Έντυπη Έκδοση

Στοπ καρέ στα 50 χρόνια

Από την πρώτη Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου της ΔΕΘ το 1960 μέχρι τα φετινά πεντηκοστά γενέθλιά του, η ιστορία του σημαντικότερου κινηματογραφικού μας θεσμού έχει σημαδευτεί από θεσμικές αλλαγές, συγκινητικές στιγμές, τσακωμούς, απρόοπτα, ευτράπελα και, βέβαια, πολλές σημαντικές ταινίες.

Στιγμιότυπο από την τελετή έναρξης του 48ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Στιγμιότυπο από την τελετή έναρξης του 48ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Μια νέα επετειακή έκδοση του φεστιβάλ με αφορμή τα πενηντάχρονά του αξιοποιεί το πλούσιο αρχείο, ανατρέχοντας σε βραβεία, επιτροπές, αφιερώματα, καλεσμένους, ταινίες, χώρους, ειδικές εκδηλώσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα. Και βέβαια σημειώνοντας ένα πλήθος από στιγμιότυπα. Να μερικά από αυτά:

1960. Το κοινό υποδέχεται θερμά το «Ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου και τον «Μακεδονικό γάμο» του Τάκη Κανελλόπουλου. Αντίθετα, αποδοκιμάζει μικρού μήκους ντοκιμαντέρ παραγωγής του υπουργείου Γεωργίας.

1961. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη προκαλεί ουρές. Κοσμοσυρροή και για την προβολή της λογοκριμένης ταινίας του Αλέκου Αλεξανδράκη «Συνοικία το όνειρο». Περισσότεροι από χίλιοι θεατές μένουν χωρίς εισιτήριο.

1963. Πρώτη συμμετοχή του Τζέιμς Πάρις στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, με το «Αδελφός Αννα». Ο ελληνοαμερικανός παραγωγός κερνάει «ουίσκι, κόκα-κόλα και μπίρες, εκλεκτά πούρα Αβάνας, αμερικανικά τσιγάρα και σπίρτα».

1964. Η εμφάνιση της Ελένης Ανουσάκη με τολμηρό φόρεμα στην αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών οδηγεί σε απειλή έκδοσης εισαγγελικής εντολής και σύλληψης «λόγω προσβολής της δημοσίας αιδούς»!

1965. Οι παραγωγοί Φιλοποίμην Φίνος και Κλέαρχος Κονιτσιώτης απειλούν ότι θα αποσύρουν τις ταινίες τους, διότι δεν τους ικανοποιούν οι ημέρες προβολής. Ο Κονιτσιώτης υπαναχωρεί.

* Η απουσία της Αλίκης Βουγιουκλάκη προκαλεί δυσμενή σχόλια στον τύπο. Οι δημοσιογράφοι χαρακτηρίζουν τη στάση της «περιφρονητική απέναντι στο θεσμό» και τη συνδέουν με την παράλληλη αποχή του Φίνου.

1966. Ο Τζέιμς Πάρις «κατεβάζει» ένα τανκ στους δρόμους της Θεσσαλονίκης για να προωθήσει την ταινία του «Ξεχασμένοι ήρωες».

* Θερμή υποδοχή για τις ταινίες «Με τη λάμψη στα μάτια» του Πάνου Γλυκοφρύδη, «Εκδρομή» του Τάκη Κανελλόπουλου, «Μέχρι το πλοίο» του Αλέξη Δαμιανού και «Πρόσωπο με πρόσωπο» του Ροβήρου Μανθούλη, άλλα και για τη μικρού μήκους του Παντελή Βούλγαρη «Τζίμης ο Τίγρης».

* Το βραβείο δίνεται στην ταινία «Ξεχασμένοι ήρωες» του Τζέιμς Πάρις. Ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Μάνος Χατζιδάκις, ωστόσο, μέλη της κριτικής επιτροπής, καταγγέλλουν «βία και νοθεία» στην ψηφοφορία.

1967. «Γιορτάζοντας» τη νέα κατάσταση, ο Πάρις παραθέτει «παραδοσιακό χωριάτικο γεύμα» με «φασουλάδα, τουρσιά, ελιές και κρεμμύδια». Η δικτατορία έχει αρχίσει.

