Έντυπη Έκδοση

Εγκλημα και ανασφάλεια

Μοιάζει κοινή η πεποίθηση ότι ο φόβος του εγκλήματος αντικατοπτρίζει τους πραγματικούς δείκτες εγκληματικότητας.

Αν ο συσχετισμός αυτός ίσχυε, κι εφόσον ο φόβος του εγκλήματος στην Ελλάδα είναι υψηλότερος σε σχέση με τη συντριπτική πλειονότητα των υπόλοιπων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τότε οι δείκτες εγκληματικότητας στην Ελλάδα θα έπρεπε να κυμαίνονται σε αντιστοίχως υψηλά επίπεδα.

Οπως, ωστόσο, συμβαίνει συχνά και στο εξωτερικό (π.χ. Πορτογαλία, Αγγλία), σχετικές έρευνες δείχνουν το ακριβώς αντίθετο. Η Ελλάδα υπολείπεται σταθερά του ευρωπαϊκού μέσου όρου εγκληματικότητας, έστω κι αν -σε αντίθεση με τις περισσότερες υπό σύγκριση χώρες- αποστέλλει στα ευρωπαϊκά όργανα στοιχεία που περιλαμβάνουν τον τεράστιο αριθμό τροχαίων παραβάσεων στο σύνολο των βεβαιωθέντων εγκλημάτων.

Η αποκαλούμενη «έξαρση βίας» στη σημερινή Ελλάδα ορθολογικοποιεί και ενισχύει τον προϋπάρχοντα φόβο του εγκλήματος.

Επισκιάζονται έτσι άλλες, κοινωνικο-οικονομικές μορφές ανασφάλειας που όχι μόνο έχουν ουσιαστικότερο έρεισμα, αλλά και βιώνονται άμεσα από μεγαλύτερες ομάδες πληθυσμού. Το μείγμα του νεοφιλελευθερισμού με τη διαφθορά του κοινωνικού ιστού και του πολιτικού συστήματος έχει συμβάλει καθοριστικά στη διεύρυνση της άνισης κατανομής του πλούτου, στα υψηλά επίπεδα φτώχειας, στην ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, στη διογκωμένη ανεργία μεταξύ των νέων και στην ανεπαρκή παροχή κοινωνικής πρόνοιας. Τα προβλήματα αυτά υποδαυλίζουν με τη σειρά τους την αβεβαιότητα για το μέλλον και αποσταθεροποιούν την κοινωνική συνοχή.

Γεννάται, λοιπόν, το ερώτημα: Γιατί δεν είναι οι δείκτες εγκληματικότητας στην Ελλάδα σήμερα σημαντικά υψηλότεροι; Η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στην ικανότητα του νεοφιλελεύθερου κράτους να διαχειρίζεται τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Με την απλόχερη βοήθεια σημαντικού μέρους των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ο δημόσιος λόγος χειραγωγείται έτσι ώστε να διευκολύνει την υποσυνείδητη μετάβαση των μαζών από το καθεστώς κοινωνικο-οικονομικής ανασφάλειας στο καθεστώς φόβου του εγκλήματος, διοχετεύοντας, τελικά, πάθη και συμπλέγματα εναντίον «κατάλληλων εχθρών».

Τη χειραγώγηση του δημόσιου λόγου συνοδεύει και υποβοηθεί η μεγέθυνση του τιμωρητικού ποινικού μηχανισμού, η οποία επίσης λειτουργεί κατασταλτικά ενάντια στα όποια συμπτώματα της λαϊκής δυσαρέσκειας, κι όχι ενάντια στις πραγματικές της αιτίες. Το ότι το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης φαίνεται να αποτυγχάνει στην αποστολή του νομιμοποιεί την περαιτέρω ανάπτυξή του και την παράλληλη διαιώνιση της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας.

* Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΧΕΛΙΩΤΗΣ είναι λέκτορας στη Νομική Σχολή του Queen Mary, University of London. Η ΣΑΠΦΩ ΞΕΝΑΚΗ είναι Fellow στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του London School of Economics and Political Science.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Για το ίδιο θέμα
Πειραιώς και Πατησίων γωνία