Έντυπη Έκδοση

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΟΓΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΒΟΙΩΤΙΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΔΡΟΜΟ...

Πώς νίκησαν το χημικό «τέρας» της Κωπαΐδας

Μπορεί να γυρίσει ο χρόνος πίσω για έναν αγροτικό «παράδεισο» που επιβαρύνθηκε δραματικά από την -χωρίς σχέδιο- ανάπτυξη και την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων; Αιώνες τώρα, η Βοιωτία ήταν ξακουστή για τα γόνιμα εδάφη της.

Με σύγχρονο εξοπλισμό, ορθή χρήση των γεωργικών φαρμάκων και ενημέρωση των αγροτών, το πρόγραμμα «Ecopest» μπορεί να αποτελέσει... μπούσουλα και γι' άλλες περιοχές, εξίσου επιβαρημένες με αγροχημικά, όπως η Κωπαΐδα Με σύγχρονο εξοπλισμό, ορθή χρήση των γεωργικών φαρμάκων και ενημέρωση των αγροτών, το πρόγραμμα «Ecopest» μπορεί να αποτελέσει... μπούσουλα και γι' άλλες περιοχές, εξίσου επιβαρημένες με αγροχημικά, όπως η Κωπαΐδα Η φυσιογνωμία της περιοχής άλλαξε ολότελα, όταν αποξηράνθηκε η λίμνη Κωπαΐδα, ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά έργα της εποχής, που διήρκεσε από το 1880 μέχρι το 1930. Μαζί, άλλαξαν και τα δεδομένα της περιοχής. Σήμερα, αυτός ο τόπος, που τόσο ταλαιπωρήθηκε, δείχνει πως υπάρχει ακόμη ελπίδα για το περιβάλλον, αν δεν επαναλάβουμε τα ολέθρια λάθη του παρελθόντος.

Ταυτόχρονα, όμως, η Κωπαΐδα χαράζει το δρόμο της ήπιας ανάπτυξης και για άλλες περιοχές που είναι επιβαρημένες περιβαλλοντικά από τη μακρόχρονη χρήση γεωργικών φαρμάκων. Τόσο για την ασφάλεια των τροφίμων όσο και για τους ίδιους τους αγρότες, αφού η άγνοια στη χρήση, την αποθήκευση και την απόθεση γεωργικών φαρμάκων λειτουργεί σωρευτικά. Δεν τους αφήνει στο απυρόβλητο· ίσα ίσα, διαχρονικά τους έχει δημιουργήσει προβλήματα υγείας.

Υλοποίηση

Το τριετές πρόγραμμα «Ecopest» αποδεικνύει πως όλα είναι δυνατά, όταν υπάρχει βούληση και συμπόρευση επιστημόνων-αγροτών. Μάλιστα, η εφαρμογή του προγράμματος στη χώρα μας έχει λάβει ένθερμες κριτικές και εκτός συνόρων. Η δράση υλοποιήθηκε σε πιλοτική κλίμακα σε μια έκταση 900 εκταρίων στο Δήμο Χαιρώνειας, με αροτραίες καλλιέργειες: βάμβακος, καλαμποκιού και βιομηχανικής ντομάτας. Επιλέχθηκε μια περιοχή ημιεντατικής καλλιέργειας στην Κωπαΐδα, η οποία όμως ταυτόχρονα αποτελεί και τη λεκάνη απορροής για τη συλλογή υδάτων του Βοιωτικού Κηφισού, που τροφοδοτεί τη λίμνη Υλίκη, η οποία με τη σειρά της τροφοδοτεί την Αθήνα με πόσιμο νερό.

Βασικό στοιχείο του προγράμματος, πέρα από την επιστημονική μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την ορθή χρήση γεωργικών φαρμάκων, την πρόγνωση περιβαλλοντικής ρύπανσης, τις περιβαλλοντικές και υδρογεωλογικές μελέτες και τις χημικές αναλύσεις και τα σχετικά πρωτόκολλα, ήταν ότι έκανε κοινωνούς τους γεωργούς στην προσπάθεια για την αναβάθμιση του περιβάλλοντος. Ακόμη και σκίτσα επιστρατεύτηκαν στις συναντήσεις, ενώ δόθηκε έμφαση στην αρθρογραφία, έγιναν εκδηλώσεις, προβλήθηκαν βίντεο. Το πρόγραμμα ήρθε να ξεριζώσει αντιλήψεις και νοοτροπίες δεκαετιών, και ευτυχώς οι αγρότες που συμμετείχαν ήταν δεκτικοί στο καινούργιο.

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, αναπτύχθηκαν τα συστήματα Low-input Crop Management (LCM), δηλαδή Συστήματα Χαμηλών Εισροών, που αφορούσαν: παρακολούθηση ζιζανίων, εντόμων και ασθενειών, εφαρμογή συστήματος ψεκασμού, συσκευή ανίχνευσης χλωροφύλλης (Weed Seeker), εφαρμογή ζιζανιοκτόνων σε ζώνες, χρήση επενδεδυμένου σπόρου (σπόρος-κουφέτο) αντί εφαρμογών κάλυψης με εντομοκτόνα, εφαρμογές εναλλακτικών μεθόδων ελέγχου ζιζανίων, αντικατάσταση των ακροφυσίων (δηλαδή μέρους του εξοπλισμού για ψεκασμούς, με ακροφύσια χαμηλής διασποράς του ψεκαστικού νέφους), επισκευή του ψεκαστικού εξοπλισμού.

