Έντυπη Έκδοση

ΣΤΑ ΘΡΑΝΙΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

Self-help Inc.

Αυτοβελτιώσου, ρε, τι σου ζητάω;

Αν ούτε ο θεός, ούτε η επιστήμη, ούτε η πολιτική, ούτε καν ο έρωτας μπορούν να σου δείξουν το δρόμο, έχεις ακόμη μια τελευταία ελπίδα: τις «σχολές» αυτοβοήθειας. Με την ελπίδα να μάθουμε το μυστικό για το πώς θα γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, πώς θα νικήσουμε το άγχος της ύπαρξης, πώς θα ανακαλύψουμε και θα συμφιλιωθούμε με τον εσώτερο εαυτό, παρακολουθήσαμε σεμινάρια κάποιων απ' αυτές και ακούσαμε τα λόγια των φωτισμένων δασκάλων τους.

Φύγαμε ακόμη πιο μπερδεμένοι απ' ό,τι πήγαμε.

Κάθε Σεπτέμβρη, μαζί με τη σχολική χρονιά, ξεκινά και μία άλλη, τα θρανία της οποίας στήνονται σε υπόγεια, ισόγεια και σε κάθε λογής «κέντρα». Τα μαθήματά τους διαφημίζονται αρκετά, αρκεί να έχετε ένα λιγάκι εκπαιδευμένο μάτι: κοιτάξτε σε φανάρια λεωφόρων, σε πλατείες του κέντρου, στα freepress έντυπα και στο internet για να εντοπίσετε τις αφίσες που υπόσχονται γνωριμία με τον εαυτό σας, πληρότητα και ευτυχία. Πώς; Μέσα από ομάδες, φυσικά, που θα σας βοηθήσουν να αποκτήσετε αυτο-γνωσία, να αυτο-βελτιωθείτε, να αυτο-βοηθηθείτε...

Ποτέ δεν κατάλαβα πώς γίνεται να «αυτο-βοηθηθείς» ζητώντας τη βοήθεια κάποιου τρίτου. Ωστόσο, επειδή η περιέργειά μου είναι μεγάλη και τα πρώτα μαθήματα δωρεάν («για να μας γνωρίσετε»), βούτηξα κάποιες αφίσες από το δρόμο και με την κρυφή ελπίδα να γίνω ένας καλύτερος, ευτυχέστερος άνθρωπος... άρχισα τα μαθήματα!

Δευτέρα

Φτάνω στην ώρα μου, 8 το βράδυ, για το πρώτο μάθημα «αυτοβοήθειας και εσωτερικής ψυχολογίας» κάπου στο κέντρο. Το πρώτο σοκ με περιμένει μόλις μπαίνω στην αίθουσα: βλέπω να κάθονται εκεί καμιά δεκαπενταριά νέοι! Πολύ νέοι: 20άρηδες, φοιτητές, με τετράδια και στυλό στα χέρια, φοιτήτριες με χαϊμαλιά, ένα ζευγαράκι χέρι χέρι. Μα τι δουλειά έχουν ετούτοι εδώ; Γιατί απαρνήθηκαν το Μοναστηράκι, το Γκάζι και το Πάντειο γι' αυτήν τη μυστήρια συνάθροιση;

Για να καταλάβω το who is who των υπευθύνων κάνω μια βόλτα στο κτήριο. Σύντομα μαθαίνω πως όσοι εργάζονται γι' αυτά τα σεμινάρια είναι το πρωί δημόσιοι υπάλληλοι (δάσκαλοι, καθηγητές, υπάλληλοι σε υπουργεία) που έχουν «ασχοληθεί πολύ» μ' αυτά τα θέματα. Και, ναι, μου επιβεβαιώνουν με καμάρι, τα σεμινάρια προσελκύουν πολλούς νέους: «Λογικό δεν είναι; Αυτά δεν είναι τα σοβαρά ζητήματα της ζωής;» με ρωτάνε.

«Πώς, πώς...» γνέφω και ξαναμπαίνω στην αίθουσα: αρχίζει το «μάθημα», και εγώ είμαι όλη αφτιά για τούτα τα σοβαρά ζητήματα...

