Έντυπη Έκδοση

Η πράσινη σαλάτα

Οι Οικολόγοι Πράσινοι αποταμιεύουν όπως ακριβώς ο Συνασπισμός αμέσως μετά την εκλογή Τσίπρα. Οχι από το ίδιο κοινό, αλλά με τον ίδιο μηχανισμό: Ο κόσμος θέλει κάτι χωρίς εμφανές και κλειστό πολιτικό νόημα, χωρίς τηλεοπτική φθορά, σχετικά άγνωστο και άγραφο.

Θέλει κάτι ακατάληπτο από τις απογοητευτικές σημασίες που συνθέτουν τη σαπισμένη πολιτική σκηνή. Οι Οικολόγοι Πράσινοι προτείνουν μια φορμαλιστική -σχεδόν «στιλίστικη»- πρασινάδα, προτείνουν ένα πολιτικό γκαζόν, άλαλο μπροστά σε μεγάλα συμφέροντα και τις ισχυρές αντιοικολογικές επενδύσεις που συνθέτουν το πολιτικό τοπίο. Κάνουν μια εύκολη καταγγελία των «κοκορομαχιών» των δύο μεγάλων κομμάτων, επικαλούνται μια γενικόλογη περιβαλλοντική συνείδηση, μια αφηρημένη πράσινη ανάπτυξη, μιλούν σαν διαφημιστές του καλού -ευλύγιστοι και πολιτικά άσαρκοι σαν τον Γιόσκα Φίσερ. Οι κατηχητικές κοινοτοπίες, βέβαια, δεν είναι κριτική ούτε πολιτικός λόγος. Είναι μια καλοπλυμένη και χτενισμένη σιωπή. Ομως έλκει. Ανεβαίνουν τα ποσοστά των Οικολόγων, τσιμπολογάνε απ' όλα τα κόμματα -σίγουρα από τις σοσιαλδημοκρατικές παρυφές της Αριστεράς. Θα εξατμιστούν, είναι βέβαιο, αλλά για την ώρα γλιστράνε ωραία πάνω στις μετρήσεις, θα φαντασιώνονται κι αυτοί όπως κάτι δυστυχισμένοι αριστεροί με το 17% τού μετα αλαβανικού Συνασπισμού.

Το ερώτημα βέβαια δεν αφορά τους Οικολόγους και τον ακτιβισμό των καλών πράξεων που εισηγούνται, αλλά το γιατί δεν κεφαλαιοποίησε ο ΣΥΡΙΖΑ την πολιτική εύνοια που εισέπραξε μέχρι τον Δεκέμβρη. Το ερώτημα είναι γιατί δεν μετέβαλε τον αγανακτισμένο οπαδό του ΠΑΣΟΚ σε μόνιμο πολιτικό συνέταιρο, γιατί δεν τρύπησε το σύστημα όταν το τελευταίο μουχλιάζει μέσα στην ίδια του τη βουλιμία. Ο ΣΥΡΙΖΑ δούλεψε σπάταλα και έχασε τη χημεία του καλού χρόνου. Απελπίστηκε πιο πολύ ο κόσμος, άφησε τον στριφογυριστό Συνασπισμό στις σκληρές χορευτικές εσωκομματικές φιγούρες -και τα διάφορα ξεκαθαρίσματα-, έτρεξε στο εφαρμόσιμο και άμεσο ΠΑΣΟΚ (που στο μεταξύ βελτιώθηκε και ρυθμίστηκε χωρίς, φυσικά, να απαντήσει σε κανένα ερώτημα). Οι συκοφαντίες του Δεκέμβρη και οι μικροαστικές άμυνες που ενεργοποιήθηκαν φταίνε σε κάποιο βαθμό για τη δημοσκοπική υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως δεν νομίζω ότι αρκούν για να εξηγήσουν.

Φαίνεται ότι κάτι άλλο βαθύτερο συντελείται, που δεν αφορά μόνο την Αριστερά που υποχωρεί ή τους Οικολόγους που ενισχύονται: Ο κόσμος έχει αποκτήσει τηλεοπτικούς αυτοματισμούς. Το «άδειο ύφος» του Καραμανλή το βράδυ της Εκθεσης Θεσσαλονίκης, όταν κάλυψε την άνομη και εξοργιστική νομιμότητα του Βουλγαράκη, αρκούσε για να τουμπάρουν όλες οι δημοσκοπικές μετρήσεις. Οι μικροαστικές άμυνες από τις σπασμένες βιτρίνες του Δεκέμβρη και οι μαζικές τηλεοπτικές επιθέσεις των άλλων κομμάτων αρκούσαν για να κάμψουν το ΣΥΡΙΖΑ. Πέρυσι, το αγριεμένο και πεινασμένο μάτι του Βενιζέλου στο Ζάππειο αρκούσε για να μεταβάλει τον εσωκομματικό συσχετισμό στο ΠΑΣΟΚ. Οι νέου τύπου πολίτες εξηγούν τηλεοπτικά. Η ρευστοποίηση της δομής του πολιτικού συστήματος δεν έρχεται από τον (ή με τον) πολλαπλασιασμό των μικρών κομμάτων ούτε έχει ως αίτιο τη μείωση των μεγάλων- άρα και την καταστροφή των ηγεμονιών. Ερχεται από την κατίσχυση μιας μαζικής πολιτικής συμπεριφοράς τηλεοπτικού τύπου. Οι οπαδοί διαλέγουν ήρωα ή αποδιοπομπαίο. Ταυτίζονται με την αδύναμη και χτυπημένη από τη μοίρα κόρη, που όμως προηγουμένως αποδόμησε την εκπαίδευση (π.χ. την Γιαννάκου), ταυτίζονται με το «καλό παιδί» που του φέρονται άσχημα οι άλλοι (π.χ. τον Γ. Παπανδρέου), αντιπαθούν τα κακομαθημένα παιδιά του μπαμπά που σπάνε τον κόπο του νοικοκύρη (π.χ. τον Τσίπρα), εξοργίζονται με τον καπάτσο που απλώς τούς ξεπερνάει (π.χ. τον Βουλγαράκη), απενοχοποιούνται με τον Παυλίδη (γι' αυτό θα τον ξαναψηφίσουν σίγουρα) κ.λπ.

Οι άνθρωποι διαλέγουν τηλεοπτικό υπόδειγμα, αλλάζουν εύκολα, μετακινούνται ακαριαία. Κανένα δημόσιο πρόσωπο δεν νιώθει σίγουρο. Ολα ζουν με την ανασφάλεια της «στραβής» ή της τηλεοπτικής προγραφής. Πρέπει να είναι τηλεοπτικά (εξοικονομούν κεφάλαια από τον προεκλογικό αγώνα), αλλά ακριβώς έτσι φθείρονται και ενίοτε εξαφανίζονται. Ο κόσμος ξαφνικά θέλει άλλον ήρωα, άλλη φάτσα. Βαριούνται τον Τσοχατζόπουλο, καταναλώνουν τον Χατζηδάκη, κουράζονται από τον Τσίπρα, πήζουν από τον Χαλβατζή ή τον Μάνο. Αλλάζουν κανάλι. Πάνε στους Οικολόγους Πράσινους. Η επιλογή ως φυγή μοιάζει υγιής, κρύβει όμως μια κουρασμένη συλλογική συνείδηση, που την τροφοδοτεί η ατάλαντη και χαμηλότατου επιπέδου πολιτική σκηνή. Κρύβει την πεινασμένη συνενοχή των συνελλήνων, όχι την ηθική τους. Η αρρώστια του συστήματος πάει να θεραπευτεί με άλλη αρρώστια. Αυτές οι μετακινήσεις, πρώτη φορά στη νεότερη Δημοκρατία μας, τεκμηριώνουν την ακινησία.

*Ζωγράφος, επ. καθηγητής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Ελεύθερο βήμα