Έντυπη Έκδοση

Η ΠΟΛΗ ΠΟΛΙΟΡΚΕΙ ΤΟ ΒΟΥΝΟ

Εκεί ψηλά στον Υμηττό

Δίδονται οικόπεδα προς ανοικοδόμηση

Η επέλαση του εργολάβου στο στρατόπεδο Σακέτα είναι το πιο πρόσφατο επεισόδιο του μεγάλου πολυετούς πολέμου που έχει κηρύξει η πόλη στο βουνό. Αν το «όραμα» είναι η δημιουργία μιας μεγα-πόλης απ΄την παραλιακή ως τα Μεσόγεια, ο Υμηττός είναι το φυσικό οχυρό που πρέπει να καταληφθεί. Επί χάρτου έχει ήδη αλωθεί. Στο πεδίο της μάχης, όμως, υπάρχουν πολλοί που αντιστέκονται. Κάποτε τους λέγανε τρελούς. Σήμερα, ωστόσο, είναι αυτοί που αντιπαλεύουν τη λογική. Των συμφερόντων, φυσικά...

Παρά τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Αθήνας, ο «Τρελός» ή το ξεροβούνι, όπως αποκαλούν τον Υμηττό, καταφέρνει να διατηρεί τεράστια βιοποικιλότητα. Η Ορνιθολογική Εταιρεία έχει καταγράψει πάνω από 130 είδη πουλιών, ενώ η χλωρίδα του περιλαμβάνει πάνω από 600 είδη φυτών και λουλουδιών. Η εθελόντρια στο πυροφυλάκιο, πάντως, δεν παρατηρεί τίποτα απ' αυτά. Καιροφυλακτεί για επίδοξους εμπρηστές. Παρά τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Αθήνας, ο «Τρελός» ή το ξεροβούνι, όπως αποκαλούν τον Υμηττό, καταφέρνει να διατηρεί τεράστια βιοποικιλότητα. Η Ορνιθολογική Εταιρεία έχει καταγράψει πάνω από 130 είδη πουλιών, ενώ η χλωρίδα του περιλαμβάνει πάνω από 600 είδη φυτών και λουλουδιών. Η εθελόντρια στο πυροφυλάκιο, πάντως, δεν παρατηρεί τίποτα απ' αυτά. Καιροφυλακτεί για επίδοξους εμπρηστές. Υστερα και από τις τελευταίες εξελίξεις στο Σακέτα, θεωρούμε πλέον το κράτος αντίπαλό μας. Κανονικά θα έπρεπε να μας προστατεύει από τους καταπατητές· αντίθετα, μηδενίζει όλες μας τις προσπάθειες. Αν είναι να τα χτίσουμε τα δάση και να τα κάνουμε στρατόπεδα, γιατί να τα φυλάμε;» Ο εθελοντής δασοπυροσβέστης Σταύρος Σαλαγιάννης, υπεύθυνος Εθελοντικής Υπηρεσίας Πυρόσβεσης του Δήμου Βύρωνα, μας μίλησε μέσα από τις φωτιές που έκαιγαν την προηγούμενη εβδομάδα στη βορειοανατολική Αττική. Για μας, οι 36 στρατιωτικές κατοικίες (πιο σωστά, τα «στούντιο για άγαμους αξιωματικούς») στην πευκόφυτη περιοχή του στρατοπέδου Σακέτα ήταν απλώς η αφορμή για να δούμε τη συνολική εικόνα. Διότι, ναι μεν στα χαρτιά ο Υμηττός είναι προστατευόμενο βουνό, συνολικής έκτασης 81.230 στρεμμάτων (δημόσιας και αναδασωτέας στην πλειονότητά της), εντάσσεται στο δίκτυο Natura και φυλάσσεται από «ζώνες προστασίας» - στην πράξη, όμως, καταπατείται, καίγεται και χτίζεται. Και σ' αυτό το γαϊτανάκι αυθαιρεσιών, που δύσκολα ξεμπερδεύεται, συμμετέχουν υπουργεία, στρατός, Εκκλησία, δήμοι και ιδιώτες (συχνά με τη μορφή οικιστικών συνεταιρισμών), εκμεταλλευόμενοι το καθεστώς ασάφειας, ασυνεννοησίας και ανικανότητας των Αρχών. Το πρώτο κύμα της επίθεσης στο βουνό ξεκίνησε από παλιά. Από τότε που δεν αποκαλούσαμε ακόμη την Αθήνα «τερατούπολη».

Περνάει ο στρατός...

Με μια έφοδο χωρίς αντίσταση ο στρατός κατέκτησε την κορυφή του βουνού -υποτίθεται «απόλυτης προστασίας»- εγκαθιστώντας τα ραντάρ του. Ποιος θα τολμούσε να προτάξει αντίσταση... Παράλληλα, εγκατέστησε τα στρατόπεδά του σε Αγία Παρασκευή, Παπάγου, Ζωγράφου, Βύρωνα, Γλυφάδα και Βάρη. Και καθώς σήμερα οι λόγοι ύπαρξης των στρατοπέδων έχουν εκλείψει, σταδιακά ο στρατός «υπο- χωρεί», μοιράζοντας τις εκτάσεις που κατέχει στους δήμους, που με τη σειρά τους τις υπενοικιάζουν σε ιδιώτες. Στο στρατόπεδο Σακέτα, που ήρθε στην επικαιρότητα, λειτουργεί κατάστημα ηλεκτρικών ειδών, ακόμη και βενζινάδικο, σε μία κατά τα άλλα «δημόσια αναδασωτέα έκταση». Στου Γουδή, πάλι, ο στρατός σχεδιάζει επί χάρτου ασκήσεις πολιτισμού, αφού διεκδικεί να χτίσει «κέντρο πολιτιστικό» με πολύ μπετόν, σε 28.000 τ.μ. του πολύπαθου «μητροπολιτικού πάρκου» της περιοχής, όπου (σύμφωνα με το σχέδιο του ΥΠΕΧΩΔΕ) θα εγκατασταθεί εκεί η «στρατιωτική πόλη Γουδή».