Μόλις μισή ώρα μετά, το μυαλό μου έχει ήδη κλουβιάνει: ενώ αρχικά παρακολουθώ πραγματικά συγκεντρωμένη, οι ομιλητές (πρώτα μια κυρία και έπειτα ένας άντρας), πηδώντας από τον έναν αιώνα στον άλλον, έχουνε ξεμπερδέψει μέσα σε μια ωρίτσα με βουδισμό, ινδουισμό, Πλάτωνα και Γιουνγκ! Τους ακούω να ανακατεύουν επιπόλαια και να κακοποιούν βάναυσα φιλοσοφίες, θρησκείες, αποφθέγματα και επιστημονικές θεωρίες!

Αρχίζω να δυσανασχετώ, αλλά γύρω μου κανείς δεν φαίνεται να με νιώθει. Οι «μαθητές» κρέμονται από τα χείλη του ομιλητή και κάθε τρεις και λίγο σηκώνουν το χέρι τους για να κάνουν επίδειξη γνώσεων ή να ζητήσουν διευκρινίσεις: «Η προσευχή αγγίζει, άραγε, το διαλογισμό;», «Ο νους είναι εμπόδιο ή εργαλείο για να φτάσουμε σ' αυτόν;»

Ενώ αναρωτιέμαι από πού τους κατεβαίνουν όλα αυτά, ο δάσκαλος -πάντα σοβαρός- απαντά, ακόμη και αν δεν λέει τίποτα. «Κοιτάξτε να δείτε... Υπάρχουν περιπτώσεις και περιπτώσεις...» Στο τέλος, καταλήγει να μας μιλά για το άτμα (την ανώτατη από την επταπλή σύνθεση του ανθρώπου), και εκεί τους έχει κάνει πια όλους βούτυρο. Τώρα δεν επεμβαίνει κανείς, μόνο ακούνε για την κατάσταση «για την οποία γνωρίζουμε ελάχιστα... την οποία οι μεγάλοι μύστες περιγράφουν σαν τη σπίθα από τη μεγάλη φωτιά του σύμπαντος που όλοι έχουμε μέσα μας! Ως το θεό μέσα στον άνθρωπο...»

Εχουμε ξεφύγει χρονικά (και όχι μόνο) τελείως. Οι δύο ώρες έχουν προ πολλού περάσει (κοντεύει 11 παρά), αλλά κανείς δεν δείχνει να ενοχλείται. Αναρωτιέμαι, αν στη σχολή κάποιος καθηγητής τούς κρατούσε μισή ώρα παραπάνω τι θα γινόταν; Κάποτε τελειώνουμε. Τα παιδιά διαλύονται γαληνεμένα, δηλώνουν ότι, ναι, μάλλον θα εγγραφούν στο «σεμινάριο» και μετά, μοναχικά, παίρνει καθένα μες στη νύχτα το δρόμο για το σπίτι του...

Τετάρτη

Το σημερινό σεμινάριο λέγεται «Η ανακάλυψη του εαυτού μας» και θ' αρχίσει όπου να 'ναι. Κάθομαι σε μια ισόγεια αίθουσα, λιγάκι πιο παρακμιακή από την προηγούμενη, την οποία ωστόσο έχουν «διακοσμήσει» καταλλήλως: την έχουν ντουμανιάσει με στικς και λιβάνια, στους τοίχους κρέμασαν διάφορες αφίσες που απεικονίζουν το σύμπαν, την Ακρόπολη, δυο νεράιδες και έναν Βούδα, ενώ στο κέντρο του δωματίου δεσπόζει ένα πόντιουμ με δύο κίονες.

Πάλι υπάρχουν πιτσιρικάδες στο ακροατήριο, αλλά και δυο σαραντάρες μετανάστριες (η μία κρατάει μανιωδώς σημειώσεις, η άλλη τσεκάρει τον κόσμο και χαϊδεύει συνεχώς τα μαλλιά της σαν να χαϊδεύει μικρό σκυλάκι), αλλά και ένα (παράνομο;) ζευγάρι 50άρηδων ντυμένο με τα καλά του...

