Έντυπη Έκδοση

Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη

Ντίνος Χριστιανόπουλος

Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη με κριτικό υπόμνημα

εκδ. Ιανός ο Μελωδός, σ. 373, 22 ευρώ

Από το 1994 ο Ντίνος Χριστιανόπουλος έχει συνδέσει το όνομά του με τον Βασίλη Τσιτσάνη, κυρίως μέσω των βιβλίων που έχει γράψει γι' αυτόν, αλλά και μέσω της ορχήστρας «Η παρέα του Τσιτσάνη». Ετσι, το 1994 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διαγώνιος το βιβλίο του Ο Βασίλης Τσιτσάνης και τα πρώτα τραγούδια του (1932-1946), στο οποίο κατέγραψε 115 τραγούδια του Τσιτσάνη ταξινομημένα όχι κατά χρονολογική σειρά γραμμοφώνησης, αλλά κατά σειρά γραφής (σύνθεσης). Το 2001 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μπιλιέτο το βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί γερμανικής κατοχής, μια μελέτη για τα 31 τραγούδια της περιόδου 1941-1946.

Η αγάπη πάντως του Ντίνου Χριστιανόπουλου για τον Τσιτσάνη άρχισε πολύ νωρίτερα και συγκεκριμένα το 1942, όταν, εντεκάχρονος τότε και για να μην πεθάνει από την πείνα μέσα στην Κατοχή, γύριζε εδώ κι εκεί πουλώντας τσιγάρα, σπίρτα κ.λπ. κι έτσι μπαινόβγαινε και στα «Κούτσουρα» του Δαλαμάγκα στην οδό Νικηφόρου Φωκά, μια λαϊκή μάντρα με πελάτες κυρίως μαυραγορίτες, στην οποία για κάποιους μήνες έπαιζε και τραγουδούσε ο Βασίλης Τσιτσάνης. Να σημειωθεί εδώ με την ευκαιρία ότι ο Ντίνος Χριστιανόπουλος ήταν ο πρώτος που κατέγραψε 200 ρεμπέτικα τραγούδια με στίχους και στοιχεία και να τονιστεί ότι με «φιλικό» τρόπο τα τραγούδια αυτά βρέθηκαν στα χέρια του Ηλία Πετρόπουλου στα μέσα του 1960. Στη συνέχεια, ο Πετρόπουλος πρόσθεσε άλλα 400 τραγούδια, έγραψε κάποιες ενδιαφέρουσες, αλλά μερικώς αμφιλεγόμενες σημειώσεις, πρόσθεσε ένα γλωσσάρι της μάγκικης αργκό καθώς κι ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό και τελικά εξέδωσε το 1968 το καλαίσθητο βιβλίο Ρεμπέτικα Τραγούδια, χωρίς να αναφέρει ότι τα 200 τραγούδια προέρχονταν από τον Ντίνο Χριστιανόπουλο...

Οταν το 1961 ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, και ύστερα από αρκετά σχετικά άρθρα για το ρεμπέτικο, εξέδωσε την πρώτη του ολοκληρωμένη μελέτη, την Ιστορική και αισθητική διαμόρφωση του ρεμπέτικου τραγουδιού, την αφιέρωσε εντύπως ως εξής: «Στον αγέραστο Βασίλη Τσιτσάνη και στην αξέχαστη Μαρίκα Νίνου». Ο Τσιτσάνης μάλιστα συγκινήθηκε πολύ και ανταποκρίθηκε, με αποτέλεσμα τη γνωριμία και τη σύνδεση μαζί του.

Σημαντική ήταν η παρουσία της «Παρέας του Τσιτσάνη», της μικρής αυτής μουσικής ομάδας που ξεκίνησε το 1998 και στην οποία συμμετείχε και τραγουδούσε ο ίδιος ο εμπνευστής της, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Και ήταν σημαντική γιατί με μόνο δύο όργανα, μπουζούκι και κιθάρα, και με 3 ή 4 φωνές αποδίδονταν πιστά τα τραγούδια της μεγάλης αυτής τρικαλινής μουσικής ιδιοφυΐας, χωρίς να διασύρονται, όπως γίνεται από μεγάλες και ...βροντώδεις ορχήστρες με ηλεκτρικούς τετράχορδους μπουζουκομπαγλαμάδες που συνοδεύουν έντεχνους (τρομάρα τους) ερμηνευτές σε λαϊκές (υποτίθεται) συναυλίες. Αξιοσημείωτο είναι ότι η «Παρέα του Τσιτσάνη» ελκύει πολύ την ψαγμένη νεολαία, κάτι που οι «βροντώδεις έντεχνοι» όχι μόνο δεν κάνουν, αλλά αντιθέτως προκαλούν γέλια και σχόλια-σχολιανά... (Αυτά τα ξέρουμε και ύστερα από σχετικές έρευνες, τα ξέρουν δε και εταιρείες δίσκων, όπως ασφαλώς μαθαίνουμε απ' τους συμπαθείς «χαφιέδες» μας...). Για τους στόχους της «Παρέας του Τσιτσάνη» ο Ντίνος Χριστιανόπουλος έχει γράψει το εξής χαρακτηριστικό: «Εάν αξίζει να παίζουμε όχι μόνο για τον εαυτό μας αλλά και για τους άλλους, αυτοί οι άλλοι θα ήταν προτιμότερο να είναι οι απόκληροι της ζωής και όχι τα στίφη που κατακλύζουν τις λαϊκές συναυλίες».

Και φέτος, στα 25 χρόνια της «απουσίας» του Τσιτσάνη, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος μάς αιφνιδίασε με το καινούριο του βιβλίο Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη με κριτικό υπόμνημα (εκδόσεις Ιανός, 2009). Πρόκειται για 187 τραγούδια του Τσιτσάνη (περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου των τραγουδιών του) επιλεγμένα από τον Χριστιανόπουλο, που για να φτάσουν στο τυπογραφείο, σ' ένα βιβλίο 373 σελίδων, απαιτήθηκαν 16 χρόνια! Το βιβλίο αποτελείται από δύο κύρια μέρη. Στο πρώτο μέρος καταγράφονται οι στίχοι των 187 αυτών τραγουδιών και στο δεύτερο δίνονται πληροφορίες (συχνά πολύ λεπτομερείς) αλλά και κρίσεις για τα τραγούδια αυτά. Ετσι μαθαίνουμε για κάθε τραγούδι πότε γράφτηκε, πότε πρωτογραμμοφωνήθηκε, ποιος έγραψε τους στίχους, και τι χορός είναι. Συχνότατα όμως παίρνουμε κι άλλες πληροφορίες, όπως: αν υπάρχουν παρτιτούρα ή νότες του τραγουδιού, αν υπάρχουν δημοσιεύσεις για το τραγούδι, αν υπάρχουν στοιχεία για συγγένειες με τους στίχους ή τη μουσική του, αν υπάρχει αυτόγραφο του Τσιτσάνη γι' αυτό, αν υπάρχουν γλωσσικά στοιχεία, τυχόν μεταφράσεις σε άλλη γλώσσα, συμμετοχή του τραγουδιού σε κινηματογραφική ταινία, «διαπίδυση» (πείτε «ώσμωση» αν θέλετε) σε νεότερες λαϊκές μουσικές ή στη λογοτεχνία, τυχόν άλλη ιδιαίτερη ανθολόγησή του και πολλά άλλα στοιχεία. Το τραγούδι πάντως που έχει τις περισσότερες πληροφορίες και σχόλια, είναι βεβαίως η «Συννεφιασμένη Κυριακή» (6 χορταστικές σελίδες!). Εκτός απ' αυτά, το βιβλίο περιέχει: κατάλογο βιβλίων για τον Τσιτσάνη, κατάλογο βιβλίων με τραγούδια του Τσιτσάνη, γλωσσάρι της ανθολογίας, κατάλογο στιχουργών και συμμετόχων στα τραγούδια, κατάλογο ερμηνευτών και ευρετήριο πρώτων στίχων.

Η επιλογή των τραγουδιών από τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, για την ανθολογία του, φαίνεται να έγινε με γνώμονα κυρίως την ομορφιά στίχων και μουσικής, τη διαχρονικότητα (πολλά απ' αυτά «ζουν» φρέσκα μέχρι σήμερα στα πάλκα, στις πίστες, αλλά και στη δισκογραφία), και την αντιπροσωπευτικότητα των περιόδων σύνθεσης του Τσιτσάνη. Νομίζω μάλιστα ότι σχεδόν οποιοσδήποτε γνώστης του έργου του Τσιτσάνη, αλλά και οπαδός της «κρυφής θρησκείας του» (φράση του Ντ. Χρ.) επιχειρούσε να επιλέξει 187 από τα 700 τόσα τραγούδια του, σχεδόν στα ίδια θα κατέληγε. Και το λέω αυτό για να τονίσω την αντικειμενικότητα της επιλογής! Γιατί το να επιχειρήσει κάποιος να ανθολογήσει, από οποιονδήποτε δημιουργό, τραγούδια με γνώμονα τον (λίαν υποκειμενικό) χαρακτηρισμό «αριστούργημα» είναι πολύ παρακινδυνευμένο και χωρίς αντιπροσωπευτικότητα και αντικειμενικότητα (αν και βέβαια υπάρχει και το «εγώ έτσι νομίζω...»). Σχετικά σας λέω ότι ξέρω άτομα τα οποία μετρούν τα «αριστουργήματα» του Τσιτσάνη σε 60-70, άλλα σε 110-120, άλλα σε 200 και άλλα σε ...όλα του. Και σας ομολογώ ότι πάντα ένιωθα άβολα όταν ήταν ανάγκη να χρησιμοποιήσω τη λέξη «αριστούργημα» για κάποιο τραγούδι.

Είναι αυτονόητο, μετά τα παραπάνω, ότι θέλω να συστήσω θερμά το βιβλίο όχι μόνο στους φίλους των τραγουδιών του Τσιτσάνη και στους φίλους των ρεμπέτικων, αλλά και σε κάθε ευαίσθητο που ενδιαφέρεται για τη λαϊκή μας μουσική, την καταγωγή της.

Και την ιστορία της.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου