Έντυπη Έκδοση

ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ 25 ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΦΕΡΕΙ ΝΑ ΟΡΘΩΣΟΥΝ ΤΟ ΑΝΑΣΤΗΜΑ ΤΟΥΣ

Νέοι αγρότες, μόνοι ψάχνουν για επιβίωση

Η ρόδινη τηλεοπτική εικόνα με το νέο Ελληνα αγρότη να ρεμβάζει χαλαρά στην εξοχή απέχει παρασάγγας από τη σημερινή πραγματικότητα. Οι περισσότεροι ζουν με το άγχος της αποπληρωμής δανείων και ελάχιστοι έχουν καταφέρει να ορθώσουν το ανάστημά τους, ώστε σήμερα ν' απολαμβάνουν τους καρπούς μιας εύρωστης επιχείρησης στον αγροτικό τομέα.

Βασίλης Μπάλλας, Ρούλα Μπούρα Βασίλης Μπάλλας, Ρούλα Μπούρα Το πρόγραμμα «Νέων Γεωργών», που συγχρηματοδοτείται απ' την Ε.Ε. και εθνικούς πόρους, αφορά νέους 18-40 χρόνων. Ξεκίνησε στο πλαίσιο της εφαρμογής του Κανονισμού 797/85 με βασική φιλοσοφία του να μην ερημώσει η ύπαιθρος. Στόχευε σε:

* Μείωση του δημογραφικού προβλήματος

* Ενίσχυση του αγροτικού πληθυσμού με ενεργό δυναμικό

* Εμπλουτισμό με νέες πρωτοποριακές καλλιέργειες και βελτίωση των ήδη υπαρχουσών

* Διαδοχή σε γεωργία/κτηνοτροφία για τους «Νέους Γεωργούς».

Σήμερα με τις όποιες αλλαγές, η αίτηση συνοδεύεται από έξοδα φακέλου, που καταρτίζει ειδικός γεωπόνος-μελετητής και πληρώνει ο ενδιαφερόμενος. Το πριμ πρώτης εγκατάστασης κυμαίνεται από 15.000 ευρώ -25.000 ευρώ , ενώ το μέγιστο του ποσού παίρνει όποιος καλλιεργεί σε μειονεκτικές, ορεινές περιοχές. Μικρή πρόσθετη μοριοδότηση προβλέπεται για τις γυναίκες (+5).

Οι πρώτες αιτήσεις υποβλήθηκαν το 1986, όμως η εφαρμογή των προγραμμάτων ξεκίνησε το 1987. Με την έγκριση της αίτησης ο νέος αγρότης έπαιρνε ολόκληρο το πριμ εγκατάστασης στο Α' & Β' ΚΠΣ. Με το Γ' και Δ' ΚΠΣ παίρνει μεγάλο μέρος του ποσού και το υπόλοιπο, εφόσον ολοκληρώσει το πρόγραμμα και πιάσει τους στόχους που προβλέπονται. Οι περισσότεροι απ' αυτούς που έχουν ολοκληρώσει την πρώτη φάση με επιτυχία υποβάλλουν αιτήσεις για την ένταξή τους σε σχέδια βελτίωσης της επιχείρησης.

Σχεδόν 25 χρόνια απ' όταν πρωτοξεκίνησαν και τυπικά τα κοινοτικά προγράμματα με ευνοϊκούς όρους για τους νέους γεωργούς, οι διαρροές προς τα αστικά κέντρα είναι συνεχείς. Η αδυναμία ουσιαστικών ελέγχων επιτρέπει κυρίως τα πρώτα χρόνια και την είσοδο... αεριτζήδων στα προγράμματα. Υπολογίζεται ότι στο επάγγελμα παρέμειναν 30.000 νέοι αγρότες, παρότι εκτιμάται ότι, με τα σημερινά οικονομικά δεδομένα, πρόκειται να επιστρέψει μεγάλη μερίδα του πληθυσμού στην ύπαιθρο.

Ο ελληνικός αγροτικός κλήρος σήμερα είναι συχνά υποθηκευμένος στις τράπεζες και τα χρέη πνίγουν την πλειονότητα αγροτών και κυρίως κτηνοτρόφων. Πολλοί απ' όσους ολοκλήρωσαν τα προγράμματα κάνουν περιστασιακά μεροκάματα στην οικοδομή ή σε τουριστικές δομές για να επιβιώσουν.

Καθώς τα αγροτικά προϊόντα είναι ευπαθή κι επηρεάζονται από καιρικά φαινόμενα, υπερπροσφορά στην αγορά, εισαγωγές, αλλά και από ποσοστώσεις που επιβάλλει η Ε.Ε., σε ορισμένα προϊόντα πολλοί αναγκάζονται να χρεωθούν για να ενταχθούν στα συγχρηματοδοτούμενα σχέδια βελτίωσης.

Η άγνοια, οι όποιες γραφειοκρατικές καθυστερήσεις στα σχέδια βελτίωσης ή στις αποζημιώσεις, οι αλόγιστες δαπάνες εξοπλισμού λειτουργούν ως καταλύτης που οδηγεί σε υπερδανεισμό των ελληνικών αγροτικών νοικοκυριών απ' την Αγροτική Τράπεζα και όχι μόνο. Σ' αυτό συνετέλεσαν και οι χρόνιες παθογένειες της ελληνικής γεωργίας: έλλειψη συνολικής στρατηγικής των ελληνικών κομμάτων για τα αγροτικά προϊόντα, συγκυριακές συμμαχίες στην Ευρωπαϊκή Ενωση, κακοδιαχείριση κι έλλειψη σχεδιασμού σε συνεταιρισμούς, κακή εκτίμηση των μηχανισμών της αγοράς, ελληνικής και ξένης.

Η επιτυχία της ένταξης των νέων αγροτών εξαρτήθηκε κυρίως από τους εξής παράγοντες:

* Τεχνογνωσία ή περιουσία (κλήρος) στην οικογένεια. Ο νέος αγρότης κατορθώνει να επιβιώσει, διότι διέθετε γνώση, εργατικά χέρια, κλήρο και ήξερε πώς λειτουργεί το κύκλωμα παραγωγής-εμπορίας.

* Συμβουλευτική ενημέρωση του αγρότη από γεωπόνους-μελετητές, αλλά κι από πλευράς συνεταιριστικών οργανώσεων, που άλλοτε λειτούργησαν θετικά κι άλλοτε αρνητικά.

* Γνώση ξένων ή εγχώριων αγορών.

* Σοβαρή ενασχόληση των αγροτών, χωρίς υπερβολικά ανοίγματα, επενδύσεις με μέτρο σε τεχνολογικό εξοπλισμό και χωρίς σπατάλες (π.χ. μαζικές αγορές μεγάλου κυβισμού τρακτέρ).

* Πρωτοποριακές καλλιέργειες που βρήκαν πρόσφορο έδαφος στην ελληνική αγορά και ενασχόληση με βιολογικά.

* Τυποποίηση-συσκευασία προϊόντων ή παράλληλη ενασχόληση με αγροτουρισμό.

Σταύρος Καλογεράκης

Δεν σε αφήνει το κατεστημένο των συνεταιρισμών

«Το σκεπτικό των προγραμμάτων Νέων Γεωργών ήταν να δημιουργήσουν μια νέα γενιά αγροτών που να έχει μέλλον. Ο,τι ίσχυε όταν ήταν υπουργός Γεωργίας ο Κ. Σημίτης, ισχύει μέχρι σήμερα. Περάσαμε 2.000 ώρες σε σεμινάρια και δεν εφαρμόσαμε το παραμικρό στην πράξη.

Το διαχρονικό κατεστημένο στις συνεταιριστικές οργανώσεις που ενδιαφέρεται ποιο κόμμα θα υπερισχύσει, το συντηρούμε ακόμη και δεν αφήνει τον πιο μορφωμένο γεωργό να προχωρήσει», λέει ο πολύτεκνος αγρότης, Σταύρος Καλογεράκης, από το Νιπιδιτό Ηρακλείου.

Εντάχθηκε στο πρόγραμμα για Νέους Γεωργούς το 1997. «Πήρα 4.500.000 δραχμές την πρώτη φορά. Νοίκιασα από τον πατέρα μου 66 στρέμματα ελιές και 17 στρέμματα αμπέλια. Με το σχέδιο βελτίωσης, πήρα 6.900.000 δραχμές κι έβαλα πάνω από το 50%. Τα κατάφερα και δεν χρεώθηκα, γιατί είχα κάποια χρήματα στην άκρη».

