Έντυπη Έκδοση

Η ΥΠΕΡΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Υδατικό Αποτύπωμα ενός εγκλήματος

Γνωρίζετε ότι για ένα χάμπουργκερ, από την αρχή της παραγωγής του έως την κατανάλωσή του, δαπανώνται 2.400 λίτρα νερού; Για ένα κιλό βοδινό κρέας έχουν χαθεί 15.500 λίτρα νερού. Για ένα ποτήρι καφέ 140, για ένα κιλό σιτάρι 1.300, για μια φέτα ψωμί 40. Το νερό είναι πολύτιμο, αλλά δυστυχώς οι αλόγιστες επεμβάσεις του ανθρώπου οδηγούν σε μη ορθολογική χρήση και μόλυνσή του, και μάλιστα το πρόβλημα γιγαντώνεται στην Ελλάδα.

«Η εκτίμηση του Υδατικού Αποτυπώματος ενός προϊόντος μπορεί να διαμορφώσει τις δυνατότητες νέων πολιτικών στη διαχείριση των υδατικών πόρων, αφού εμπλέκει πλέον πολύ περισσότερους "παίκτες"», δηλώνει ο δρ Κωνσταντίνος Σ. Χαρτζουλάκης «Η εκτίμηση του Υδατικού Αποτυπώματος ενός προϊόντος μπορεί να διαμορφώσει τις δυνατότητες νέων πολιτικών στη διαχείριση των υδατικών πόρων, αφού εμπλέκει πλέον πολύ περισσότερους "παίκτες"», δηλώνει ο δρ Κωνσταντίνος Σ. Χαρτζουλάκης Ιδιαίτερα δυσμενής είναι η θέση της χώρας μας και όσον αφορά την κατανάλωση νερού. Με μέση ετήσια κατανάλωση 2.389 κ.μ. ανά κάτοικο, έχουμε το δεύτερο μεγαλύτερο Υδατικό Αποτύπωμα μετά τις ΗΠΑ και διπλάσιο του διεθνούς μέσου όρου (1.243 κ.μ./έτος/κάτοικο). Το μεγάλο Υδατικό μας Αποτύπωμα αποδίδεται στην αυξημένη χρήση νερού για τη γεωργία (85%), στις απώλειες που παρουσιάζει το απαρχαιωμένο αρδευτικό και υδρευτικό δίκτυο της χώρας, αλλά και στη συνολική κακοδιαχείριση των υδάτινων πόρων.

Υπερκατανάλωση

Η κατάσταση γίνεται κρίσιμη λόγω κλιματικών αλλαγών, που διαταράσσουν τον υδρολογικό κύκλο, ιδιαίτερα στις ξηροθερμικές περιοχές. Ενώ πολλοί προβλέπουν (και φοβούνται) ότι τις επόμενες δεκαετίες θα γίνονται πόλεμοι για το νερό και για την κυριαρχία στα υδάτινα αποθέματα, εμείς εξαντλούμε τους υδάτινους πόρους της Γης με την υπερκατανάλωση. Σήμερα, σε μια περίοδο που η ανησυχία για την επάρκεια νερού είναι έντονη, έρχεται στο προσκήνιο το Υδατικό Αποτύπωμα (Water Footprint: εκφράζει την ποσότητα νερού που καταναλώνεται άμεσα ή έμμεσα από την εφοδιαστική αλυσίδα) για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών.

«Είναι ένας σύνθετος δείκτης», δηλώνει στην «Κ.Ε.» ο δρ Κωνσταντίνος Σ. Χαρτζουλάκης, γεωπόνος-ερευνητής, «που περιγράφει την κατανάλωση του επιφανειακού και υπόγειου νερού, το οποίο περιλαμβάνει ποσοτικά, ποιοτικά, γεωγραφικά και χρονικά στοιχεία και αποτελεί ένα νέο εργαλείο για την αειφορική διαχείριση των υδατικών πόρων. Αρχισε να χρησιμοποιείται ως όρος από το 2002 και μπορεί να εκφραστεί σε επίπεδο ατομικής κατανάλωσης, σε επίπεδο ενός προϊόντος, ακόμη και ενός κράτους. Το καινοτόμο στοιχείο αυτού του δείκτη είναι ότι δεν υπολογίζει μόνο τη χρήση των υδάτων της συγκεκριμένης χώρας, αλλά και τις πραγματικές ποσότητες νερού που καταναλώνει η συγκεκριμένη χώρα, ακόμη κι εκείνες που ξοδεύτηκαν στο εξωτερικό, για να δημιουργηθούν τα προϊόντα που εισάγονται και καταναλώνονται».

