχουμε σχεδόν ξεχάσει στον τόπο μας), τη συμπαράσταση των γειτόνων και την ευκολία με την οποία γκρεμίστηκαν «πολιτικά» και μεθοδικά χτισμένες διαφορές πολλών δεκαετιών. Να θυμηθώ τα απελπισμένα βλέμματα στα λυόμενα, την απόγνωση στις ουρές για το επίδομα, τις υποσχέσεις απ' όλες τις πλευρές για σύντομη αποκατάσταση.

Και τέλος, να θυμάμαι ότι βελτιώθηκε ο αντισεισμικός κανονισμός, ότι χρηματοδοτήθηκαν μελέτες για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου του σεισμού, την αντισεισμική κατασκευή κτηρίων, για την κατανόηση των επιπτώσεων στον κοινωνικό ιστό. Να γνωρίζω ότι σήμερα να αναπτύσσονται ρεαλιστικά σενάρια εκτίμησης των επιπτώσεων ισχυρών σεισμών, έτσι ώστε (να μπορούμε) στον επόμενο σεισμό να θυμόμαστε λιγότερα.

*Διευθυντής Ερευνών Γεωδυναμικού Ινστιτούτου ΕΑΑ

ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ

Ζωή στα κοντέινερ

««Εδώ για να μπεις, έπρεπε να έχεις χαρτί ότι είσαι ετοιμοθάνατος», πρέπει να είσαι άρρωστος, μου είπαν, για να δικαιούσαι λυόμενο... Τότε δώστε μου έναν τάφο, είπα, τι να το κάνω το κοντέινερ».

Οργή για τα χρόνια που έχουν περάσει μέσα στον καταυλισμό, αγανάκτηση για τις καθυστερήσεις στις επισκευές των σπιτιών, απογοήτευση για την εγκατάλειψη στην οποία έχουν καταδικαστεί, είναι σήμερα, δέκα χρόνια μετά τον φονικό σεισμό του '99 στην Αθήνα, τα συναισθήματα της Ευρυδίκης Διαμάντη, προέδρου του Συλλόγου Σεισμοπαθών Μεταμόρφωσης.

«Εδώ περνάμε υπέροχα, ζούμε σε ροζ βίλες, μέσα στην εξοχή», λέει με δόση ειρωνείας και πικρίας η κ. Διαμάντη, μια γυναίκα που τα έχασε όλα στον σεισμό. Τότε, ζούσε με την άρρωστη μητέρα της σε ένα διαμέρισμα στις εργατικές πολυκατοικίες. Σήμερα, ζει με μια αναπηρική σύνταξη σε κοντέινερ στη Μεταμόρφωση, όπου ζουν ακόμη 58 οικογένειες. Μέσα σε 23 τετραγωνικά, που τον χειμώνα είναι ψυγείο και το καλοκαίρι φούρνος, ζει με μοναδική συντροφιά τις γάτες.

Η πολυκατοικία που ζούσε δεν έπεσε, παρότι κρίθηκε ακατάλληλη, και με επισκευές «πασαλείμματα» έγινε κατοικήσιμη. Η ίδια πήρε αποζημίωση 200.000. «Τι να έκανα με αυτά; Το σπίτι μου είχε βομβαρδιστεί», λέει η κ. Διαμάντη.

ΑΚΗΣ ΤΣΕΛΕΝΤΗΣ

«Δεν μας έγινε μάθημα»

Θα περίμενε κανείς όλα αυτά τα δέκα χρόνια να είχαμε πάρει το μάθημα και να είχαμε θωρακίσει καλύτερα την πρωτεύουσα και την πατρίδα μας.

