Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009
ΚΛΙΜΑ «ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΤΑΙ», ΟΣΟ ΠΛΗΣΙΑΖΕΙ Η ΔΙΑΣΚΕΨΗ, Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΕΝΟΣ «ΟΔΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ»
Από πού πάνε για την Κοπεγχάγη;
Καθώς πλησιάζουμε προς τη σύνοδο της Κοπεγχάγης για το κλίμα, παραμένουν ουσιαστικές διαφορές που περιορίζουν τα περιθώρια για ένα αποτέλεσμα απτό και λειτουργικό, με τη μάχη για τη διαμόρφωση κοινά αποδεκτού προσχεδίου συμφωνίας να παίζεται στα σημεία.
«Τικ, τακ, τικ, τακ...». Τα «ρολόγια» για τη σωτηρία του πλανήτη από την κλιματική αλλαγή χτυπούν δείχνοντας ότι ο χρόνος τελειώνει... (φωτ. REUTER)
Κορυφαίοι αξιωματούχοι συναντώνται τα τελευταία δύο χρόνια, στο πλαίσιο ενός «οδικού χάρτη» με τελικό προορισμό τη διάσκεψη της Κοπεγχάγης (7-18 Δεκεμβρίου), η οποία θα καταρτίσει τη νέα διεθνή σύμβαση για το κλίμα, σε αντικατάσταση του Πρωτοκόλλου του Κιότο και για την περίοδο από το 2012 και μετά.
Αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών δήλωναν τις τελευταίες εβδομάδες ότι δεν υπάρχει ελπίδα συμφωνίας επί όλων των επιμέρους στοιχείων, ώστε να καταλήξουμε σε μια δεσμευτική συνθήκη πριν από το τέλος του χρόνου. Εξακολουθούν όμως να ελπίζουν ότι θα υπάρξει συναίνεση για μια συνθήκη συμπληρωματική στο Πρωτόκολλο του Κιότο.
Οι τομείς στους οποίους παραμένουν διχαστικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:
* το εύρος της περικοπής από τις αναπτυγμένες χώρες των εκπομπών καυσαερίων που ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου
* τον τρόπο χρηματοδότησης από τις πλούσιες χώρες των προσπαθειών των φτωχών χωρών για την περικοπή των εκπομπών επικίνδυνων καυσαερίων
* το πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν οι αναπτυσσόμενες χώρες στη συγκράτηση της αύξησης των δικών τους επικίνδυνων εκπομπών.
Μικρές προσδοκίες
Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Μπαν Κι Μουν, κατέβασε αισθητά τον πήχυ, τονίζοντας ότι «αν επιτευχθεί συμφωνία επί τεσσάρων πολιτικών αρχών, θα σηματοδοτήσει μια μεγάλη επιτυχία».
Και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, τόνισε ότι δεν αναμένεται στη σύνοδο της Κοπεγχάγης να προκύψει μια δεσμευτική συμφωνία τύπου Κιότο. «Δεν υπάρχει χρόνος για κάτι τέτοιο», είπε, αλλά εξέφρασε την πεποίθηση ότι είναι ακόμη εφικτό να αναπτυχθεί το πλαίσιο μιας συμφωνίας που θα προϋποθέτει ξεκάθαρες δεσμεύσεις από τις αναπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Υστατη ευκαιρία για τη διαμόρφωση κοινά αποδεκτού προσχεδίου συμφωνίας για το κλίμα, ώστε να υπάρξει κάτι χειροπιαστό και λειτουργικό στη σύνοδο της Κοπεγχάγης, αποτέλεσε η συνάντηση της Βαρκελώνης υπό τον ΟΗΕ με τη συμμετοχή επίσημων αντιπροσωπειών. Εκεί ο Ιβο ντε Μπόερ, επικεφαλής του Γραφείου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, απηύθυνε έκκληση, ενώ εμμέσως έψεξε και τις ΗΠΑ για τη μη δέσμευσή τους μέχρι τώρα σε συγκεκριμένους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Στη Βαρκελώνη ασκήθηκαν πανταχόθεν πιέσεις προς την Ουάσιγκτον να δεσμευτεί. Ενα νέο στοιχείο ήρθε από τη Μόσχα, όπου ο πρωθυπουργός Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ύστερα από συνάντησή του με τον Δανό ομόλογό του Λαρς Ράσμουσεν ότι η Ρωσία θα δεχτεί «πολιτικά δεσμευτικό κείμενο», υπό την προϋπόθεση να το υπογράψουν όλοι.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των συνεδριάσεων αντιπροσωπειών από 192 χώρες, τα αφρικανικά κράτη άσκησαν ιδιαίτερες πιέσεις στους αντιπροσώπους των πλούσιων χωρών να εξηγήσουν πώς ακριβώς σκοπεύουν να περιορίσουν τις εκπομπές καυσαερίων.