Υπάρχουν τρία είδη Υδατικού Αποτυπώματος: το Γαλάζιο (Blue Water Footprint), που αναφέρεται στην κατανάλωση επιφανειακού και υπόγειου νερού που δεσμεύεται για την παραγωγή ενός προϊόντος, το Πράσινο (Green Water Footprint), που αναφέρεται στην κατανάλωση αποθηκευμένου νερού στο έδαφος ως υγρασία κατά την παραγωγή ενός προϊόντος, και το Γκρι (Gray Water Footprint), που σχετίζεται με τη ρύπανση του νερού, δηλαδή είναι ο όγκος του νερού που ρυπαίνεται κατά την παραγωγή ενός προϊόντος.

Τέσσερις είναι οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν το ύψος του Υδατικού Αποτυπώματος, σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Τβέντε, Α.Υ. Hoekstra, από τους βασικούς συντάκτες του δείκτη. Πρωταρχικός παράγοντας είναι το μέγεθος της κατανάλωσης και μετά η ποιότητα και η σύνθεση της κατανάλωσης. Για παράδειγμα, μία χώρα που διατρέφεται με πολύ κρέας ξοδεύει περισσότερο νερό. Τρίτος παράγοντας είναι η επίδραση των κλιματικών συνθηκών, αν απαιτείται π.χ. σε μεγάλο ποσοστό άρδευση για την ανάπτυξη των καλλιεργειών, και ο τέταρτος σχετίζεται με τον τρόπο παραγωγής στον αγροτικό τομέα, κατά πόσο δηλαδή είναι αποτελεσματικός.

«Η εκτίμηση του Υδατικού Αποτυπώματος ενός προϊόντος», προσθέτει ο κ. Χαρτζουλάκης, «μπορεί να διαμορφώσει τις δυνατότητες για την εφαρμογή νέων πολιτικών στη διαχείριση των υδατικών πόρων, αφού εμπλέκει πλέον πολύ περισσότερους "παίκτες". Ετσι, ενώ μέχρι τώρα οι υδατικοί πόροι συνδέονταν μόνο με την κατανάλωση νερού για την άρδευση της βασικής καλλιέργειας, τελικοί καταναλωτές, έμποροι, βιομηχανίες τροφίμων και πολλοί άλλοι που παραδοσιακά βρίσκονταν εκτός του πλαισίου επεμβάσεων για τη διαχείριση των υδατικών πόρων, εμφανίζονται πλέον ως παράγοντες που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση νερού που χρησιμοποιείται είτε άμεσα είτε έμμεσα για την παραγωγή των τελικών προϊόντων. Επιλογές, όπως οι τεχνικές επεξεργασίας των υλικών στα διάφορα ενδιάμεσα στάδια, τα μέσα μεταφοράς των προϊόντων, αλλά και οι αποστάσεις που πρέπει να διανύσουν, το σύστημα διανομής και πολλά άλλα, αποτελούν μεταβλητές απόφασης στο πρόβλημα της βελτιστοποίησης της διαχείρισης των υδατικών πόρων, έχοντας στόχο την ελαχιστοποίηση του Υδατικού Αποτυπώματος του τελικού προϊόντος. Γενικά, στον παγκόσμιο χάρτη του Υδατικού Αποτυπώματος παρατηρείται μια εικόνα παρόμοια με το χάρτη για τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου, που δείχνει ότι η υψηλή κατανάλωση νερού συμβαδίζει με τη ζήτηση ενέργειας, αποτέλεσμα ενός μοντέλου ενεργοβόρου και υδροβόρου».

Σπατάλη και ανάπτυξη

Ο ίδιος τονίζει πως για την αντιμετώπιση της σπατάλης του νερού πρέπει γενικότερα να αποσυνδεθεί η έννοια της οικονομικής ανάπτυξης από την αυξημένη κατανάλωση νερού. Αν οι πολίτες (κυρίως στις αναπτυγμένες χώρες της Δύσης) εξακολουθήσουν να καταναλώνουν τις τεράστιες ποσότητες νερού που αντιστοιχούν τόσο στην άμεση κατανάλωση νερού όσο και στην κατανάλωση τροφίμων, ενέργειας, βιομηχανικών και άλλων προϊόντων, δεν θα είναι δυνατό να εξασφαλιστούν μακροχρόνια για εμάς και τα οικοσυστήματα οι αναγκαίες ποσότητες νερού. Με την παραπάνω διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης του Υδατικού Αποτυπώματος παραγόμενων προϊόντων μπορεί κανείς να διακρίνει τα προϊόντα εκείνα τα οποία χρησιμοποίησαν με ορθολογικό τρόπο τους υδατικούς πόρους και απέφυγαν τη ρύπανση των υδατικών συστημάτων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Νερό/Υδροδότηση
Περιβάλλον & οικολογία