«Αντί να βγάλουμε ένα καλό προϊόν στην αγορά, έγινε αυτοσκοπός η ενίσχυση του παραγωγού. Υπάρχουν 30-40 συσκευαστήρια στην Κρήτη και το 95% του λαδιού δεν είναι τυποποιημένο. Συσκευάζεται από Ιταλούς... Μας υποχρέωσαν να κάνουμε αναμπελώσεις, δηλαδή να βάλουμε εξειδικευμένες ποικιλίες. Υστερα από 5-6 χρόνια, οι καλλιέργειες ήταν άχρηστες και τις πετάξαμε. Η σταφίδα κοντεύει να σβήσει από το χάρτη της Κρήτης λόγω των χαμηλών τιμών. Μόνο για συναισθηματικούς λόγους έχουν απομείνει κάποιοι να την καλλιεργούν».

Χαρακτηρίζει εαυτόν «τίμιο βλάκα», αφού «άλλοι με πολύ λιγότερα ελαιόδεντρα παίρνουν τριπλάσιες και τετραπλάσιες επιδοτήσεις» απ' αυτές που παίρνει.

Υπερχρεωμένοι, τονίζει, είναι όσοι ασχολήθηκαν με την κτηνοτροφία. Θεωρεί πως «οι επιδοτήσεις θα ήταν καλύτερα να δίνονταν στην τελική τιμή του προϊόντος, ανάλογα με τα κιλά που παρέδωσε κάποιος κι εφόσον το προϊόν είναι ποιοτικά καλό. Ή έστω για τη δημιουργία Τράπεζας Γης, ώστε όσα χωράφια μένουν ανεκμετάλλευτα να τα νοικιάζουν σε αγρότες».

Βασίλης Μπάλλας, Ρούλα Μπούρα

Αστεία τα χρήματα που βγάλαμε

Στελέχη σε εταιρεία Πληροφορικής, το ζεύγος Βασίλη Μπάλλα και Ρούλας Μπούρα φλέρταραν με την ιδέα να φύγουν απ' την πίεση της πολύβουης Αθήνας.

Η παρότρυνση ενός φίλου για καλλιέργεια μαστίχας στον τόπο καταγωγής του Βασίλη λειτούργησε καταλυτικά. Δεν το μετανιώνουν, μολονότι εναποθέτουν τις ελπίδες τους για επιβίωση πλέον όχι στη μαστίχα, αλλά στον αγροτουρισμό.

«Το 2006», λέει ο Βασίλης, «είδα ένα πρόγραμμα για επιδότηση ενοικίου στην αγορά γης. Πήγα στα κεντρικά της Αγροτικής Τράπεζας, βρήκα τον αρμόδιο και μου είπε: "Δεν μπορεί να μιλάς σοβαρά, ν' αφήσεις στρωμένη καριέρα"».

«Με το "καλημέρα"», λέει, «μας έφυγαν για γη, συμβόλαια, τοπογράφους 35.000 ευρώ , όσα δηλαδή είχαμε βάλει στην άκρη. Ιούλιο υποβάλαμε το φάκελο, τον Οκτώβριο, νομίζω πήραμε την πρώτη δόση για το πρόγραμμα των Νέων Γεωργών, δηλαδή περίπου 13.000 ευρώ . Τη δεύτερη δόση, περίπου 6.000 ευρώ , είναι να την πάρουμε μόλις κλείσουμε πενταετία».

Ως τώρα, «τα λεφτά που έχουμε βγάλει απ' τη μαστίχα είναι αστεία, όμως έχουμε καλύτερη ποιότητα ζωής. Η μαστίχα επιδοτείται με 2-3 ευρώ το κιλό κι εμείς βγάζουμε 25 κιλά το χρόνο! Καλλιεργούμε 32 στρέμματα στους Ολύμπους. Βέβαια, η δυναμική της έκτασης είναι γύρω στα 80 κιλά το χρόνο. Τελικά, αποφασίσαμε ν' ασχοληθώ εγώ με τον αγροτουρισμό, δηλαδή με ξεναγήσεις στα χωράφιά μας, και η Ρούλα με την παραγωγή μαστίχας. Παίρνουμε 18 ευρώ το άτομο για την ξενάγηση στα μαστιχόδεντρά μας. Το 2010 πέρασαν απ' το χωράφι μας γύρω στα 600 άτομα και προχωράμε...».