Ο σημερινός ομιλητής έρχεται, ανεβαίνει στο πόντιουμ και ξεκινά με μια βαρβάτη επίθεση κατά της κλασικής ψυχοθεραπείας «που παίρνει χρόνια. Που κοστίζει ακριβά! Που σε τρελαίνει! Που καθοδηγείται από τις φαρμακοβιομηχανίες...».

Αυτός, αντιθέτως, θα μας μάθει, λέει, μια ψυχολογία... «πρακτική», θα μας δείξει τεχνικές με τις οποίες θα παρατηρούμε, θα κατανοούμε και θα αναλύουμε τον εαυτό μας. Θα γίνουμε οι ίδιοι επιστήμονες! Διότι για την αυτογνωσία δεν χρειάζεται κανείς να έχει πάει πανεπιστήμιο! Οχι. Καμιά φορά, αυτό είναι και κακό! Περιπλέκει τη σκέψη μας... (το μπλοκάκι της μετανάστριας μπροστά μου έχει πάρει φωτιά!).

Τέλος, μας υπόσχεται πως, με την παρατήρηση και το διαλογισμό και άλλες μεθόδους που θα μας μάθει ο ίδιος, θα φτάσουμε στην απόλυτη ηρεμία, και θα αναδειχθεί ό,τι πιο όμορφο υπάρχει μέσα μας.

Οταν όμως, τελειώνοντας, αρχίζει ο κύκλος των ερωτήσεων, ο άντρας από το (παράνομο;) ζευγάρι τον ρωτάει κάτι για την κοινωνία και αν θα αλλάξει έτσι, μέσα από την ατο- μική αυτογνωσία. Ο ομιλητής τα χάνει. Θέλει να τον κόψει, τελειώσαμε, του λέει, μην μπερδεύετε την τάξη. Ο παράνομος εραστής επιμένει, θέλει να μάθει! Και εκεί ο ομιλητής στα καλά καθούμενα εκρήγνυται! Κοκκινίζει και κατηγορεί τον εραστή ότι θέλει, τάχα, να αποπροσανατολίσει την τάξη, να υπονομεύσει τα όσα ελέχθησαν, να στρέψει τους μαθητές εναντίον του, να ακυρώσει όλο το νόημα της πρακτικής ψυχολογίας!

Ο δάσκαλος της αυτογνωσίας, αυτός που θα μας μάθει να βγάζουμε ό,τι πιο όμορφο υπάρχει μέσα μας, φωνάζει και διατάζει το ζεύγος να ξεκουμπιστεί! Ευτυχώς, γιατί μαζί τους φεύγουμε και όλοι οι υπόλοιποι...

Παρασκευή

Για τελευταίο ραντεβού κανόνισα κάτι λιγότερο new age, αλλά αρκετά πιο πρακτικό: μια γερή μπουκιά από αμερικάνικη ψυχολογία αυτοβελτίωσης. Ξέρετε, αυτή που δίνει εύκολες και ευχάριστες απαντήσεις σε δύσκολες προσωπικές και κοινωνικές ερωτήσεις. Η τελευταία μόδα- επιτυχία του κλάδου, δε, έμαθα πως είναι το NLP (neuro-lingu- istic programming ή νευρο-γλωσσικός προγραμματισμός) και γι' αυτό και έσπευσα σε μία κυρία να μου το κάνει...

Τι το 'θελα; Αφού με καλωσόρισε στο γραφείο της η εκπαιδευμένη στη μέθοδο αυτήν «ειδικός» (μια όμορφη, περιποιημένη σαραντάρα), μπήκε αμέσως στο ψητό. «Να σου πω λιγάκι για την επιστήμη πίσω από το NLP, διότι εγώ πιστεύω ακράδαντα στην επιστήμη...» μου λέει εντελώς ψαρωτικά και αρχίζει: ο εγκέφαλός μου αποτελείται από νεύρα τα οποία κάνουν συνδέσεις μεταξύ τους. Εγώ, λέει, μπορώ να αλλάξω αυτές τις συνδέσεις εξασκώντας τα εγκεφαλικά μου νεύρα, ακριβώς όπως εξασκώ το σώμα μου στο γυμναστήριο! Ετσι θα αλλάξω, λέει, τον τρόπο που σκέφτομαι, θα αλλάξω το «πρόγραμμα» που κουβαλάω μες στο κεφάλι μου. Διότι το πρόγραμμα ώς τώρα σ' το «φύτευαν» τρίτοι: η κοινωνία, οι διαφημιστές, οι γονείς. Τώρα είμαι ελεύθερη πια και μπορώ εγώ να επιλέξω πώς θα σκέφτομαι! «Εχω δει τα εκπληκτικά και, πάνω απ' όλα, άμεσα αποτελέσματά του! Εχε μου εμπιστοσύνη...»