Ακολουθούν τα υπουργεία...

...Τα κατά καιρούς υπουργεία Γεωργίας έχουν παραχωρήσει από τη δεκαετία του '50 νόμιμα και με τη βούλα σημαντικά τμήματα του Υμηττού σε φορείς και οικοδομικούς οργανισμούς ιδιωτών. Σ' έναν τέτοιο χώρο βρίσκονται στην Αγ. Παρασκευή οι εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου» από το 1960 και σε έκταση 237 στρεμμάτων το Αμερικανικό Κολλέγιο, ενώ -πρώτα το 1975 και στη συνέχεια το 1977- παραχωρήθηκαν συνολικά 24.601 στρέμματα στην Ελληνογαλλική Σχολή. Το ίδιο το υπουργείο κατέχει στην Αγ.Παρασκευή έκταση με κτηριακές εγκαταστάσεις, η επέκταση των οποίων, έπειτα από αντιδράσεις πολιτών, έμεινε στα σχέδια. Αλλά και η ΔΕΗ από το 1960 έχει δημιουργήσει στα όρια Ηλιούπολης - Αργυρούπολης ένα κέντρο ζεύξης, που μετεξελίχθηκε σε κέντρο μετασχηματισμού και διανομής ρεύματος. Σήμερα, παράνομα σύμφωνα με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, λειτουργεί ως Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης σε περιοχή, στη Β' ζώνη προστασίας του Υμηττού, που έχει αποχαρακτηριστεί από δασική. Σχεδόν τα μισά από τα περίπου 81.230 στρ. του Υμηττού έχουν χάσει τον δασικό τους χαρακτήρα. Σύμφωνα με στοιχεία του δασικού κτηματολογικού χάρτη του 1981-82, μόνο τα 40.822 στρέμματα καταγράφονται ως δημόσιες εκτάσεις.

Και ο δήμαρχος και ο παπάς

Αλλά και δήμοι γύρω από τον Υμηττό εμφανίζονται να κατέχουν παράνομα δημόσιες και δασικές εκτάσεις. Κραυγαλέα η περίπτωση του Δήμου Κορωπίου με «διακατοχή» 12.250 στρ. δασικής έκτασης. Με το νέο προεδρικό διάταγμα, τα δημοτικά αναψυκτήρια νομιμοποιούνται. Οσο για τα νεκροταφεία που συνεχώς επεκτείνονται, βρίσκονται όλα στη Β' ζώνη προστασίας (εκεί όπου επιτρέπονται κοινωφελείς δραστηριότητες), με εξαίρεση το αχανές νεκροταφείο του Παπάγου που βρίσκεται στην Α' ζώνη, της «απόλυτης προστασίας» του βουνού που λέγαμε.

Η Εκκλησία, με τη σειρά της, διεκδικεί περιουσία οπουδήποτε υπήρχαν ίχνη μοναστηριών - ακόμη και εξαφανισμένων: σε Βύρωνα, Καρέα, Καισαριανή, Παπάγου, Αγ. Παρασκευή και Γλυκά Νερά. Σύμφωνα με υπολογισμούς υπηρεσιών του υπουργείου Γεωργίας, η Εκκλησία κατέχει 5.600 στρέμματα γης στον Υμηττό, ενώ συνολικά διεκδικεί 14.000 στρέμματα, επικαλούμενη τίτλους από την Τουρκοκρατία.

Πρόσφατη και χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μονής του Αγ. Ιωάννη Θεολόγου στα σύνορα Παπάγου - Χολαργού. Οταν ξέσπασε η μεγάλη φωτιά του 2007, μια έκταση 62,5 στρ. εξαιρέθηκε από την αναδάσωση ως γεωργική γη. Εκκρεμεί η εκδίκαση της προσφυγής πολιτών. Στην περιοχή πάνω από το στρατόπεδο Σακέτα, στην καρδιά της προστατευόμενης περιοχής, η Εκκλησία νοικιάζει στην εταιρεία ΕΡΓΑΝΗ λατομείο που εξορύσσει μάρμαρο, αλλά και παράγει σκυρόδεμα, αν και -σύμφωνα με τις τελικές προτάσεις του ΥΠΕΧΩΔΕ για το νέο προεδρικό διάταγμα- τα λατομεία στον Υμηττό (τα δύο κυριότερα βρίσκονται ανάμεσα στο Κορωπί και στη Βάρη) οφείλουν σε έξι μήνες να διακόψουν τη λειτουργία τους και να αποκαταστήσουν το φυσικό περιβάλλον σε τρία χρόνια από την έγκριση του διατάγματος - πράγμα που, αν επιτευχθεί ποτέ, θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα θρησκευτικά «θαύματα».

Την παρέλαση κλείνουν οι ιδιώτες

Από τη λεηλασία του Υμηττού δεν λείπουν οι ιδιώτες. Οι ισχυροί των ΜΜΕ έχουν πατήσει από καιρό σχεδόν στην κορυφή και με την ανοχή των Αρχών έχουν συντελέσει στο να δημιουργηθεί ένα δάσος κεραιών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών. Το νέο Π.Δ. ουσιαστικά νομιμοποιεί την παρανομία, προβλέποντας έως έξι κεραιοσυστήματα σε μια έκταση 103 στρεμμάτων - θύλακο εντός της ζώνης που μόνο κατ' ευφημισμόν μπορεί να χαρακτηρίζεται «απολύτου προστασίας»! Στην Ηλιούπολη τμήματα του δημόσιου δασικού χώρου που διεκδικούνταν δικαστικά από τους κληρονόμους Νάστου σήμερα διεκδικούνται από περισσότερους των 100 ιδιώτες, που ισχυρίζονται ότι αγόρασαν από τους Νάστους. Δικαστική διαμάχη δεκαετιών συναντάμε και στον Χολαργό, στο Κορακοβούνι, από κάποιους ιδιώτες που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες. Το νέο προεδρικό διάταγμα, όμως, εντάσσει την περιοχή στην Α' ζώνη «απόλυτης προστασίας», αναστέλλοντας την όρεξη των διεκδικητών, που ωστόσο ποτέ δεν κόβεται. Σε δικαστικούς αγώνες βρίσκεται το Ελληνικό Δημόσιο και στη Γλυφάδα με τους «δικαιοπαρόχους Καραπάνου» και τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό.

Για να επικοινωνεί η Αθήνα με την επέκτασή της που σχεδιάζεται στα Μεσόγεια θα κατασκευαστούν αυτοκινητόδρομοι κόστους 1,6 δισ. ευρώ, που μετατρέπουν το βουνό σε αστικό χώρο. Στη χώρα όπου το Ι.Χ. είναι το μεγαλύτερο φετίχ, κανείς δεν διανοείται την ανάπτυξη δικτύων των δημόσιων μεταφορικών μέσων και μέσων σταθερής τροχιάς. Αν πρέπει οπωσδήποτε να ξανατρυπήσουμε το βουνό για υπερ-λεωφόρους, γιατί να μην το κάνουμε για το μετρό; Για να επικοινωνεί η Αθήνα με την επέκτασή της που σχεδιάζεται στα Μεσόγεια θα κατασκευαστούν αυτοκινητόδρομοι κόστους 1,6 δισ. ευρώ, που μετατρέπουν το βουνό σε αστικό χώρο. Στη χώρα όπου το Ι.Χ. είναι το μεγαλύτερο φετίχ, κανείς δεν διανοείται την ανάπτυξη δικτύων των δημόσιων μεταφορικών μέσων και μέσων σταθερής τροχιάς. Αν πρέπει οπωσδήποτε να ξανατρυπήσουμε το βουνό για υπερ-λεωφόρους, γιατί να μην το κάνουμε για το μετρό; Πεντέμισι με έξι χιλιάδες στρέμματα γης κάηκαν στις πρόσφατες πυρκαγιές του Ιουνίου· απ' αυτά τα 1.000 διεκδικούνται στην Αιξωνή, με μία από τις πιο πολύκροτες και αμαρτωλές περιπτώσεις να βρίσκεται σε εξέλιξη. Τρανταχτά ονόματα με- γαλοδικηγόρων και επιχειρηματιών εμπλέκονται σε παράνομες αγοραπωλησίες περισσότερων από 600 στρεμμάτων δασικής έκτασης, σε μια υπόθεση απάτης 50 δισ., με έντονο το άρωμα του παραδικαστικού κυκλώματος.

Στη Γλυφάδα ο Συνεταιρισμός Καφεπωλών μαζί με τον Συνεταιρισμό Πολιτικών Υπαλλήλων του (πρώην) υπουργείου Στρατιωτικών και του συλλόγου «Πρόοδος» διεκδικούν ένταξη στο σχέδιο πόλης σε έκταση συνολικά 500 στρεμμάτων. Μέχρι και ο Συνεταιρισμός Θυρωρών έχει βλέψεις στο βουνό· όμως, έχουν πολύ μέλλον μπροστά τους, αφού η περιοχή που διεκδικούν βρίσκεται στην κορυφή του Υμηττού, ακριβώς δίπλα στα ραντάρ! Θα πρέπει να ζητήσουν μάλλον ενισχύσεις από το στρατό!

Από τις πιο υψηλές νόμιμες οικιστικές ζώνες στον Υμηττό είναι τα Αστυνομικά της Ηλιούπολης, μαζί με το Πανόραμα της Βούλας. Τα μεν πρώτα παραχωρήθηκαν το 1965, μπήκαν στο σχέδιο πόλης το 1967, άρχισαν να χτίζονται όμως στη δεκαετία του '80. Τότε άρχισε και η μεγάλη δόμηση στο Πανόραμα της Βούλας, έναν οικισμό που χαράχτηκε πάνω στα καμένα της μεγάλης πυρκαγιάς του 1970. Οι παραχωρήσεις σε οικιστικούς συνεταιρισμούς που χρονολογούνται από τη δεκαετία του '50 αντικατοπτρίζουν τις έντονες πιέσεις για την οικιστική επέκταση της πόλης προς το βουνό. Και αυτές οι πιέσεις μεταφράζονται σε επερωτήσεις στη Βουλή βουλευτών των κομμάτων εξουσίας για την «τακτοποίηση» των εκάστοτε καταπατητών που μόνο έτσι δίνουν τον οβολό τους στην κάλπη. Δώσε, να δώσω...

Νέο «όραμα», νέες κατακτήσεις

«Το καινούργιο στοιχείο της τελικής πρότασης του προεδρικού διατάγματος για τον Υμηττό είναι η προσθήκη της χρήσης υγείας στη ζώνη Β2» μας λέει ο πολεοδόμος και περιβαλλοντολόγος Πάνος Τότσικας, μέλος της Διαδημοτικής Συντονιστικής Επιτροπής για τη Διάσωση του Υμηττού. «Με την προηγούμενη εκδοχή του διατάγματος δεν προβλέπονταν στη ζώνη αυτήν εγκαταστάσεις υγείας. Τώρα προβλέπονται. Επίσης, παραχωρούνται προς δόμηση νέα φιλέτα σε ιδιώτες, για να χτιστούν εκεί νοσοκομεία και εκπαιδευτήρια. Αν κάποιος είχε 20 στρέμματα, έχτιζε ώς 500 τ.μ. Τώρα χτίζει 4.000 τετραγωνικά, καθώς ο νέος συντελεστής δόμησης είναι 0,2. Στη Β1 ζώνη κάποιος που κατείχε 4 στρέμματα γης δεν μπορούσε να χτίσει. Τώρα μπορεί. Και αυτό είναι σκάνδαλο!»

Ηδη το «μεγάλο φαγοπότι» έχει στηθεί στην ανατολική πλευρά του Υμηττού, όπου οι τιμές της γης είναι ακόμα χαμηλές. Ιδιώτες που έχουν τα χρήματα συγκεντρώνουν εκτάσεις αγοράζοντάς τες από προηγούμενους «ιδιοκτήτες» ή νομιμοποιημένους από... τη σημαία καταπατητές.

Σύμφωνα με το νέο προεδρικό διάταγμα, η περιοχή προορίζεται για ήπιες (;) χρήσεις αθλητισμού, πολιτισμού, εκπαίδευσης και υγείας. Στην ίδια περιοχή, στην πλευρά του Υμηττού προς τα Μεσόγεια, εμφανίζονται ως «πολιτιστικά κέντρα» βίλες με πισίνες, με το γνωστό κόλπο του νόμιμου σπιτιού-αναψυκτηρίου.

Παρά το σάλο που δημιούργησε η υπόθεση Μαγγίνα, οι οικισμοί αυθαιρέτων που έχουν δημιουργηθεί σε ζώνες προστασίας, σε περιοχές (Σκάρπιζα, Ανάληψη και Κίτσι) στο Κορωπί, στο Χέρωμα Βάρης, στην Τερψιθέα Γλυφάδας παραμένουν, σύμφωνα με το ΥΠΕΧΩΔΕ, «υπό το καθεστώς της υφιστάμενης ζώνης προστασίας» ελέω του άγραφου ελληνικού νόμου υπό τον γενικό τίτλο «ουδέν μονιμώτερον του προσωρινού».

Casus belli

Αλλά στη σημερινή Β' ζώνη προστασίας δεν παίχτηκε και το τελευταίο επεισόδιο στο θρίλερ «τσιμεντώστε τον Υμηττό» στο στρατόπεδο Σακέτα; Χωρίς άδεια από το δασαρχείο Πεντέλης, στην ευθύνη του οποίου ανήκει και ο Υμηττός, με το ΓΕΑ να αρνείται αρχικά να παραδώσει τα σχέδια επικαλούμενο «στρατιωτικό απόρρητο», το ΥΠΕΧΩΔΕ να δηλώνει «ενοχλημένο, αλλά αναρμόδιο» και τους 15 δήμους του ΣΠΑΥ (του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού) να διαμαρτύρονται με κινητοποιήσεις, μηνύσεις και προσφυγές... Η απόρριψη της προσφυγής του ΣΠΑΥ από το ΣτΕ προσέδωσε αύρα νομιμότητας στο χτίσιμο του Σακέτα, προκαλώντας οργή - αλλά και νέα αίτηση ανάκλησης της απόφασης. «Το φθινόπωρο που έρχεται θα είναι πιο θερμό από το καλοκαίρι που φεύγει. Ας το γνωρίζουν καλά οι ιθύνοντες» μας είπε ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ και δήμαρχος Βύρωνα Ν. Χαρδαλιάς. «Για όλους εμάς, δημοτικές αρχές, πολίτες και εθελοντές των 15 δήμων του ΣΠΑΥ, το να χτίζονται 2.000 τετραγωνικά μέτρα σε ένα ανενεργό στρατόπεδο είναι casus belli. Δεν θα το επιτρέψουμε. Θα κλιμακώσουμε τους αγώνες μας με κινητοποιήσεις, συναυλίες, συμβολικές καταλήψεις. Είμαστε έτοιμοι για όλα!»

Πώς φτάσαμε, όμως, ώς εδώ; Καταπατήσεις, εμπρησμοί, παράνομες επεκτάσεις και περιφράξεις, αποχαρακτηρισμοί, οικοδομικές άδειες-«μαϊμού» και παραθυράκια του νόμου με «κοινωφελείς χρήσεις» που γίνονται βίλες και τένις κλαμπ, μετατρέπουν τον Υμηττό από τόπο αναψυχής σε τόπο «κοινωφελών» εγκαταστάσεων και διερχομένων οχημάτων· από πνεύμονα πρασίνου, στο πιο μακρύ σουρωτήρι της Αττικής. Το σενάριο, γνωστό και επαναλαμβανόμενο, θυμίζει ταινία με την ιταλική μαφία. Κάθε φορά που καίγεται ο Υμηττός, το δασαρχείο ορίζει τα όρια της πυρκαγιάς για να δοθεί η απόφαση του υπουργού για αναδάσωση. Ομως, τότε ακριβώς πέφτουν πάνω τα διάφορα συμφέροντα να αλλάξουν τα όρια της πυρκαγιάς, για να εξαιρεθούν περιοχές από την αναδάσωση. Αυτό γίνεται κατ'εξακολούθηση. Καίγεται το βουνό, δεν ανακηρύσσονται όλες οι περιοχές αναδασωτέες, ενώ σιγά σιγά η δασική και αναδασωτέα έκταση συρρικνώνεται.

Οι πολίτες-ακτιβιστές για τη σωτηρία του Υμηττού με προσφυγές στο ΣτΕ προσπαθούν να ανακόψουν την επίθεση στο βουνό, αλλά τα ποσά που χρειάζονται για μια προσφυγή είναι τεράστια - αφού έχει ανέβει η ταρίφα της.

Ο Υμηττός είναι το εμπόδιο ανάμεσα στο οικοδομικά υπερπλήρες λεκανοπέδιο της Αθήνας και το υπό ανάπτυξη λεκανοπέδιο των Μεσογείων. Νέοι αυτοκινητόδρομοι του 1,6 δισ. (που θα μετατρέψουν το βουνό σε αστικό χώρο, το δάσος σε περιαστικό, με σκοπό να παραδοθεί ως θεματικό πάρκο -«πάρκο Natura, φύσης και ιστορικών μνημείων» το χαρακτηρίζει το νέο προεδρικό διάταγμα- στον τουρισμό) κάνουν κάποιους να χάνουν τον ύπνο τους από την αγωνία πώς και πότε θα πάρουν τη «δουλειά».

Σε μια χώρα όπου η κουλτούρα του αυτοκινήτου κυριαρχεί (μαζί της κι η αυταπάτη ότι μπορούμε να σωθούμε από το κυκλοφοριακό ανοίγοντας νέους αυτοκινητόδρομους) και όπου τα δημόσια μεταφορικά μέσα, τα μέσα σταθερής τροχιάς, το ποδήλατο και το περπάτημα δεν θεωρούνται ρεαλιστικό σενάριο, οι εμπνευστές και οι εκτελεστές των φαραωνικών αυτοκινητόδρομων ονειρεύονται από τώρα τα παλαμάκια (τα λεφτά και τα ψηφαλάκια) που θα εισπράξουν στα εγκαίνιά τους.

Το μεγάλο μπλόκο

«Το πιο εφιαλτικό σενάριο είναι ότι οι άνθρωποι σε λίγα χρόνια δεν θα έχουν αέρα να αναπνεύσουν» μας είπε ο αρχιτέκτονας Τάσος Ταστάνης από την Επιτροπή Κατοίκων Γλυφάδας. «Δεν μπορούμε στο όνομα μιας ανάγκης να ασελγούμε στη φύση. Δεν είναι θέμα ουτοπίας. Το πρόβλημα των αυθαιρέτων μπορεί να λυθεί. Μπορεί να δημιουργηθεί τράπεζα γης και να μεταφέρει όλους αυτούς τους ανθρώπους, αφού διαπιστώσει ποιοι είναι νόμιμοι και ποιοι είναι καταπατητές, και να τους δώσει γη εντός σχεδίου πόλης. Ο Υμηττός είναι ένα μνημείο της φύσης. Η ίδια η κυβέρνηση θα έπρεπε να το υπερασπίσει».

«Παρά τις επί μέρους αλλαγές, η πρόθεση του Σουφλιά να μετατραπεί ο Υμηττός σε αστικό-περιαστικό πάρκο παραμένει και διατυπώνεται ρητά στο ρυθμιστικό σχέδιο Αθήνας» συμπληρώνει ο πολεοδόμος αρχιτέκτονας Νίκος Μπελαβίλας. «Το δάσος από το πάρκο διαφέρει όσο η μέρα από τη νύχτα. Δάσος σημαίνει προστατευμένος τόπος· πάρκο σημαίνει εμπορικές χρήσεις, επιβάρυνση, καταστροφή δασικών εκτάσεων, ένα βουνό περικυκλωμένο από την πόλη, με λίγα κομμάτια για ψυχαγωγικές χρήσεις. Πρόκειται για δραματι- κή εξέλιξη, καθώς ο Υμηττός είναι ο τελευταίος πνεύμονας που έχει απομείνει. Το βουνό σήμερα δέχεται τρομερές οικιστικές πιέσεις, ειδικά στα Μεσόγεια. Φοβάμαι ότι η επέκταση από τα Μεσόγεια θα είναι ραγδαία, όπως έγινε παλιά σε Ηλιούπολη, Αργυρούπολη, Ζωγράφου.

»Οσο για το κράτος... αδυνατεί να εφαρμόσει ακόμη και τους ίδιους του τους νόμους. Εδώ και 20 χρόνια το πάρκο Γουδή, ένα αμιγώς κρατικό οικόπεδο -προστατευμένο, σχεδιασμένο, νομοθετημένο- δεν έχει αποδοθεί ως μητροπολιτικό πάρκο, όπως το κράτος έχει ορίσει. Αντίθετα, κατασπαταλείται από το ίδιο το Δημόσιο, που χτίζει και εκχωρεί γη σε ιδιώτες. Κι όμως, από την εμπειρία των κινημάτων για το μητροπολιτικό πάρκο στου Γουδή και στο πρώην αεροδρόμιο φάνηκε πολύ καθαρά ότι οι δράσεις των πολιτών φέρνουν αποτέλεσμα. Αν δεν υπήρχαν οι κοινωνικές αντιστάσεις, το πάρκο Γουδή θα είχε οικοδομηθεί - κάτι που εδώ και τρία χρόνια κατορθώσαμε να μπλοκάρουμε».

Σήμερα η υπόθεση του Υμηττού συσπειρώνει δεκάδες χιλιάδες πολίτες σε όλη την Αττική, κατοίκους, ακτιβιστές, εθελοντές δασοπυροσβέστες, δημοτικές κινήσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστήμονες, αρχιτέκτονες, πολεοδόμους και δασολόγους. Εκτός από το σύνδεσμο των 15 δήμων του Υμηττού, τον ΣΠΑΥ (που αντέδρασε δυναμικά στην παράνομη δόμηση στο Σακέτα και βασική του θέση είναι ότι δεν θα ανεχτεί άλλη δόμηση στο βουνό), υπάρχει η Διαδημοτική Συντονιστική Επιτροπή Διάσωσης του Υμηττού (http: //diadimotikigiaymitto.wordpress.com), που αντιτίθεται σθεναρά σε σχέδια καταπάτησης και οικοπεδοποίησης του Υμηττού.

Συνενώνει περισσότερους από 40 φορείς σε 16 δήμους, κινήσεις πολιτών, περιβαλλοντικές κινήσεις, δημοτικές παρατάξεις, σε μια ευρύτατη πολιτική και κοινωνική συμμαχία, που συμφωνούν στα βασικά: όχι αυτοκινητόδρομοι στον Υμηττό· δημόσια μεταφορικά μέσα· όχι στο νέο προεδρικό διάταγμα· ο Υμηττός δάσος και όχι περιαστικό πάρκο. «Τα κινήματα των πολιτών σήμερα» καταλήγει ο Ν. Μπελαβίλας «έχουν έρθει να αντικαταστήσουν το ρυθμιστικό ρόλο του υπουργείου Περιβάλλοντος, που θα έπρεπε λογικά να προστατεύει τους ελεύθερους χώρους και τη φύση».

Φύση; Είναι μία λέξη άνευ ενδιαφέροντος εκεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ.

Διαβάστε

..............1..............

Henry David Thoreaux, «Walden»,

μτφρ. Βασ. Αθανασιάδη, εκδ. Κέδρος, 2007

Η κατανόηση της φύσης, του κόσμου και του νοήματός του μέσα από ένα ημερολόγιο της ζωής του συγγραφέα στις όχθες της λίμνης Ουόλντεν.

..............2..............

Murray Bookchin, «Τα όρια της πόλης»,

μτφρ. Γ. Νταλιάνης, εκδ. Ελεύθερος Τύπος, 1979

Η κρίση των πόλεων που, μέσα από την αστυφιλία, την οικονομική ανάπτυξη και τη λατρεία του αυτοκινήτου, οδηγεί στην εξαφάνισή τους.

..............3..............

Γιάννης Σχίζας, «Ο Υμηττός», εκδ. Στοχαστής, 1991

Ο Υμηττός μέσα από την ιστορία του, ως μία -σύμφωνα με τον συγγραφέα- μεγάλη ευκαιρία για τη συνολική αναβάθμιση της Αττικής.

..............4..............

Αντώνης Καλογήρου, «Τα μονοπάτια του Υμηττού», εκδόσεις Κριτική

Περιπατητικές εκδρομές στον Υμηττό, για όσους επιμένουν ορειβατικά.

Ακούστε

Διονύσης Σαββόπουλος, «Κωλοέλληνες»,

δίσκος «Το κούρεμα», Polygram, 1989.

Δημήτρης Πουλικάκος, «Ως εδώ και μη παρέκει», δίσκος «Αδέσποτα σκυλιά», ΜΒΙ, 2004.

Η «τριχοτόμηση» του Υμηττού

Ο πολεοδόμος-περιβαλλοντολόγος Πάνος Τότσικας εξηγεί τις συνέπειες του Νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου

Στη λογική της συνεχούς επέκτασης της πόλης αντιστάθηκε το πρώτο Ρυθμιστικό Σχέδιο του Αντώνη Τρίτση.

Μετά το '85, όμως, αυτά τα οράματα τέλειωσαν και από τότε ώς σήμερα η πόλη επεκτείνεται ραγδαία. «Στόχοι του προηγούμενου Ρυθμιστικού Σχεδίου του Αντώνη Τρίτση ήταν η αποκέντρωση, η ανάσχεση της επέκτασης της πόλης, η μείωση του πληθυσμού» μας λέει ο κ. Τότσικας. «Αυτοί οι στόχοι κατέρρευσαν και, ειδικά μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η Αθήνα -μία ήδη κορεσμένη πόλη- επεκτείνεται συνεχώς ώς τα Μεσόγεια, νότια ώς το Λαγονήσι, βόρεια ώς τον Αγιο Στέφανο και τις περιοχές που κάηκαν πρόσφατα. Με το νέο ρυθμιστικό σχέδιο ο Υμηττός βαφτίζεται "περιαστικό πάρ- κο", η πόλη μετατρέπεται επισήμως σε μια πόλη-τερατούργημα 8 εκατομμυρίων κατοίκων. Οι νέοι αυτοκινητόδρομοι χρειάζονται για να καλυφθούν οι νέες οικιστικές και εμπορικές ανάγκες. Το νέο αεροδρόμιο, μαζί με τις συνοδευτικές του χρήσεις, έχει μετατραπεί σε ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο. Ακόμη και γεωργική γη υψηλής παραγωγικής αξίας (όπως το πρώην κτήμα Καμπά) γίνεται malls, πολυκινηματογράφοι, πολυκαταστήματα. Η Αθήνα αποκτά πλέον και επισήμως δύο νέους οικιστικούς πόλους: έναν προς τα Μεσόγεια και τον δεύτερο στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού - που, όσα κι αν λένε για μητροπολιτικό πάρκο, στην ουσία πρόκειται για μια νέα οικιστική επέκταση, με νέο διοικητικό κέντρο, εκθεσιακό, συνεδριακό κέντρο, αθλητικές εγκαταστάσεις, κατοικίες και τουρισμό. Ολως τυχαίως, οι νέοι αυτοκινητόδρομοι καταλήγουν σε αυτούς τους δύο νέους πόλους. Υπάρχει και ένας τρίτος που τρυπάει τον Βύρωνα στο στρατόπεδο του Σακέτα, πάει προς τα Σπάτα ανατολικά και καταλήγει στο δρόμο του Σουνίου νότια. Ετσι, το βουνό κόβεται στα τρία, ενώ προγραμματίζονται επί πλέον επεκτάσεις αυτών των αυτοκινητόδρομων. Το συνολικό μήκος των αυτοκινητόδρομων στην Αττική προβλέπεται να είναι 90 χιλιόμετρα - και τα 62 απ' αυτά θα κατασκευαστούν από κοινοπραξία ιδιωτών και δημοσίου. 35 χλμ. είναι πάνω και γύρω από τον Υμηττό, με τα 16 χλμ. υπόγεια - κάτι που ακούγεται εξωφρενικά προωθημένο και δαπανηρό. Παρά τις υπογειοποιήσεις, όμως, θα κοπούν μόνο στον κόμβο Σακέτα 3.800 δέντρα με μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως παραδέχεται και η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του ίδιου του ΥΠΕΧΩΔΕ.

»Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια δεύτερη Αθήνα στα Μεσόγεια· το ψαχνό είναι η ανατολική Αττική και το εμπόδιο ο Υμηττός» λέει ο Πάνος Τότσικας. Και η ελπίδα; «Σε ένα ευρύτατο κίνημα πολιτών, συλλόγων, περιβαλλοντικών φορέων και οργανώσεων, που όλο και μεγαλώνει τα τελευταία 20 χρόνια. Εχουμε ανοιχτά μέτωπα με υπηρεσίες του κράτους, δήμους, Εκκλησία και ιδιώτες. Οταν ξεκινήσαμε την Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Υμηττού, πριν από 20 χρόνια, και λέγαμε "Οχι στη δυτική περιφερειακή λεωφόρο" ήμασταν τρεις κι ο κούκος· μας χαρακτήριζαν γραφικούς, ουτοπιστές. Τώρα δεν είναι έτσι. Ολο και περισσότεροι συνειδητοποιούν την ανάγκη να διαφυλάξουμε το βουνό και, επί πλέον, πολλές από τις προτάσεις για τις οποίες μας έλεγαν τρελούς -όπως η υπογειοποίηση τμημάτων υφιστάμενων δρόμων- υιοθετήθηκαν από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν δοθεί εκατοντάδες μικρές και μεγάλες μάχες. Αν δεν αντιστεκόμασταν ως κινηματικοί πολίτες και αν δεν υπήρχαν κάποιοι αξιόλογοι άνθρωποι που αντιστέκονται (στο ΣτΕ, στο υπουργείο Γεωργίας, κάποιοι δασολόγοι, δασονόμοι και αρχαιολόγοι), θα ήταν όλα σήμερα χτισμένα και πουλημένα».

Το χρονικό της κατάκτησης

* Το όνομα του Υμηττού έχει τις ρίζες του στη νεολιθική εποχή και τους Πελασγούς.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει πελασγικούς οικισμούς γύρω του που εξελίχθηκαν σε δήμους. Στις πλαγιές του, σύμφωνα με τον Παυσανία, υπήρχε το περίφημο ιερό της Αφροδίτης στην πηγή Κύλλου Πήρα. Το νερό της πιστευόταν ότι βοηθούσε τις στείρες γυναίκες να τεκνοποιήσουν. Εικάζεται ότι είναι η σημερινή πηγή Καλοπούλα.