1968. Το σύνθημα του 9ου Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου είναι «Οι νέοι πεθαίνουν στη Θεσσαλονίκη», υπονοώντας τον καλλιτεχνικό «θάνατο» των νέων σκηνοθετών από την κριτική επιτροπή της διοργάνωσης.

1969. Η λογοκρισία αποκλείει σημαντικές ελληνικές ταινίες από το φεστιβάλ, όπως την «Ανοιχτή επιστολή» του Γιώργου Σταμπουλόπουλου.

1970. Προβάλλεται η «Αναπαράσταση» του Θόδωρου Αγγελόπουλου και ο τύπος αναφέρεται στην απώλεια της πρωτοκαθεδρίας των μεγάλων εμπορικών παραγωγών και στην εμφάνιση νέων αισθητικών ρευμάτων.

*Οι πρώτες αντιδράσεις του νεανικού κοινού του φεστιβάλ, του λεγόμενου «β' εξώστη».

1971. Η διοργάνωση χαρακτηρίζεται από τον τύπο ως «το φεστιβάλ της οργής» λόγω των έντονων αποδοκιμασιών του «β' εξώστη» εις βάρος παραγωγών και σκηνοθετών του κινηματογραφικού κατεστημένου της εποχής.

* Το κοινό αποδοκιμάζει την «Καταναλωτική κοινωνία» του Κώστα Καραγιάννη κι εκείνος ζητά την επέμβαση της αστυνομίας προκειμένου να διασωθεί από το οργισμένο κοινό.

1972. Ρήξη μεταξύ των παλιών παραγωγών και των νέων σκηνοθετών του ελληνικού κινηματογράφου. Ανταλλαγή πυρών.

1974. Οι κινηματογραφιστές απαιτούν να παραιτηθούν τα μέλη των χουντικών επιτροπών και να καταργηθεί η λογοκρισία

* Το κοινό του «β' εξώστη» ζητάει την απομάκρυνση των αστυνομικών οργάνων από τις αίθουσες, ενώ συγκροτείται επιτροπή θεατών με σκοπό να απονείμει βραβεία κοινού.

* Η οργανωτική επιτροπή αποφασίζει να παίξει 13 «κομμένες» επί χούντας ταινίες μικρού μήκους. Η ένταση είναι διάχυτη.

* Επεισοδία ανάμεσα στον «β' εξώστη» και την οργανωτική επιτροπή, που προκαλούν την παρέμβαση της αστυνομίας και τη σύλληψη ενός φοιτητή.

* Ο τοπικός τύπος υποδέχεται πανηγυρικά την άφιξη του ζεύγους Ντασσέν - Μερκούρη στη Θεσσαλονίκη.

1975. Οι ταινίες δεν ελέγχονται πια από καμία κρατική επιτροπή λογοκρισίας.

* Ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου μονοπωλεί το ενδιαφέρον του κοινού.

1977. Η απειλή διοργάνωσης αντιφεστιβάλ από τους κινηματογραφιστές γίνεται πραγματικότητα.

* Οι περισσότεροι κινηματογραφιστές αρνούνται να υποβάλουν τα έργα τους.

* Ο Μιχάλης Κακογιάννης μηνύει την οργανωτική επιτροπή για συμμετοχή της ταινίας του «Ιφιγένεια» στο πρόγραμμα παρά τη θέλησή του.

1979. Εντονη διαμάχη μεταξύ ομάδας σκηνοθετών (Π. Τάσιος, Κ. Φέρρης, Ν. Ζερβός, Α. Θωμόπουλος, Ν. Νικολαΐδης κ.ά.) και των κινηματογραφικών κριτικών.

1980. Λίγο πριν από την προβολή της ταινίας «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο» του Νίκου Τζίμα φτάνει στην οργανωτική επιτροπή δικαστική απόφαση προσωρινών μέτρων για την απαγόρευση της προβολής της ταινίας, εξαιτίας διαφορών του ηθοποιού Κώστα Καζάκου με το σκηνοθέτη. Τελικά ο Καζάκος δίνει την άδειά του για την προβολή. Ο Τζίμας, όμως, αρνείται να παραλάβει το βραβείο του.

1981. Το 22ο Φεστιβάλ είναι το πρώτο που διοργανώνεται από το υπουργείο Πολιτισμού και όχι από το υπουργείο Βιομηχανίας.