Αντ' αυτού, δεκάδες «κόκκινα» και «κίτρινα» μετατράπηκαν κάτω από παράξενες συνθήκες σε πλήρως επισκευάσιμα, αποτελώντας θανάσιμες παγίδες για πιθανό μελλοντικό σεισμό. Γεμίσαμε την Αθήνα και άλλες πυκνοκατοικημένες πόλεις με δίκτυα φυσικού αερίου χωρίς να νομοθετήσουμε στοιχειώδεις κανόνες αντισεισμικής προστασίας (π.χ. σεισμικές βαλβίδες), συνεχίσαμε να κτίζουμε σε ρέματα, νομιμοποιήσαμε για καθαρά κομματικά οφέλη αυθαίρετα που ποτέ δεν πέρασαν από το σχεδιαστικό τραπέζι του πολιτικού μηχανικού, βγάλαμε το μάθημα της Γεωλογίας από τα σχολεία μας, λες και οι μαθητές μας είναι καλύτερο να γνωρίζουν τη διάμετρο του δισκοπότηρου και τη δομή του φασολιού από τις τεκτονικές δομές και τα αίτια που σείουν κάθε τόσο τη χώρα μας και πώς να προστατευτούν από αυτά.

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε μια πλήρης απαξίωση της αντισεισμικής πολιτικής της χώρας, αφού ξηλώθηκαν ήδη δοκιμασμένες και έμπειρες ανθρώπινες δομές των σεισμολογικών φορέων με κομματικά ανδρείκελα αμφιβόλου επιστημονικής επάρκειας, παραμερίστηκαν άξιοι επιστήμονες, διοχετεύτηκαν οι όποιες επιχορηγήσεις (και σε μερικές περιπτώσεις ειδικά παχυλές και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες) σε συγκεκριμένα «φίλα προσκείμενα άτομα» και αφέθηκε η υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα να τρώει τις σάρκες της.

Αλήθεια, από πότε ο ΟΑΣΠ έχει να προκηρύξει ερευνητικά σεισμολογικά επιστημονικά προγράμματα, σαν μια τονωτική ένεση στους δεκάδες σεισμολόγους των πανεπιστημίων μας, που ξημεροβραδιάζονται ανιδιοτελώς πάνω από τους σεισμογράφους με αίσθημα ευθύνης, για να «καλύπτουν» αυτούς τους ανεγκέφαλους καρεκλοκένταυρους κυβερνητικούς σεισμολόγους;

Γιατί καρκινοβατεί ακόμα η ολοκλήρωση του Εθνικού σεισμολογικού δικτύου, μία ιδέα που ξεκίνησε επί Χρίστου Βερελή και άρχισε να υλοποιείται από τον τότε γεν. γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, καθηγητή Δημήτρη Παπανικολάου;

Γιατί πρέπει εγώ και άλλοι άξιοι συνάδελφοί μου να μπαινοβγαίνουμε στα υπουργεία και να παρακαλάμε τον ΟΑΣΠ για τα αυτονόητα; Γιατί η Εθνική Επιτροπή Σεισμικού Κινδύνου από ολιγομελής έφτασε να έχει τις διαστάσεις δύο ποδοσφαιρικών ομάδων, σύμφωνα με τη ρήση «και μένα μπάρμπα», μη αφήνοντας κανένα παραπονεμένο; Γιατί σοβαρές επιστημονικές εκτιμήσεις συναδέλφων, που φωτογράφισαν συγκεκριμένες «κόκκινες» περιοχές, δεν έτυχαν ούτε στοιχειώδους απάντησης από αυτή την επιτροπή;

Φοβάμαι λοιπόν ότι από τον σεισμό της Πάρνηθας και μετά, όχι μόνο δεν βάλαμε μυαλό αλλά καβαλήσαμε και το καλάμι και στον επόμενο σεισμό θα αποκαλυφθεί αυτή η τραγική κατάσταση στην οποία έχει επέλθει η αντισεισμική πολιτική της χώρας.

ΥΓ. Και επειδή είμαι σίγουρος ότι για μία ακόμη φορά θα υποστώ τον «εκφοβισμό» της μήνυσης και ίσως κληθώ ξανά για να επιβεβαιώσω τα όποια αυτονόητα γραφόμενά μου από τον εισαγγελέα, υπενθυμίζω ότι οι ακαδημαϊκές απόψεις δεν επιδέχονται κανενός είδους συσκότιση και στραγγαλισμό, γιατί αυτό θυμίζει άλλα μαύρα χρόνια...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Φάκελος
Φυσικές καταστροφές & ακραία καιρικά φαινόμενα