* Σημάδια σημαντικής μεσαιωνικής ιστορίας μαρτυρούν τα ερείπια των πύργων της περιόδου που σώζονται στον Υμηττό. Ο τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπή (ΙΖ' αι.) μεταφέρει στις ταξιδιωτικές του εντυπώσεις το προσωνύμιο «Τρελός» με το οποίο χαρακτήριζαν τότε το βουνό οι εμπειρικοί μετεωρολόγοι, λόγω της αστάθειας των νεφών στην κορυφή του. Μιλά για τις ευωδιές από τα μυριστικά που δεν υπάρχουν σε κανέναν κάμπο, για τα βότανα που γιατρεύουν όλες τις αρρώστιες, για το περίφημο ιαματικό νερό του βουνού, αλλά και για το εξαιρετικής ποιότητας μέλι - καταναλώτρια του οποίου ήταν και η Υψηλή Πύλη.

* Την εποχή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους η Αττική κατά 70% είναι δάσος, αλλά η σταδιακή υλοτόμηση και η ανεξέλεγκτη βοσκή οδηγούν στην αποψίλωση.

* Ως τις αρχές του 20ού αιώνα ο Υμηττός περιβάλλεται από μικρούς γεωργικού χαρακτήρα οικισμούς (το Χαλάνδρι, το Λιόπεσι, το Κορωπί) και τα κέντρα των τσιφλικιών της Βάρης, των Τραχώνων, του Καρά και της Κάντζας. Από την πλευρά του Λεκανοπεδίου, η πρώτη επαφή του οικιστικού συγκροτήματος της πρωτεύουσας με τον Υμηττό γίνεται στο Παγκράτι (που εντάσσεται στο σχέδιο πόλης μεταξύ 1886-1893) και στην περιοχή του Νοσοκομείου Συγγρού και του σημερινού Αλσους Συγγρού (που εντάσσονται στο σχέδιο μεταξύ 1900-1909). Την επέκταση της πόλης αποτρέπουν τότε τα στρατόπεδα και κοινωφελή ιδρύματα που σχηματίζουν το όριο προς το βουνό. Η Αττική στις αρχές του 20ού αι. έχει 300.000 κατοίκους, ενώ ακόμη και το 1916 το 65% της έκτασής της είναι δάσος. Παρ' όλα αυτά, το 1917 η νεοσύστατη Δασική Υπηρεσία καταρτίζει προγράμματα αναδάσωσης των γυμνών λόφων του Λεκανοπεδίου - που μένουν στα σχέδια, όμως, καθώς με τον ερχομό των προσφύγων από τη Μικρά Ασία ολόκληρες συνοικίες, όπως ο Βύρωνας και η Καισαριανή, δημιουργούνται πάνω σε αναδασωτέες εκτάσεις και εντάσσονται στο σχέδιο πόλης.

* Η πληθυσμική έκρηξη της πρωτεύσουσας της εποχής οδηγεί στη δημιουργία οικισμών και στις εκτός σχεδίου περιοχές: στη δεκαετία του '20 εμφανίζονται τα κηποπροάστια της Γλυφάδας, της Ηλιούπολης, της Αργυρούπολης, του Χολαργού, απαλλοτριώνονται εκτάσεις της Εκκλησίας για δημιουργία συνοικισμού στη Βούλα, χτίζονται τα πρώτα σπίτια στον πευκώνα της Αγ. Παρασκευής, αλλά και στα οικόπεδα που προέκυψαν στου Ζωγράφου από την κατάτμηση και πώληση της περιοχής από τον ιδιοκτήτη της Ι. Ζωγράφο. Ωστόσο, μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο τα πεύκα του Υμηττού φτάνουν ώς τη λεωφόρο Μεσογείων.

* Η μεγάλη ζημιά στο οικοσύστημα του βουνού συντελέσθηκε στην Κατοχή: οι Αθηναίοι, για να γλιτώσουν από το κρύο, έκοβαν τα δέντρα για καυσόξυλα. Η πυκνή δόμηση (στα ώς τότε κηποπροάστια) με πολυώ- ροφα συνήθως κτήρια αρχίζει με το ξεκίνημα της δεκαετίας του 1960.

* Στους παραδοσιακούς μεγαλοϊδιοκτήτες γης έχουν προστεθεί οικοδομικοί συνεταιρισμοί που ασκούν πολιτικές πιέσεις για νέες εκχερσώσεις. Το 1965 η κυβέρνηση της Ενωσης Κέντρου παραχωρεί στους αστυνομικούς δασική έκταση στην Αγία Μαρίνα της Ηλιούπολης - προκαλώντας τις αντιδράσεις των κατοίκων, που καταφέρνουν να μεταφερθούν τα «Αστυνομικά» σε παρακείμενη θαμνώδη έκταση.

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Υμηττός
Τελευταίες ειδήσεις στην κατηγορία Ελλάδα
Αποσύρθηκε η υποψηφιότητα του Δ. Πύρρου για τη διοίκηση του ΕΚΕΠΥ
«Ξενοκράτης» στον Έβρο
ΣτΕ: Παράνομο το Π.Δ. για το ρυμοτομικό σχέδιο της Παλαιάς Πεντέλης
Ομάδα Εργασίας για λατομεία και γεωθερμία συστήνει το υπουργείο Περιβάλλοντος
Καταδικάζει το «ντου» ακροδεξιών σε εκδήλωση για την ιθαγένεια ο ΣΥΝ