1983. Επί υπουργίας Μερκούρη θεσπίζεται νέος κανονισμός, που καταργεί τα χρηματικά βραβεία, ενώ στην «Ανοιχτή οθόνη» προβάλλονται όλες οι κομμένες ταινίες. Κατοχυρώνεται επίσης η σύνθεση των επιτροπών με εκπροσώπους από όλα τα κινηματογραφικά σωματεία.

1985. Παρά τις υποσχέσεις της Μελίνας Μερκούρη, το Φεστιβάλ αρχίζει χωρίς την ψήφιση του πολυαναμενόμενου κινηματογραφικού νομοσχεδίου. Η υπουργός δεν παρίσταται στην τελετή έναρξης.

1986. Ψήφιση του νόμου για τον κινηματογράφο, τον Απρίλιο του 1986.

* «Το δέντρο που πληγώναμε» του Δήμου Αβδελιώδη θεωρείται η αποκάλυψη του Φεστιβάλ και προκαλεί συζητήσεις.

* Η προβολή του «Μελισσοκόμου» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, που είχε ενταχθεί στο τμήμα «Ανοιχτή οθόνη», ματαιώνεται, ύστερα από την απαίτηση του δημιουργού της η ταινία είτε ν'ανοίξει είτε να κλείσει τιμητικά το Φεστιβάλ.

1987. Το ΥΠΠΟ μεταφέρει υποχρεωτικά τις μικρού μήκους ταινίες στο Φεστιβάλ Δράμας. Επέρχεται διάσπαση στους κόλπους των «μικρομηκάδων» και κάποιοι οργανώνουν δικό τους «Αντι-Φεστιβάλ».

1988. Μεγάλη μείωση του αριθμού των θεατών σε όλο το φάσμα των προβολών.

* Στην τελετή της απονομής ο «β' εξώστης» εμφανίζει ένα «πτώμα» που συμβολίζει τον αποθανόντα ελληνικό κινηματογράφο.

1989. Η ΠΕΚΚ διαπιστώνει πως «δεν πάμε καλά», ενώ όλοι επιρρίπτουν τεράστιες ευθύνες στην πολιτική του ΕΚΚ.

* Στην εκδήλωση για τον Ζαν Κοκτό εμφανίζεται μέσα στην αίθουσα καζάνι με καροτόσουπα, η οποία και προσφέρεται στο κοινό.

* Σε χάπενινγκ στην τελετή έναρξης παρουσιάζεται η κηδεία ενός σκηνοθέτη, που ανασταίνεται εν μέσω βεγγαλικών, ενώ η πένθιμη μουσική αλλάζει σε ζωηρό ροκ.

1991. Το 32ο Φεστιβάλ αποκτά καινούριο διευθυντή, τον κριτικό κινηματογράφου Μισέλ Δημόπουλο.

1992.Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπως ονομάζεται πια, γίνεται διεθνές και περιλαμβάνει διαγωνιστικό τμήμα με ταινίες απ' όλο τον κόσμο. Εγκαινιάζονται οι «Νέοι Ορίζοντες» με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Δημήτρη Εϊπίδη, αναδρομές-αφιερώματα και παράλληλες κινηματογραφικές εκδηλώσεις.

* «Θρίαμβος το φεστιβάλ, όποιος δεν το παρακολουθεί είναι τρελός», ανταπαντά ο Σταύρος Τσιώλης σε όσους διατυπώνουν επιφυλάξεις για την τύχη του ελληνικού σινεμά με τη διεθνοποίηση του θεσμού.

1993. Δύο νέοι έλληνες σκηνοθέτες, οι Σωτήρης Γκορίτσας και Περικλής Χούρσογλου, σαρώνουν τα βραβεία. Στην τελετή απονομής, η Μελίνα τούς παίρνει από το χέρι και διασχίζει μαζί τους την κατάμεστη αίθουσα της ΕΜΣ, ενώ το κοινό όρθιο τους καταχειροκροτεί.

1994. Στην τελετή έναρξης προβάλλονται φιλμάκια στη μνήμη των πρόσφατα χαμένων Μάνου Χατζιδάκι και Μελίνας Μερκούρη και το Φεστιβάλ καθιερώνει ως μόνιμο ηχητικό σήμα του ένα μουσικό θέμα του συνθέτη.