Επιπλέον, κατάρτιση αγροτών, γεωπόνων και αγροτικού πληθυσμού για την εφαρμογή των Πρωτοκόλλων Διαχείρισης Καλλιεργειών Χαμηλών Εισροών (LCM) και ορθές/ασφαλείς γεωργικές πρακτικές. Πάνω από 120 αγρότες ακολούθησαν βήμα προς βήμα τις μεθόδους που επιλέχθηκαν για τις καλλιέργειες στα χωράφια τους. Τα αποτελέσματα ήταν κάτι παραπάνω από εντυπωσιακά... Με βάση τις αναλύσεις που έγιναν -από περιβαλλοντικά δείγματα- για επίπεδα γεωργικών φαρμάκων, νιτρικών και βαρέων μετάλλων, διαπιστώθηκε ότι μειώθηκαν σημαντικά οι ρύποι αγροχημικών στο περιβάλλον, ενώ το υδάτινο σύστημα της περιοχής, που ήταν ιδιαίτερα ευάλωτο, βελτιώθηκε σημαντικά.

Συμπεράσματα

Για την ακρίβεια:

* Σχεδόν κατά 70% μειώθηκε η συγκέντρωση γεωργικών φαρμάκων σε πηγάδια το 2011 σε σύγκριση με το 2009.

* Οι βιοδοκιμές έδειξαν σημαντική μείωση της τοξικότητας σε υδρόβιους οργανισμούς.

* Μειώθηκε η ρύπανση από απορροή, αποστράγγιση, έκπλυση και διασπορά ψεκαστικού νέφους, γιατί οι αγρότες χρησιμοποίησαν εξοπλισμό σε καλή κατάσταση και ακροφύσια χαμηλής διασποράς και τις απολύτως απαραίτητες ποσότητες γεωργικών φαρμάκων, και μάλιστα τη σωστή χρονική στιγμή.

Τι πέτυχε το «Ecopest»

Το πρόγραμμα «Ecopest» υλοποιήθηκε στην Κωπαΐδα έως τον Μάρτιο του 2012, αλλά στην περιοχή έχει δημιουργηθεί ομάδα περιφρούρησης, ώστε να διατηρηθούν τα κεκτημένα του έργου. Συγχρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα «Life+Enviropment» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά 50% (822.577 ευρώ) από το συνολικό προϋπολογισμό του, ύψους 1.645.154 ευρώ.

Συντονιστής-δικαιούχος ήταν το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και συμπράττοντες δικαιούχοι ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός «ΔΗΜΗΤΡΑ», το Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων και το Ινστιτούτο Γεωργικών Μηχανών και Κατασκευών, η Αειφορική Α.Ε. και ο Οργανισμός Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας. Συντονίστρια και επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος ήταν η δρ Κυριακή Μαχαίρα, διευθύντρια του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, ενώ συμμετείχαν επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων: εντομολόγοι, φυτοπαθολόγοι, ζιζανιολόγοι, χημικοί, βιολόγοι, βιοχημικοί, μηχανικοί περιβάλλοντος, φαρμακοποιοί, γεωλόγοι, υδρογεωλόγοι, περιβαλλοντολόγοι και, φυσικά, γεωπόνοι.

Το πρόγραμμα, μεταξύ άλλων, περιελάμβανε:

1. Κατάρτιση βάσης αναφοράς για την περιβαλλοντική παρακολούθηση και προσδιορισμό των κατάλληλων δεικτών επικινδυνότητας. Εγιναν αναλύσεις στα περιβαλλοντικά δείγματα για επίπεδα γεωργικών φαρμάκων, νιτρικών και βαρέων μετάλλων. Πραγματοποιήθηκε απ' ευθείας εκτίμηση της τοξικότητας των δειγμάτων στα νερά και στο έδαφος, δηλαδή στο βακτήριο Vibrio ficheri, στο καρκινοειδές Daphnia magna, στα πράσινα άλγη Selenastrum capricornutum και στο γαιοσκώληκα Eisenia foetida.

2. Εφαρμογή καινοτόμων γεωργικών τεχνολογιών για την ελαχιστοποίηση των ρύπων που προέρχονται από τη γεωργία: Weed Seeker, έλεγχος ακροφυσίων διασποράς ψεκαστικού νέφους, πρωτότυπο σύστημα ελέγχου ψεκαστικών μηχανημάτων, περιβαλλοντική παρακολούθηση και μοντέλα πρόβλεψης.

3. Κατάρτιση επαγγελματικών ομάδων σε συστήματα διαχείρισης καλλιεργειών χαμηλών εισροών (δηλαδή λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά, κ.ά.) για το βαμβάκι, το καλαμπόκι και τη βιομηχανική ντομάτα.

Ακολουθήθηκαν μέθοδοι επισκόπησης στο πεδίο και οδηγίες φυτοπροστασίας για ορθό ψεκασμό, ασφαλή χρήση των γεωργικών φαρμάκων, ατομική προστασία, διάθεση άδειων συσκευασιών από γεωργικά φάρμακα, ασφαλή αποθήκευση γεωργικών φαρμάκων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Αγροτικά θέματα & αγροτική πολιτική
Περιβάλλον & οικολογία