Τολμώ να τη ρωτήσω αν σκοπεύει να μου φυτέψει τίποτα στο κεφάλι. «Α, όχι», γελάει. «Εγώ θα σε εκπαιδεύσω απλώς να κάνεις διάφορες κινήσεις. Αυτές θα είναι σαν σκανδάλη όπλου: θα την τραβάς και θα εκπυρσοκροτούνται ορμόνες στο κεφάλι σου. Απλό παράδειγμα; Το χαμόγελο! Ενεργοποιεί διάφορα μέρη του εγκεφάλου σου! Σκάσε ένα πλατύ χαμόγελο και δες πώς θα αλλάξει αυτομάτως η διάθεσή σου!» Μήπως είναι λιγάκι στημένο αυτό; τη ρωτάω... «Τι; Βρίσκεις; Να σε ρωτήσω κάτι; Θες να είσαι ο δημιουργός των συναισθημάτων σου ή τα συναισθήματά σου να σε κάνουν ό,τι θέλουν;» με αποπαίρνει και ταράζεται.

Ομολογώ ότι έτσι που έχει πάρει φόρα και λέει, λέει... όλα φαίνονται εύκολα, απλά, εφικτά· πάρα πολύ θα ήθελα να την πιστέψω. Με διαβεβαιώνει πως, αν της πω τι θέλω να επιτύχω στη ζωή μου, θα με οδηγήσει στο στόχο μου. «Πώς ονειρεύεσαι τον εαυτό σου; Πόσα θες να βγάζεις; Τι αμάξι να οδηγείς;» Μα... δεν έχω ιδέα, λέω. «Κι όμως! Ξέρεις! Απλώς δεν τολμάς να τα πεις! Εγώ θα σε υπνωτίσω και θα δεις ότι θα σου βγουν όλα!»

Εξίσου πανεύκολα θα με κάνει να απαλλαγώ από ό,τι με βαραίνει: από φοβίες, καμιά κατάθλιψη, τίποτα εμμονές με τα ψώνια ή το φαγητό... «Το έχω κάνει εκατοντάδες φορές - είναι πανεύκολο!» χαμογελάει πλατιά, αισιόδοξη, αποφασισμένη.

Επειτα από λίγο η εισαγωγή μας τελειώνει κι εγώ πρέπει να αποφασίσω: να κάνουμε ατομικές συνεδρίες που κοστίζουν 150 ευρώ η μία ή να μπω σε ομάδα και να σκάω 100 ευρώ τη φορά. Θέλω να το σκεφτώ λιγάκι, απαντάω, και ξεκουμπίζομαι.

Αργότερα, στην ηρεμία του σπιτιού μου, μπροστά στην αχνή λάμψη της οθόνης μου, βλέπω ότι στο internet αυτή η μπίζνα, που σε κάνει ευτυχέστερο γρήγορα και ανώδυνα, έχει εξαπλωθεί τρομερά: πέρα από βιβλία, πωλούνται πια και βιντεάκια από συνεδρίες, cd για ύπνωση ή με συμβουλές για να σου φύγει η κατάθλιψη, ωριαίες τηλεφωνικές συνεδρίες μέσω Skype με κάποιον ειδικό...