«Το ρολόι έχει φτάσει σχεδόν στο σημείο μηδέν», επισήμανε ο Ιβο ντε Μπόερ, ενώ η υπουργός Κλίματος και Ενέργειας της Δανίας, Κόνι Χέντεγκααρντ, κάλεσε τους διαπραγματευτές να παραδώσουν στους προϊσταμένους τους υπουργούς ξεκάθαρες επιλογές, ώστε να ληφθούν το γρηγορότερο δυνατόν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος και να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης.
Η συναισθηματική έκκληση για δράση από τη Γερμανίδα καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ στο αμερικανικό Κογκρέσο αντιμετωπίστηκε με σιωπή από τους Ρεπουμπλικανούς και με χειροκροτήματα από τους Δημοκρατικούς.
Λίγες ώρες πριν, Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και Δημοσίων Εργων μπλόκαραν την προγραμματισμένη ψηφοφορία επί της τροποποίησης νομοσχεδίου για τον περιορισμό των εκπομπών καυσαερίων από τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις μεγάλες βιομηχανικές μονάδες. Η κίνηση είναι ενδεικτική των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι Δημοκρατικοί στην προώθηση μέτρων για τη δραστική αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.
Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, που προεδρεύει γι' αυτό το εξάμηνο στην Ε.Ε., Φρέντρικ Ράινφελντ, περιόρισε επίσης ακόμη περισσότερο τις προσδοκίες, μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στην Ουάσιγκτον.
Οπως αναφέρει η Greenpeace, αυτήν τη στιγμή οι μεγαλύτερες προσπάθειες για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες και όχι από τις αναπτυγμένες χώρες. Η Βραζιλία, η Κίνα, η Ινδία, το Μεξικό, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική και η Νότια Κορέα ετοιμάζονται να ανακοινώσουν συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στον αντίποδα, οι ΗΠΑ παρουσίασαν τη νέα νομοθεσία για το κλίμα, η οποία κρύβει παραθυράκια και παραχωρήσεις προς τη βιομηχανία άνθρακα και πετρελαίου.
Το χάσμα και οι γέφυρες
Δεσμεύσεις από τις αναπτυγμένες χώρες να περιορίσουν τις εκπομπές μέχρι το 2020 (σε σχέση με τα επίπεδα του 1990) υπολείπονται κατά πολύ του 40% που απαιτούν οι αναπτυσσόμενες χώρες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί και να μην είναι σε θέση να δεσμευτούν για οτιδήποτε, καθώς η αντίστοιχη νομοθεσία πρέπει να περάσει από τη Γερουσία.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα συνεισφέρει «δίκαια το μερίδιό της» από τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο που υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί ο αναπτυσσόμενος κόσμος μέχρι το 2020 για να περιορίσει τις επικίνδυνες εκπομπές και να προστατεύσει τις κοινωνίες και τις οικονομίες του από τις δραματικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, κράτησε απόσταση ασφαλείας από το να δεσμευτεί για το ακριβές ύψος της συνεισφοράς της.
Μελέτες των Ηνωμένων Εθνών υποδεικνύουν ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι αρκετά και ότι η χρηματοδότηση σε αυτή την κλίμακα πρέπει να ξεκινήσει από την ερχόμενη χρονιά και όχι μέσα σε μια δεκαετία.
Κάποιες αναπτυσσόμενες χώρες, ανάμεσά τους η Ινδονησία, δεσμεύτηκαν πρόσφατα για τη μείωση των εκπομπών καυσαερίων τους, αλλά η μεγαλύτερη όλων, η Κίνα, δεν έχει ακόμη ανακοινώσει σε τι βαθμό θα περιορίσει τη δική της κλίμακα.
Ακόμη και η μορφή της νέας συνθήκης δεν έχει μέχρι στιγμής αποφασιστεί, καθώς πολλές αναπτυσσόμενες χώρες επιμένουν ότι πρέπει να αποτελεί επέκταση του Πρωτοκόλλου του Κιότο, ενώ οι κυβερνήσεις πολλών βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών εμμένουν εξίσου στην άποψη πως πρέπει να προκύψει μια εντελώς νέα συμφωνία, επειδή η αμερικανική Γερουσία δεν πρόκειται να επικυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο. *