Βάιος Γρίβας

Χρειάζονται πλάτες και τύχη

Αν δεν είχε «πλάτες» απ' τη μητέρα του και την τύχη να εγκριθούν γρήγορα οι αιτήσεις του, ο Βάιος Γρίβας θεωρεί πως θα βρισκόταν σήμερα στην ίδια δεινή θέση με τους περισσότερους συμπατριώτες του, «που είναι χωμένοι μέχρι το λαιμό σε χρέη και δάνεια».

Ο 32χρονος βαμβακοκαλλιεργητής ζει στη Μαραθέα Καρδίτσας με τη σύζυγό του Αννα και τα δυο τους παιδιά. Ξεκίνησε με 10 στρέμματα για να κάνει αίτηση νέου αγρότη.

Σήμερα διαθέτει καλλιέργεια 350 στρεμμάτων.

«Πήγα σε μελετητή γεωπόνο, ο οποίος με βοήθησε πάρα πολύ και στις αρχές του 2005 εντάχθηκα πρώτα στο πρόγραμμα νέου αγρότη. Μέσα σε 5-6 μήνες έκανα το σχέδιο βελτίωσης. Το κράτος μού επιδότησε το 50%, μέσα σ' έξι μήνες. Ευτυχώς μού εγκρίθηκε γρήγορα, διότι άλλοι περιμένουν 3-5 χρόνια. Ομως, για να μπεις στη λίστα αναμονής χρημάτων, πρέπει να παραδώσεις τιμολόγια αγοράς που έχουν εξοφληθεί. Ετσι, αναγκάζονταν όλοι να πληρώσουν με επιταγές και γραμμάτια», λέει.

Παρότι χρωστά χρήματα, μέχρι στιγμής είναι ελέγξιμα τα πράγματα. Δεν σκέφτεται ν' αλλάξει καλλιέργεια, διότι έχει αγοράσει εξειδικευμένο εξοπλισμό αξίας 200.000 ευρώ.

Κώστας Βλέτσας

Από τα δάνεια θα είχα πάει φυλακή

Ο 41χρονος Κώστας Βλέτσας δούλευε σε συνεργείο όταν παντρεύτηκε το 1995. Βοηθούσε περιστασιακά τον πεθερό του, που είναι μεγαλοκτηνοτρόφος. Σήμερα, ζει στην Αμπελιά, 13 χιλιόμετρα απ' τα Ιωάννινα.

Δύο χρόνια μετά το γάμο του εντάχθηκε στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών. Ο πεθερός του τού έδωσε «δικαιώματα» για τα ζώα (σ.σ. δηλαδή δυνατότητα να παίρνει κοινοτικές ενισχύσεις).

«Ξεκίνησα με 70 αγελάδες. Πλήρωσα δύο φορές χρήματα για μελέτες -περίμενα 6-7 μήνες να πάρω απάντηση. Την πρώτη μελέτη δεν μου την ενέκριναν. Υστερα από ένα χρόνο ξαναέκανα τα χαρτιά μου, δηλαδή πλήρωσα περίπου 1,5 εκατομμύριο δραχμές. Αρχισα να φτιάχνω το στάβλο μου. Τον έφτιαξα, κατέθεσα το 25% των χρημάτων, έτσι έλεγε η μελέτη, το άλλο 25% με τόκο στην Αγροτική, το υπόλοιπο 50%, το επιδοτούσαν. Ενώ όμως η μελέτη προέβλεπε 220.000 ευρώ , εμένα μου κόστισε 330.000 ευρώ . Το 2009, τα ζώα αρρώστησαν, έπαθαν γαγγραινώδη πυρετό, μου έμειναν μόνο 30».

Πώς ζει; Ευτυχώς, «μου παραχώρησε 50.000 κοτόπουλα ο πεθερός μου. Αν δεν ήταν εκείνος, θα είχα πάει φυλακή».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αγροτικά θέματα & αγροτική πολιτική