Στις ΗΠΑ μόνο, σύμφωνα με την εταιρεία Marketdata, διακινούνται πάνω από 10 δισ. ετησίως για την «αυτοβοήθεια». Ο λόγος, σύμφωνα με την κοινωνιολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «Self-Help, Inc.», Mickey McGee, είναι ότι η βιομηχανία αυτή εκμεταλλεύεται τις οικονομικές ανασφάλειες του αμερικανού πολίτη, που εξουθενώνεται πραγματικά καθώς προσπαθεί να εφευρίσκει διαρκώς εκ νέου τον εαυτό του, ώστε να παραμένει αρεστός και αποδοτικός ως επαγγελματίας.

Αυτό, ωστόσο, δεν θα τολμούσα ποτέ να το αναφέρω στην «ειδικό» μου. Θα μου πέταγε κανένα «καλά, τι προτιμάς; Να πιστεύεις ό,τι αρνητικό διαβάζεις ή εμένα, που σου λέω πως μπορείς να πετύχεις τα πάντα;» - και μετά άντε να την ηρεμούσα πάλι...

Ο ορθός λόγος δεν είναι για όλους

* Απογοητευμένοι από την επιστήμη; Τον ορθολογισμό; Ανθρωποι που, μην κατορθώνοντας να εννοήσουν το μη νοητό, απορρίπτουν τον ορθό λόγο και την επιστήμη συλλήβδην;

Ο βρετανός ιστορικός Ε. Χομπσμπάουμ σημειώνει στο βιβλίο του «Η εποχή των αυτοκρατοριών»: «Εχουμε την τάση να παραβλέπουμε τη μόδα για τον αποκρυφισμό, τη μαγεία, την παραψυχολογία, τις διάφορες εκδοχές του ανατολικού μυστικισμού και της θρησκοληψίας, που άνθησαν στο περιθώριο της δυτικής κουλτούρας».

* Ο θρίαμβος της επιστήμης και του ορθού λόγου, που εδραιώθηκαν στον αστικό κόσμο τον 19ο αιώνα, «αφαιρούσε τις πανάρχαιες δυνάμεις της θρησκείας από την ανάλυση του σύμπαντος, όπου το υπερφυσικό και το θαυματουργό δεν μπορούσαν να υπάρξουν, και άφηνε ελάχιστο αναλυτικό χώρο για τα συναισθήματα, παρά μόνον ως προϊόντα των νόμων της φύσης». Και, συνεπώς, ο αρχαίος διαισθητικός τρόπος αντίληψης του κόσμου γύρω μας θέλει να πάρει ακόμη την εκδίκησή του. «Παρότι όλοι μας σήμερα ζούμε με τη βοήθεια και την υποστήριξη μιας τεχνολογίας που βασίζεται στη νέα επιστημονική επανάσταση, σε έναν κόσμο που η οπτική εμφάνισή του έχει μετασχηματιστεί από αυτήν, και όπου ο λόγος των μορφωμένων μη ειδικών μπορεί να απηχεί τις αντιλήψεις και το λεξιλόγιο αυτής της επανάστασης, κάθε άλλο παρά σαφές είναι σε ποιον βαθμό η επανάσταση αυτή έχει αφομοιωθεί από τις τρέχουσες νοητικές διαδικασίες του ευρύτερου κοινού ακόμη και σήμερα».

* Να βρίσκονται, λοιπόν, κάποια τμήματα του πληθυσμού σε κρίση του ορθού λόγου; Η ψυχολογία εκείνη που προσπάθησε να καταπιαστεί όχι με πειραματικές καταστάσεις, αλλά με τον ανθρώπινο νου στο σύνολό του έδωσε λαβές σ' αυτό. «Τι απέμεινε» διερωτάται ο Χομπσμπάουμ «από τον "φερέγγυο" πολίτη που επιζητούσε ορθολογικούς στόχους, μεγιστοποιώντας τα προσωπικά του οφέλη, εάν αυτή η αναζήτηση βασιζόταν σε ένα μάτσο από "ένστικτα", όπως εκείνα των ζώων (ΜακΝτούγκαλ), εάν ο ορθολογικός νους δεν ήταν παρά μια βάρκα που κλυδωνιζόταν στα κύματα του ασυνειδήτου (Φρόιντ) ή, ακόμη, εάν η ορθολογική συνείδηση δεν ήταν παρά ένας ιδιαίτερος τύπος συνείδησης, "ενώ τριγύρω της, διαχωρισμένες από μια λεπτότατη οθόνη, υπήρχαν δυνητικές μορφές μιας εντελώς διαφορετικής συνείδησης" (Ουίλιαμ Τζέιμς);» Ισως να μην απομένει παρά ο πειρασμός ενός θαύματος. Που μπορείς να το πετύχεις με το... διαλογισμό. Ή, ακόμη πιο απλά, «μ' ένα πλατύ χαμόγελο. Θα αλλάξουν οι συνδέσεις των εγκεφαλικών σου νεύρων και αυτομάτως θα γίνεις εσύ ο δημιουργός των συναισθημάτων σου. Η μέθοδος είναι απολύτως επιστημονική» διαβάζω στις σημειώσεις μου από τα μαθήματα αυτοβοήθειας. Βοήθειααα...