1995. «Καταφέρατε να ανακαλύψετε όλες τις ταινίες μου. Κανείς δεν το έκανε μέχρι σήμερα... Ο,τι μένει από την καρδιά μου είναι μαζί σας». Απόσπασμα από την επιστολή του Κισλόφσκι προς το φεστιβάλ. Μερικούς μήνες αργότερα πεθαίνει από καρδιά.

*Ο Νάνι Μορέτι στη Θεσσαλονίκη διασκεδάζει με τα τραγούδια του Μητροπάνου και δηλώνει φανατικός οπαδός του.

1996. Θεσμοθετείται Βραβείο Κοινού.

*Ιδρύεται το Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

1997. Σε μια από τις προβολές της ταινίας του Αμπάς Κιαροστάμι «Η γεύση του κερασιού», κλείνει η παραλιακή από την κοσμοσυρροή.

1998. Πρόεδρος του Φεστιβάλ ο Θόδωρος Αγγελόπουλος.

*Πρώτη τελετή απονομής των Κρατικών Κινηματογραφικών Βραβείων Ποιότητας.

*Ανακοινώνεται η πρώτη διοργάνωση του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ που θα διεξαχθεί τον Μάρτιο του 1999.

1999. Η καρδιά του Φεστιβάλ χτυπάει πια στο λιμάνι, όπου εγκαινιάζονται οι ανακατασκευασμένες Αποθήκες.

*Η αίθουσα «Ολύμπιον ΙΙ» παίρνει το όνομα του Παύλου Ζάννα, εμπνευστή του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

2002. Προβάλλεται από το πρωί ώς τα μεσάνυχτα το 15ωρο αριστούργημα του Φασμπίντερ «Berlin Alexanderplatz».

2003. Πρεμιέρα λειτουργίας του Balkan Fund, του Ταμείου Ανάπτυξης Σεναρίων από τις Βαλκανικές Χώρες.

2004. Οι «Νέοι Ορίζοντες» αφιερώνουν το πρόγραμμά τους στον αδικοχαμένο ολλανδό σκηνοθέτη Τεό Βαν Γκογκ, θύμα της μισαλλοδοξίας και του θρησκευτικού φανατισμού.

2005. Νέα διευθύντρια η παραγωγός Δέσποινα Μουζάκη και νέος πρόεδρος ο ηθοποιός Γιώργος Χωραφάς.

* Η οικογένεια Κόπολα, σε πλήρη απαρτία, δίνει το «παρών» στη Θεσσαλονίκη.

* Σύσταση και λειτουργία των νέων τμημάτων «Agora» και «Φόρουμ Συμπαραγωγών Crossroads».

2006. Ο Κάρολος Παπούλιας είναι ο πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας που επισκέπτεται επίσημα στην ιστορία του θεσμού το ΦΚΘ.

*Πρώτη εμφάνιση του τμήματος «DigitalWave» που προβάλλει ταινίες γυρισμένες ψηφιακά.

2007. Στον «αέρα» ο νέος δικτυακός κόμβος του ΦΚΘ. Ολο το αρχείο του Φεστιβάλ (φωτογραφίες, έντυπα, αφίσες, οπτικοακουστικά ντοκουμέντα), ψηφιοποιημένο πλέον, μένει ανοιχτό σε όλο τον κόσμο.

* Ο σκηνοθέτης Νίκος Νικολαΐδης δεν προλαβαίνει να παραστεί στο αφιέρωμα με το οποίο τον τιμά το Φεστιβάλ, καθώς φεύγει από κοντά μας τον Σεπτέμβριο. Κοσμοσυρροή στις ταινίες του.

2008. Ο Κουστουρίτσα παίζει στην κατάμεστη Αποθήκη Γ' με τους «Νο Smoking Band», ο Ολιβερ Στόουν ανεβαίνει πάνω στη σκηνή και παρέα λένε ένα τραγούδι.

* Το πρόγραμμα «Generation Next» δίνει βήμα στους μικρομηκάδες οι οποίοι ετοιμάζονται για το «μεγάλο» βήμα.

* Πρώτη φορά διοργανώνεται σειρά προβολών στις Φυλακές Διαβατών. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος