Έντυπη Έκδοση

Παιδεία και πολιτισμός!

Είναι απορίας άξιον πώς η παιδεία παραμορφώθηκε σταδιακά και παρέμεινε για χρόνια θύμα μιας αντιπαιδαγωγικής μεθόδου που βασιζόταν στην αποτύπωση-φωτογράφηση χιλιάδων πολύπλοκων σελίδων στο μυαλό του μαθητή.

Και τι συμβαίνει εξ αιτίας αυτού; Οπως η φωτογραφία τυπώνεται στη μια όψη του χαρτιού και δεν περνάει από την άλλη, έτσι κι η γνώση που μένει στο μαθητή είναι η εικόνα της σελίδας κι όχι το περιεχόμενό της. Αποτέλεσμα, να μην αφομοιώνει τίποτα ή ελάχιστα από όσα προσπάθησε να συγκρατήσει εξαναγκαστικά στο σκληρό δίσκο του μυαλού του.

Καμία συμμετοχή του ίδιου, καμία κρίση, καμία γνώση τελικά. Εχουμε παραγωγή ανθρώπινων ρομπότ, που μπορεί σταδιακά να εξελιχθούν και σε αντικοινωνικά. Πώς γίνεται ακόμη και η «έκθεση ιδεών» να έχει καλουπιασμένο μοντέλο ανάπτυξης, αντί να είναι ένα ελεύθερο ταξίδι της σκέψης και της φαντασίας του μαθητή στο θέμα που δίνεται;

Αυτή η διαστρεβλωτική μέθοδος μπορεί να παράγει «εξειδικευμένους», να παράγει «πράκτορες» συμφερόντων με την υποταγή του υποκειμένου, αλλά ταυτόχρονα παράγει και αντικοινωνική συμπεριφορά. Εκανα αυτή την εισαγωγική διαπίστωση για να πω ότι η πραγματική παιδεία επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την κριτική και διαλεκτική μέθοδο, που προκαλεί το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή του μαθητή στην ουσία του μαθήματος. Επιτυγχάνεται επίσης και με την ενσωμάτωση του πολιτισμού στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Και, βέβαια, πολιτισμός δεν είναι μόνο το θέατρο, ο κινηματογράφος και οι άλλες μορφές τέχνης. Είναι η καθημερινή ανάλυση των πραγμάτων, των χαρακτήρων και των μορφών της ζωής που μας περιβάλλει. Είναι η αισθητική, η ομορφιά και η αρμονία του φυσικού περιβάλλοντος, και οι συνέπειες της φθοράς του από την ανθρώπινη επέμβαση και απληστία.

*Ολοι έχουμε να θυμηθούμε έναν δάσκαλο, έναν καθηγητή που έγινε σημείο αναφοράς για τα μαθητικά μας χρόνια, ακριβώς γιατί ξέφευγε από την τυπολατρία μιας στεγνής παράδοσης και γινόταν πιο επικοινωνιακός μαζί μας.

Αυτό, βέβαια, είναι ταλέντο, αλλά μπορεί να γίνει και πρότυπο εκπαίδευσης ή μετεκπαίδευσης γι' αυτούς που προορίζονται να διδάξουν. Αυτό είναι εκπαιδευτικός πολιτισμός, που έχει ανάγκη τη δημιουργική και ελεύθερη σκέψη.

- Η ανάλυση μιας ταινίας ή ενός θεατρικού έργου που είδαν οι μαθητές μπορεί να γίνει αντικείμενο παραλληλισμού με την ίδια τη ζωή και την κοινωνία.

- Η ανάγνωση ενός θεατρικού έργου στην αίθουσα διδασκαλίας από μαθητές (χωρίς απαραίτητα να το ανεβάσουν σε σκηνή) είναι ανεκτίμητο μάθημα.

- Η ανάλυση των χαρακτήρων και των νοημάτων του θεατρικού κειμένου βοηθάει στην κατανόηση της ανθρώπινης φύσης, χωρίς να καταδικάζει. Βοηθάει στην ευρύτερη αντίληψη της πραγματικότητας, χωρίς τους δογματικούς και αφοριστικούς περιορισμούς μιας υποκριτικής κοινωνίας που απορρίπτει εύκολα. Φανταστείτε πόσες φορές συμπαθούμε έναν ήρωα στη σκηνή ή στην οθόνη, όταν στην κοινωνία ένας αντίστοιχος άνθρωπος είναι κατακριτέος. Αυτό γίνεται γιατί στο θέατρο προσεγγίζουμε τον ψυχισμό του και κατανοούμε τις αιτίες του.

*Αυτή είναι η συμβολή της τέχνης στην παιδεία. Η κατανόηση της πραγματικότητας και η υπέρβασή της μέσα από την αυτογνωσία. Το ντοκιμαντέρ, ως είδος μάθησης αλλά και τέχνης, μπορεί να γίνει ένα σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο για κάποια μαθήματα, με στοχευμένες σειρές που θα παράγει το υπουργείο Παιδείας και θα διανέμονται σε DVD στα σχολεία.

Γύρω από μια προβολή μπορεί να στηθεί ολόκληρη συζήτηση που θα φέρει πολύ περισσότερα αποτελέσματα από μια ξερή αναφορά στο κεφάλαιο του μαθήματος.

*Και το Ιντερνετ είναι πολύτιμο εργαλείο, αρκεί να μην οδηγεί στην απομόνωση αλλά να γίνεται αφορμή για διάλογο. Σήμερα δεν φτάνει να καταρτίσεις ένα πρόγραμμα διδασκαλίας. Πρέπει να διευρύνεις τον ορίζοντά του πάνω και πέρα από την ύλη του βιβλίου, δημιουργώντας σκεπτόμενους νέους πολίτες, που θα διαμορφώσουν την κοινωνία του μέλλοντος.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΣΙΜΕΝΟΣ (Σημαιόπουλος) είναι ηθοποιός-σεναριογράφος.

*Στο ρεπορτάζ της «Κ.Ε.» «Αποκλεισμένοι από τους εργοδότες»(11.10.2009) εκ παραδρομής δεν αναφέρθηκε ο φορέας ανάθεσης της έρευνας η οποία παρουσιάστηκε. Είναι το Σωματείο Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αναπηρίες «ΕΡΜΗΣ» και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Δίαυλοι Επικοινωνίας».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Ελεύθερο βήμα