Κατακτώντας μια ψεύτικη ελευθερία

Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΑΜΑΛΙΑ ΑΤΣΑΛΑΚΗ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΙΣ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΑΓΙΔΕΣ ΜΙΑΣ ΤΑΧΥ-ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μας γοητεύει το «εναλλακτικό», μας ιντριγκάρει η «υπέρβαση», μας ανακουφίζει η γρήγορη λύση. Είναι, όμως, τα κάθε είδους σεμινάρια αυτογνωσίας το μαγικό ραβδί που θα αλλάξει εν μιά νυκτί τη ζωή μας;

 

Πώς βλέπετε τα σεμινάρια ταχυ-ψυχολογίας; «Οσα στοχεύουν απλώς στη βελτίωση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων δεν είναι και τόσο κακά. Αυτά, όμως, που υποτίθεται πως πολεμούν ψυχοπαθολογικά προβλήματα, όπως η κατάθλιψη, είναι έως και επικίνδυνα: δημιουργούν στο άτομο την ψευδαίσθηση ότι το σύμπτωμά του απαλείφεται. Ή ότι μειώνεται η έντασή του μέσα από την υποβολή ή μέσα από την εμπιστοσύνη στον παντογνώστη "ειδικό" που υπόσχεται. Σ' αυτές τις ομάδες απλώς ζητούνται άμεσα και επειγόντως απαντήσεις, στη λογική της δυτικής κοινωνίας: όπως ζητάμε μια ουσία για να μας φτιάξει, όπως καταφεύγουμε στο shopping therapy για να νιώσουμε καλύτερα...»

Πώς ξεκίνησαν αυτές οι ομάδες; «Μεγάλες διαστάσεις έχουν πάρει την τελευταία 5ετία, αλλά η αρχή τους βρίσκεται στη δεκαετία του '80, όταν άρχισαν να αμφισβητούνται οι ψυχοθεραπείες ανοιχτής διάρκειας που είχαν πιο διερευνητικό χαρακτήρα. Τότε άρχισαν να προβάλλονταν βραχείες θεραπείες εστιασμένες στα συμπτώματα.

»Ο θεραπευτής αποκτά παντοδυναμία: δύναται να εντοπίζει το πρόβλημα και να θέτει ο ίδιος τα -ασφυκτικά καμιά φορά- όρια μες στα οποία θα κινηθεί η θεραπεία. Παρέχει πολλές πληροφορίες και έτσι παθητικοποιείται ο ασθενής, που μπαίνει σε μια παιδική σχεδόν θέση να ακούει τον θεραπευτή του να του λέει από τι πάσχει...

»Η ψυχολογία του "empowerment", λοιπόν, του "think positive" και του "ξεπεράστε την κατάθλιψη σε 100 μέρες!" προσπαθεί να αντλήσει ό,τι αποθέματα θετικής σκέψης έχεις - παραβλέποντας, ωστόσο, το οδυνηρό και απωθώντας το τραυματικό. Δεν συζητάει το γιατί, την αιτία.

»Στην κατάθλιψη, όμως, ο άνθρωπος πονάει για κάποια απώλεια: ενός ανθρώπου, ενός ιδανικού... Η "ψυχολογία φαστ φουντ" δεν το ακουμπάει αυτό. Και γι' αυτό συνήθως βλέπουμε οι άνθρωποι όντως να γίνονται για λίγο "καλά", μόνο και μόνο για να αλλάξουν μετά από λίγο τα συμπτώματά τους. Μια φοβική συμπεριφορά τους, δηλαδή, να γίνει ψυχοσωματική κ.λπ.».

Ωστόσο, αυτά τα σεμινάρια έχουν επιτυχία... «Δεν θα έλεγα ότι πιστεύει όλος ο κόσμος στη μαγική λύση. Οπως και δεν καταφεύγει όλος ο κόσμος στις εξαρτήσεις για να ανακουφιστεί. Αυτό που νομίζω πως συμβαίνει είναι ότι πολλοί θα ήθελαν να πιστέψουν σε μια παιδική ευχή, του τύπου "αχ, να μπορούσαν να λυθούν όλα εύκολα, χωρίς κόστος..."! Ετσι, κάποιοι μπορεί να δεχτούν να πειραματιστούν με όλα αυτά, προβάλλοντας την αυταπάτη ότι θα παρακάμψει το κόστος. Και όταν μιλάμε για θεραπεία, το λιγότερο κόστος είναι το οικονομικό.

»Το πραγματικό κόστος είναι ότι η θεραπεία μπορεί να είναι πολύ επώδυνη, να σε φέρει αντιμέτωπο με όσα δεν θες να δεις, με τους φόβους σου, με αδιέξοδα. Μέσα από τη θεραπεία θα πρέπει να παραιτηθείς από πράγματα, θα πρέπει να ευνουχιστείς για να ελευθερωθείς. Οι άνθρωποι νιώθουμε φόβο μπροστά σ' αυτήν την ελευθερία».

Τα new age σεμινάρια αυτογνωσίας, επίσης, κερδίζουν ολοένα έδαφος... «Πράγματι, και είναι κατ' αρχάς πάρα πολύ κρίμα, διότι μ' αυτά υποβαθμίζονται και κακοποιούνται στοιχεία εξαιρετικά πολύτιμα από φιλοσοφίες και πολιτισμούς πανάρχαιους. Ο διαλογισμός, π.χ., μέσα στο πλαίσιό του είναι μια εξαιρετικά επίπονη δια- δικασία, στην οποία χρειάζεται να αφιερώσεις ολόκληρη τη ζωή σου για να την κατανοήσεις! Εγώ, ως άνθρωπος του δυτικού πολιτισμού, δεν θα τολμούσα καν να μιλήσω γι' αυτό. Αντίστοιχα, υπάρχουν άνθρωποι που περνάνε ολόκληρη τη ζωή τους για να προσεγγίσουν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία... Το να εξαγάγεις, λοιπόν, το διαλογισμό από το πλαίσιό του, να τον συνδέεις εντελώς επιπόλαια με άλλα στοιχεία και μετά όλα συναμεταξύ τους είναι πρωτίστως προσβλητικό για όλην αυτήν την παράδοση αιώνων».

Γιατί «πουλάει» κυρίως στους νέους; «Διότι όλα αυτά προβάλλουν και υπόσχονται έναν αέρα ελευθερίας, κάτι "εναλλακτικό", ξεφεύγουν από τον στερεοτυπικό τρόπο σκέψης. Υπόσχονται μιαν "υπέρβαση", ένα ξεπέρασμα των ορίων, μιαν απελευθέρωση από τα όρια. Και, τέλος, υπόσχονται και μια γαλήνη, που ηχεί στα αφτιά των νέων πολύ γλυκιά και ανακουφιστική - σε αντίθεση με τον αγώνα που πρέπει να δώσουν εκεί έξω, αλλά και μέσα τους. Τραβούν τους νέους με τον ίδιο τρόπο που τους τραβούν και οι ουσίες. Παραπέμπουν στα ίδια ακριβώς πράγματα: στο ταξίδι, στην αντίληψη του κόσμου πέρα από τα καθιερωμένα, στην ψεύτικη ελευθερία...»

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Υγεία